Pytania pomocnicze - CHM.02
Eksploatacja maszyn i urządzeń przemysłu chemicznego - pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Łącznie: 1332. Strona 19 z 21.
Dlaczego ciepło reakcji egzotermicznej warto wykorzystać w instalacji technologicznej?
Ponieważ zmniejsza to straty energii i ogranicza zużycie dodatkowych mediów grzewczych, np. pary lub paliwa. Poprawia to ekonomię procesu.
Na czym polega odzysk ciepła odpadowego?
Polega na wykorzystaniu ciepła, które normalnie zostałoby odprowadzone do otoczenia. Może ono służyć np. do podgrzewania surowców lub produkcji pary.
Czym jest kocioł utylizacyjny?
To urządzenie służące do wytwarzania pary wodnej z wykorzystaniem ciepła odpadowego, np. gorących gazów lub ciepła reakcji chemicznej.
Dlaczego wstępne podgrzewanie surowców może być korzystne?
Pozwala doprowadzić surowce do temperatury wymaganej w procesie przy mniejszym zużyciu energii z zewnątrz. Ułatwia też stabilne prowadzenie reakcji.
Jaka jest różnica między optymalnym wykorzystaniem energii a optymalnym wykorzystaniem surowców?
Optymalne wykorzystanie energii dotyczy ograniczania strat ciepła i zużycia energii. Optymalne wykorzystanie surowców dotyczy maksymalnego przereagowania surowców i ograniczenia odpadów materiałowych.
Jakie urządzenia najczęściej stosuje się do przekazywania ciepła między strumieniami procesowymi?
Najczęściej stosuje się wymienniki ciepła, np. płaszczowo-rurowe lub płytowe. Umożliwiają one przekazanie ciepła z gorącego strumienia do zimnego bez mieszania ich ze sobą.
Do czego służy wymiennik ciepła w instalacji chemicznej?
Służy do przekazywania ciepła między mediami, np. do ogrzewania, chłodzenia, skraplania lub odzyskiwania ciepła z gorących strumieni procesowych.
Dlaczego wymienniki ciepła są związane z odzyskiem ciepła?
Pozwalają wykorzystać ciepło odpadowe jednego strumienia do ogrzania innego strumienia, co zmniejsza zużycie energii zewnętrznej.
Czym różni się odzysk ciepła od odzyskiwania reagentów?
Odzysk ciepła dotyczy energii cieplnej, natomiast odzyskiwanie reagentów polega na zawracaniu lub wyodrębnianiu substancji chemicznych biorących udział w reakcji.
Jakie media mogą przepływać przez wymiennik ciepła?
Mogą to być ciecze, gazy, para wodna, kondensat, oleje grzewcze lub inne strumienie technologiczne.
Co pogarsza sprawność wymiennika ciepła?
Sprawność pogarszają osady, kamień kotłowy, korozja, zanieczyszczenia powierzchni wymiany oraz zbyt mała różnica temperatur między mediami.
Dlaczego przepływ przeciwprądowy jest korzystny w wymienniku ciepła?
Przeciwprąd utrzymuje większą średnią różnicę temperatur na długości wymiennika, dlatego wymiana ciepła jest zwykle bardziej efektywna.
Do czego służy wirówka w procesie sulfonowania naftalenu?
Wirówka służy do oddzielenia fazy stałej, np. kryształów lub osadu produktu, od cieczy macierzystej. Wykorzystuje do tego siłę odśrodkową.
Jak odróżnić wirówkę od chłodnicy na schemacie technologicznym?
Chłodnica jest zwykle przedstawiana jako wymiennik ciepła z doprowadzeniem i odprowadzeniem medium chłodzącego. Wirówka jest aparatem rozdzielającym, często umieszczonym po etapie wytrącania lub krystalizacji produktu.
Jaką funkcję pełni reaktor w sulfonowaniu naftalenu?
Reaktor jest aparatem, w którym zachodzi zasadnicza reakcja chemiczna między naftalenem a czynnikiem sulfonującym. Musi umożliwiać mieszanie i kontrolę temperatury.
Dlaczego w procesie sulfonowania ważna jest kontrola temperatury?
Temperatura wpływa na szybkość reakcji oraz skład otrzymanych produktów. Zbyt wysoka temperatura może prowadzić do reakcji ubocznych lub pogorszenia jakości produktu.
