Pytania pomocnicze - CES.02

Wykonuje się ją w celu wygładzenia i wypolerowania powierzchni szkła. Płomień lekko nadtapia powierzchnię, a napięcie powierzchniowe wyrównuje drobne nierówności.

Po formowaniu powierzchnia może mieć ślady po formie i drobne chropowatości. Szkło jest jeszcze gorące, więc łatwiej poddać je kontrolowanemu wygładzeniu płomieniem.

Obróbka płomieniowa wygładza powierzchnię przez miejscowe nadtopienie szkła. Obróbka mechaniczna polega na szlifowaniu, cięciu lub polerowaniu narzędziami ściernymi.

Chłodzenie nie usuwa chropowatości ani nie nadaje połysku. Zbyt szybkie chłodzenie może wywołać naprężenia i pękanie wyrobu.

Może doprowadzić do przegrzania, deformacji kształtu, zaokrąglenia detali lub pogorszenia wymiarów wyrobu. Dlatego czas i temperatura działania płomienia muszą być kontrolowane.

Po lekkim nadtopieniu szkła napięcie powierzchniowe powoduje samoczynne wyrównywanie mikronierówności. Dzięki temu powierzchnia staje się gładsza i bardziej błyszcząca.

Należy podzielić długość tunelu odprężarki przez całkowity czas przejścia wyrobu przez tunel: v = L / t. Jeśli L jest w metrach, a t w minutach, wynik otrzymuje się w m/min.

Z wykresu wynika długość tunelu około 24,6 m, a czas odprężania wynosi 117 min. Po podstawieniu: 24,6 / 117 = 0,21 m/min.

Jest to zaplanowany przebieg temperatury w czasie lub wzdłuż długości odprężarki. Określa, jak wyrób ma być dogrzewany, wygrzewany i chłodzony.

Zbyt szybkie chłodzenie powoduje powstawanie naprężeń wewnętrznych. Mogą one doprowadzić do pękania wyrobów podczas użytkowania, transportu lub magazynowania.

Tunel odprężarki zapewnia kontrolowane warunki temperaturowe dla wyrobów szklanych. Dzięki przesuwowi taśmy wyrób przechodzi kolejno przez strefy nagrzewania, wygrzewania i chłodzenia.

Wyrób spędzi w odprężarce za mało czasu. Proces odprężania może być niepełny, a w szkle pozostaną niebezpieczne naprężenia.

Wyrób będzie przebywał w odprężarce dłużej niż potrzeba. Może to zmniejszyć wydajność produkcji i zwiększyć zużycie energii.

Całkowity czas można otrzymać przez zsumowanie czasów poszczególnych odcinków procesu albo wykorzystać wartość podaną w treści zadania. W tym przypadku całkowity czas wynosi 117 minut.

Litera oznacza jedną z podstawowych cech ściernicy, najczęściej jej twardość. W praktyce pomaga dobrać ściernicę do rodzaju obrabianego materiału.

Do rzeźbienia szkła ołowiowego należy użyć ściernicy oznaczonej literą N.

Odpowiednia ściernica zapewnia czysty szlif, dokładny rysunek i ogranicza ryzyko pęknięć lub wykruszeń. Zły dobór może pogorszyć jakość wyrobu.

Szkło ołowiowe to szkło zawierające tlenek ołowiu, często stosowane w wyrobach dekoracyjnych. Charakteryzuje się dużym połyskiem, dobrą przejrzystością i podatnością na zdobienie.

Mogą pojawić się wykruszenia krawędzi, nierówna powierzchnia, przegrzanie szkła, mikropęknięcia lub nieestetyczny wzór.

Należy zapamiętać skojarzenie: szkło ołowiowe do rzeźbienia — ściernica N.

Zawartość tlenku ołowiu zwiększa współczynnik załamania światła szkła. Dzięki temu kryształ mocniej błyszczy i lepiej rozszczepia światło.

Rzeźbienie polega na mechanicznym usuwaniu części szkła z powierzchni wyrobu. Tworzy się nacięcia, rowki, fasety lub ornamenty.

Rzeźbione powierzchnie działają jak małe pryzmaty. Odbijają i załamują światło, zwiększając połysk oraz efekt dekoracyjny.

Matowanie daje powierzchnię mleczną i rozprasza światło, zmniejszając przejrzystość. Rzeźbienie tworzy fasety, które podkreślają połysk i załamanie światła.

Złocenie polega na nanoszeniu dekoracji metalicznej na powierzchnię. Ozdabia wyrób, ale nie wykorzystuje w pełni zdolności kryształu do załamywania światła.

Iryzowanie to nadawanie powierzchni szkła tęczowego, metalicznego połysku. Efekt zależy głównie od warstwy powierzchniowej, a nie od optycznych cech masy kryształowej.

Rzeźbieniu poddaje się głównie wyroby dekoracyjne i użytkowe z kryształu, np. kieliszki, karafki, wazony i elementy ozdobne.

Odprężanie usuwa lub zmniejsza naprężenia wewnętrzne powstałe podczas formowania i chłodzenia szkła. Dzięki temu wyrób jest mniej podatny na pękanie.

Wyrób przechodzi przez strefy o kontrolowanej temperaturze. Najpierw jest utrzymywany w temperaturze odprężania, a następnie stopniowo chłodzony.

Najczęściej ma postać długiego tunelu lub komory z taśmą transportową. Przez urządzenie przesuwają się gotowe lub prawie gotowe wyroby szklane.

Piec do wytopu służy do topienia zestawu szklarskiego i uzyskiwania masy szklanej. Piec odprężający obrabia już uformowane wyroby, nie topi surowców.