Czym różni się dozownik od wirówki w instalacji chemicznej?
Dozownik podaje surowiec lub reagent w określonej ilości do procesu. Wirówka nie dozuje substancji, lecz rozdziela mieszaninę na składniki.
Dlaczego po reakcji sulfonowania może być potrzebne mechaniczne rozdzielanie mieszaniny?
Po reakcji produkt może występować jako osad lub kryształy zawieszone w cieczy. Mechaniczne rozdzielenie pozwala odzyskać produkt i usunąć ciecz macierzystą.
Jaką funkcję pełni kocioł parowy w obiegu wodno-parowym?
Kocioł parowy zamienia wodę zasilającą w parę przez dostarczenie ciepła. Jest źródłem pary roboczej lub grzejnej w instalacji.
Dlaczego w obiegu wodno-parowym stosuje się skraplacz?
Skraplacz zamienia parę po oddaniu energii w kondensat. Umożliwia odzysk wody i jej ponowne skierowanie do obiegu.
Jaką rolę pełnią pompy w obiegu wodno-parowym?
Pompy tłoczą kondensat lub wodę zasilającą oraz podnoszą jej ciśnienie. Dzięki nim woda może wrócić do kotła mimo panującego tam wyższego ciśnienia.
Jaka jest różnica między wodą zasilającą a kondensatem?
Kondensat to woda powstała po skropleniu pary. Woda zasilająca to woda podawana do kotła, często będąca mieszaniną kondensatu i wody uzupełniającej.
Dlaczego obieg wodno-parowy jest zwykle obiegiem zamkniętym?
Obieg zamknięty ogranicza zużycie świeżej wody i zmniejsza straty ciepła. Ułatwia też kontrolę jakości wody kotłowej.
Po czym można rozpoznać skraplacz na uproszczonym schemacie instalacji?
Skraplacz znajduje się zwykle za odbiornikiem pary i przed powrotem kondensatu. Często jest rysowany jako wymiennik ciepła połączony z układem chłodzenia.
Co oznacza, że obieg jest średniociśnieniowy?
Oznacza to, że para i woda pracują pod ciśnieniem wyższym niż w instalacjach niskociśnieniowych, ale niższym niż w układach wysokociśnieniowych. Dokładne zakresy zależą od przyjętych norm i zastosowania.
Po czym rozpoznać instalację ssącą transportu pneumatycznego na schemacie?
Najważniejszą cechą jest położenie wentylatora lub pompy próżniowej za separatorem, czyli na końcu układu. Urządzenie to wytwarza podciśnienie i zasysa materiał do przewodu.
Czym różni się transport pneumatyczny ssący od tłoczącego?
W układzie ssącym materiał jest zasysany dzięki podciśnieniu. W układzie tłoczącym powietrze z materiałem jest wtłaczane do przewodu przez dmuchawę umieszczoną przed instalacją.
Jakie materiały można transportować pneumatycznie?
Najczęściej transportuje się materiały sypkie, takie jak pyły, proszki, granulaty, ziarna lub lekkie kruszywa. Materiał nie powinien nadmiernie się zbrylać ani blokować przewodów.
Jaką funkcję pełni cyklon w instalacji transportu pneumatycznego?
Cyklon oddziela cząstki materiału stałego od strumienia powietrza. Dzięki temu materiał trafia do zbiornika, a powietrze może być dalej oczyszczane lub odprowadzane.
Dlaczego w instalacji transportu pneumatycznego stosuje się odpylanie?
Odpylanie chroni urządzenia, ogranicza emisję pyłów i poprawia bezpieczeństwo pracy. Jest szczególnie ważne przy transporcie drobnych proszków i substancji pylących.
Jakie są zalety transportu pneumatycznego w przemyśle chemicznym?
Transport pneumatyczny umożliwia zamknięte, czyste i zautomatyzowane przemieszczanie materiałów sypkich. Ogranicza kontakt operatora z substancją i pozwala prowadzić transport na znaczne odległości.
Jakie problemy eksploatacyjne mogą wystąpić w transporcie pneumatycznym?
Typowe problemy to zapychanie przewodów, ścieranie rurociągów, nieszczelności, nadmierne pylenie oraz spadek wydajności wentylatora lub pompy.
Dlaczego w procesie technologicznym dąży się do maksymalnego wykorzystania surowców?
Maksymalne wykorzystanie surowców zmniejsza straty, ilość odpadów i koszt wytworzenia produktu. Poprawia też wydajność ekonomiczną procesu.
Czym różni się minimalne zużycie surowców od maksymalnego wykorzystania surowców?
Minimalne zużycie surowców może oznaczać zbyt małe zasilanie procesu i mniejszą produkcję. Maksymalne wykorzystanie surowców oznacza, że dostarczony surowiec jest jak najpełniej przekształcany w produkt.
Dlaczego odpowiedź o minimalnym wykorzystaniu surowców jest błędnym postępowaniem technologicznym?
Bo celem procesu nie jest niedostarczanie surowców, lecz ich efektywne przetwarzanie. Zbyt małe wykorzystanie surowców obniża wydajność i może zakłócać pracę instalacji.
Co oznacza duża wydajność produktu z jednostki objętości aparatury?
Oznacza uzyskiwanie dużej ilości produktu w określonej objętości urządzenia, np. reaktora. Jest to korzystne, bo instalacja jest lepiej wykorzystana.
Czy najszybsze prowadzenie procesu zawsze jest korzystne?
Nie zawsze. Skracanie czasu procesu jest korzystne tylko wtedy, gdy nie pogarsza jakości produktu, bezpieczeństwa pracy ani wydajności reakcji.
Jakie znaczenie ma minimalne zużycie energii w procesie chemicznym?
Minimalne zużycie energii obniża koszty produkcji i zmniejsza wpływ procesu na środowisko. Jest jednym z podstawowych celów optymalizacji technologicznej.
Jakie parametry mogą świadczyć o dobrze zoptymalizowanym procesie technologicznym?
Do takich parametrów należą wysoka wydajność produktu, małe straty surowców, niskie zużycie energii, stabilna jakość produktu i bezpieczna praca aparatury.
Jak należy rozwiązywać zadania, w których trzeba wybrać surowiec na podstawie kilku warunków z tabeli?
Najpierw stosuje się warunek graniczny, np. butadien powyżej 4,0% masowych. Dopiero wśród surowców spełniających ten warunek wybiera się ten z najwyższą wartością głównego produktu.
Dlaczego w tym zadaniu nie wybiera się propanu, mimo że daje największą wydajność propenu w całej tabeli?
Propan daje 18,7% propenu, ale tylko 2,9% butadienu. Nie spełnia więc warunku, że wydajność butadienu ma być powyżej 4,0% masowych.
Które surowce z tabeli spełniają warunek wydajności butadienu powyżej 4,0% masowych?
Warunek spełniają: n-butan, benzyna lekka, benzyna ciężka i lekki olej napędowy. Etan i propan odpadają.
Dlaczego poprawną odpowiedzią jest n-butan?
n-butan spełnia warunek dotyczący butadienu, ponieważ daje 4,4% masowych. Spośród odpowiedzi spełniających ten warunek ma najwyższą wydajność propenu: 17,2% masowych.
Co oznacza wydajność produktu podana w procentach masowych?
Oznacza stosunek masy otrzymanego produktu do masy surowca, wyrażony w procentach. Na przykład 17,2% masowych propenu oznacza 17,2 kg propenu ze 100 kg surowca.
Jakie produkty są szczególnie ważne w przemysłowej pirolizie węglowodorów?
Najważniejsze produkty to lekkie olefiny, zwłaszcza etylen i propen, oraz dieny, np. butadien. Są one surowcami do produkcji tworzyw sztucznych i kauczuków syntetycznych.
Na czym polega pośrednie pobieranie próbki gazu?
Gaz najpierw pobiera się do naczynia pośredniego, np. aspiratora lub pipety gazowej. Dopiero później z tego naczynia pobiera się gaz do właściwej analizy.
Czym różni się metoda pośrednia od bezpośredniej przy pobieraniu próbek gazu?
W metodzie bezpośredniej gaz trafia od razu do analizatora. W metodzie pośredniej najpierw jest gromadzony w pojemniku, a analiza odbywa się później.
Dlaczego aspirator lub pipeta gazowa wskazują na metodę pośrednią?
Są to naczynia służące do czasowego pobrania i przechowania próbki gazu. Ich użycie oznacza, że między miejscem poboru a analizą występuje etap pośredni.
Kiedy stosuje się pośrednią metodę pobierania próbek gazu?