Odprężanie polega na powolnym, kontrolowanym chłodzeniu w celu usunięcia naprężeń. Hartowanie obejmuje nagłe chłodzenie, które celowo wytwarza określony stan naprężeń zwiększający wytrzymałość szkła.

Najważniejsze są temperatura w poszczególnych strefach, czas przebywania wyrobu w piecu oraz szybkość przesuwu taśmy. Parametry te muszą być dobrane do rodzaju i grubości szkła.

Wyrób może pękać podczas chłodzenia, magazynowania, transportu albo użytkowania. Może też mieć obniżoną odporność mechaniczną i termiczną.

Celem polerowania jest uzyskanie gładkiej, błyszczącej powierzchni oraz usunięcie drobnych śladów po wcześniejszej obróbce.

Tarcza drewniana umożliwia delikatne wykończenie powierzchni szkła i nadanie jej połysku bez agresywnego zbierania materiału.

Są to narzędzia ścierne stosowane głównie do szlifowania, rzeźbienia lub zdzierania powierzchni szkła.

Szlifowanie usuwa większe nierówności i nadaje kształt, natomiast polerowanie jest obróbką końcową, która wygładza powierzchnię i nadaje połysk.

Polerowanie wykonuje się zwykle na końcu procesu obróbki, po wcześniejszym szlifowaniu, rzeźbieniu lub formowaniu krawędzi.

Szlifowanie dna usuwa nierówności powstałe podczas formowania i zapewnia stabilne ustawienie wyrobu na płaskiej powierzchni.

Poziome ustawienie tarczy pozwala równomiernie dociskać dno wyrobu i łatwiej uzyskać płaską powierzchnię.

Szlifierka tarczowa pracuje za pomocą obracającej się tarczy ściernej, a taśmowa za pomocą przesuwającej się taśmy ściernej. Do płaskich den korzystniejsza jest tarcza pozioma.

Mogą to być m.in. szklanki, kieliszki, wazony, misy i inne wyroby użytkowe lub dekoracyjne, które muszą stać stabilnie.

Należy zachować równomierny docisk, kontrolować położenie wyrobu i stosować chłodzenie lub zwilżanie, aby ograniczyć przegrzanie oraz pękanie szkła.

Przy pionowym ustawieniu powierzchni roboczej trudniej utrzymać równą płaszczyznę dna i stabilnie prowadzić wyrób podczas obróbki ręcznej.

Naprężenia powstają głównie wskutek nierównomiernego chłodzenia szkła po formowaniu. Różne części wyrobu kurczą się wtedy w różnym tempie.

Zbyt duże naprężenia mogą prowadzić do pękania wyrobu podczas obróbki, magazynowania lub użytkowania. Kontrola pozwala ocenić jakość i bezpieczeństwo produktu.

Odprężanie zmniejsza naprężenia wewnętrzne przez kontrolowane nagrzewanie i powolne chłodzenie szkła. Proces ten odbywa się zwykle w piecu odprężającym.

Polarymetr służy do oceny naprężeń optycznych w szkle. Pirometr służy do bezdotykowego pomiaru temperatury.

Manometr mierzy ciśnienie gazów lub cieczy. Nie służy do badania naprężeń w wyrobach szklanych.

Wiskozymetr służy do pomiaru lepkości cieczy lub masy. Nie jest urządzeniem do oceny naprężeń w gotowych wyrobach szklanych.

Zatapianie obrzeży polega na ogrzaniu ostrej krawędzi szkła płomieniem do momentu jej lekkiego nadtopienia. Dzięki napięciu powierzchniowemu szkło zaokrągla się i tworzy gładkie, bezpieczne obrzeże.

Prawidłowo zatopiona krawędź powinna być gładka, zaokrąglona i owalna. Nie powinna być ostra, falista ani wklęsła.

Podczas nadtapiania szkło mięknie, a napięcie powierzchniowe powoduje zaokrąglenie krawędzi. Naturalnym efektem tego procesu jest owalny przekrój obrzeża.

Do wad należą ostre krawędzie, nierówności, falistość, miejscowe wklęśnięcia, przegrzania lub deformacje wyrobu. Takie obrzeże może być nieestetyczne i niebezpieczne w użytkowaniu.

Temperatura musi być wystarczająca do nadtopienia krawędzi, ale nie może powodować nadmiernego spływania lub deformacji szkła. Zbyt słabe ogrzanie pozostawia ostrość, a zbyt mocne może zniekształcić wyrób.

Zatapianie usuwa ostre krawędzie powstałe po cięciu lub formowaniu. Zaokrąglone obrzeże zmniejsza ryzyko skaleczenia i poprawia komfort użytkowania.

Dekoracja jest częścią szkła lub wygląda na zatopioną w jego masie. Powstaje podczas formowania gorącego szkła, a nie przez nanoszenie wzoru na gotowy wyrób.

Malowanie polega na naniesieniu farby na powierzchnię gotowego wyrobu. Zdobienie hutnicze wykonuje się w stanie gorącym, gdy szkło jest plastyczne.

Taki efekt przypomina nici, spękania lub elementy powstałe w masie szklanej podczas obróbki na gorąco. Nie ma cech typowego nadruku, kalkomanii ani szlifu.

Kalkomania polega na przeniesieniu gotowego wzoru z nośnika na powierzchnię wyrobu szklanego. Wzór jest nanoszony po uformowaniu wyrobu.

Szlifowanie tworzy mechanicznie wycięte rowki, fasety, matowe pola lub geometryczne wzory. Dekoracja powstaje przez usuwanie materiału z powierzchni szkła.

Do zdobień hutniczych należą zatopione nici szklane, smugi barwne, pęcherzyki dekoracyjne, nakładki szklane i efekty spękań wykonywane na gorąco.