Stosuje się ją wtedy, gdy analiza ma być wykonana poza miejscem poboru lub gdy nie można podłączyć analizatora bezpośrednio do instalacji. Jest przydatna także do pobierania próbek chwilowych.
Jakie ryzyko wiąże się z pośrednim pobieraniem próbek gazu?
Podczas przechowywania lub transportu skład próbki może się zmienić. Dlatego naczynia muszą być szczelne, czyste i dobrane do rodzaju gazu.
Co oznacza ciągła metoda analizy gazu?
Metoda ciągła polega na stałym doprowadzaniu gazu do analizatora i bieżącym monitorowaniu jego składu. Nie polega na jednorazowym pobraniu próbki do pipety lub aspiratora.
Dlaczego areometr może służyć do pomiaru gęstości cieczy?
Areometr działa na zasadzie wyporu hydrostatycznego. Im większa gęstość cieczy, tym płycej zanurza się areometr.
Czym różni się areometr od piknometru?
Areometr daje szybki odczyt gęstości bezpośrednio ze skali. Piknometr wymaga ważenia próbki, ale pozwala na dokładniejszy pomiar.
Dlaczego temperatura jest ważna przy pomiarze gęstości produktów naftowych?
Gęstość cieczy zmienia się wraz z temperaturą. Dlatego pomiary wykonuje się w określonej temperaturze lub przelicza wynik do temperatury odniesienia.
Do czego służy piknometr w laboratorium chemicznym?
Piknometr służy do dokładnego oznaczania gęstości cieczy, a czasem także ciał stałych. Wykorzystuje znaną objętość naczynia i pomiar masy próbki.
Dlaczego polarymetr nie jest właściwym przyrządem do pomiaru gęstości?
Polarymetr mierzy skręcalność optyczną substancji, a nie jej masę w jednostce objętości. Dlatego nie stosuje się go do oznaczania gęstości produktów naftowych.
Dlaczego refraktometr nie jest podstawowym przyrządem do oznaczania gęstości produktów naftowych?
Refraktometr mierzy współczynnik załamania światła. Parametr ten może pośrednio wiązać się ze składem cieczy, ale nie jest bezpośrednim pomiarem gęstości.
Dlaczego w kolumnie próżniowej trzeba kontrolować zarówno ciśnienie, jak i temperaturę?
Temperatura wrzenia cieczy zależy od ciśnienia. W kolumnie próżniowej zmiana ciśnienia zmienia warunki odparowania i skraplania frakcji, dlatego oba parametry muszą być monitorowane razem.
Jak działa obniżone ciśnienie w destylacji próżniowej?
Obniżone ciśnienie zmniejsza temperatury wrzenia składników mieszaniny. Umożliwia to destylację cięższych frakcji bez ich nadmiernego przegrzewania.
Co może oznaczać wzrost ciśnienia w kolumnie próżniowej?
Wzrost ciśnienia może świadczyć o pogorszeniu próżni, nieszczelności, zakłóceniu pracy układu odprowadzania gazów lub przeciążeniu kolumny. Może to pogorszyć rozdział frakcji.
Dlaczego sama objętość zebranych frakcji nie wystarcza do bieżącej kontroli pracy kolumny?
Objętość produktu informuje głównie o ilości odebranej frakcji, ale nie pokazuje bezpośrednio warunków wrzenia i skraplania. Do oceny stabilności procesu potrzebne są parametry ruchowe, przede wszystkim ciśnienie i temperatura.
Jaką rolę pełni dziennik monitoringu w instalacji chemicznej?
Dziennik monitoringu służy do systematycznego zapisu parametrów pracy instalacji. Ułatwia wykrywanie odchyleń, analizę awarii i potwierdzenie prawidłowego przebiegu procesu.
Czym różni się destylacja próżniowa od atmosferycznej?
Destylacja atmosferyczna przebiega przy ciśnieniu zbliżonym do atmosferycznego, a próżniowa przy ciśnieniu obniżonym. Destylacja próżniowa pozwala rozdzielać cięższe składniki w niższych temperaturach.
Dlaczego ciężkie frakcje olejowe destyluje się ostrożnie?
Ciężkie frakcje mają wysokie temperatury wrzenia i łatwo mogą ulegać rozkładowi termicznemu. Zastosowanie próżni ogranicza przegrzewanie i poprawia jakość otrzymywanych produktów.