Pytania pomocnicze - CHM.05
Ocena stanu środowiska, planowanie i realizacja zadań w ochronie środowiska - pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Łącznie: 2029. Strona 32 z 32.
Dlaczego wody kopalniane są często silnie zmineralizowane?
Podczas przepływu przez skały i wyrobiska górnicze rozpuszczają sole mineralne. Dlatego mogą zawierać duże ilości chlorków, siarczanów i jonów sodu.
Jak zasolenie wpływa na organizmy żyjące w rzekach?
Wzrost zasolenia ogranicza występowanie gatunków wrażliwych i sprzyja gatunkom bardziej tolerancyjnym. Powoduje to zmianę składu biocenozy.
Jakie wskaźniki mogą świadczyć o zasoleniu wody?
Najważniejsze są podwyższone stężenia chlorków i siarczanów oraz wysoka przewodność elektrolityczna właściwa. Pomocna jest też ocena ogólnej mineralizacji.
Dlaczego kwaśne opady nie są główną przyczyną zasolenia wód powierzchniowych?
Kwaśne opady powodują przede wszystkim zakwaszenie środowiska, a nie wzrost stężenia soli mineralnych. Zasolenie wiąże się głównie z dopływem silnie zmineralizowanych wód.
Czym różni się zasolenie od eutrofizacji wód?
Zasolenie oznacza wzrost ilości rozpuszczonych soli mineralnych. Eutrofizacja to wzbogacenie wody w związki biogenne, głównie azotu i fosforu, prowadzące np. do zakwitów glonów.
Dlaczego problem zasolenia rzek jest szczególnie istotny w rejonach górniczych?
W rejonach górniczych do cieków mogą trafiać duże ilości odpompowywanych wód kopalnianych. Ich skład chemiczny często znacząco odbiega od naturalnego składu wód rzecznych.
Do czego służy kompaktor na składowisku odpadów?
Kompaktor służy do rozgarniania, ugniatania i zagęszczania odpadów. Dzięki temu zmniejsza ich objętość i poprawia stabilność składowanej masy.
Dlaczego kompaktor jest kojarzony ze składowiskiem odpadów, a nie ze spalarnią?
Na składowisku odpady są deponowane i zagęszczane mechanicznie. W spalarni głównym procesem jest termiczne przekształcanie odpadów, do którego wykorzystuje się instalacje spalania, a nie kompaktor.
Jakie urządzenia mogą być stosowane w sortowni odpadów zamiast kompaktora?
W sortowni stosuje się m.in. przenośniki taśmowe, sita, separatory magnetyczne, separatory optyczne i kabiny sortownicze. Ich zadaniem jest rozdzielanie odpadów na frakcje.
Czym różni się składowisko odpadów od kompostowni?
Składowisko służy do kontrolowanego deponowania odpadów. Kompostownia służy do biologicznego przetwarzania odpadów organicznych w warunkach tlenowych.
Jakie są główne zagrożenia środowiskowe związane ze składowiskiem odpadów?
Najważniejsze zagrożenia to powstawanie odcieków, emisja gazu składowiskowego, uciążliwości zapachowe oraz możliwość zanieczyszczenia wód i gleby.
Po co zagęszcza się odpady na składowisku?
Zagęszczanie zmniejsza objętość odpadów i pozwala lepiej wykorzystać pojemność składowiska. Ogranicza też osiadanie i poprawia stateczność zdeponowanych warstw.
Jakie czynności wykonuje się podczas eksploatacji składowiska odpadów?
Obejmują one przyjmowanie odpadów, kontrolę dokumentacji, ważenie, rozładunek, rozmieszczanie w kwaterach, zagęszczanie oraz prowadzenie monitoringu środowiskowego.
Co oznacza, że materiał jest inertny?
Materiał inertny jest obojętny chemicznie i biologicznie. Nie powinien łatwo reagować, rozkładać się ani powodować powstawania szkodliwych odcieków lub gazów.
Dlaczego odpady budowlane mogą być użyte jako warstwa inertna?
Wiele odpadów budowlanych ma charakter mineralny, np. gruz, beton, cegła lub ceramika. Są stabilne i nie ulegają biodegradacji, dlatego nadają się do funkcji warstwy obojętnej.
Dlaczego odpady komunalne nie nadają się na warstwę inertną?
Odpady komunalne często zawierają frakcję organiczną, która ulega rozkładowi. Może to powodować powstawanie odcieków, gazów składowiskowych i odorów.
Dlaczego odpady rolnicze nie są dobrą warstwą inertną?
Odpady rolnicze zwykle zawierają materię organiczną, np. resztki roślinne lub nawozy. Taka materia ulega rozkładowi, więc nie jest obojętna biologicznie.
Czy każdy odpad budowlany może być wykorzystany jako warstwa inertna?
Nie. Nadaje się głównie czysta frakcja mineralna, np. gruz betonowy, cegły, ceramika, ziemia i kamienie. Odpady z azbestem, smołą, farbami lub chemikaliami nie mogą być tak wykorzystane.
Jaką funkcję pełni warstwa inertna na składowisku?
Oddziela lub przykrywa warstwy odpadów, ogranicza rozwiewanie śmieci, zapachy, dostęp zwierząt oraz poprawia stabilność składowiska.
Czym różni się warstwa inertna od warstwy rekultywacyjnej?
Warstwa inertna pełni głównie funkcję techniczną podczas eksploatacji składowiska. Warstwa rekultywacyjna jest elementem końcowego zamknięcia i odtwarzania powierzchni terenu, często z udziałem gleby i roślinności.
Czy wykorzystanie odpadów budowlanych na składowisku może być formą odzysku?
Tak, jeśli odpady są użyte zgodnie z przepisami i spełniają wymagania techniczne oraz środowiskowe. Wtedy nie są jedynie składowane, lecz pełnią określoną funkcję użytkową.
Co oznacza określenie „eksploatowane składowisko” w pytaniu egzaminacyjnym?
Oznacza składowisko znajdujące się w fazie eksploatacji, czyli takie, które jest użytkowane. Dlatego częstotliwości badań należy szukać w kolumnie „Faza eksploatacji”.
Jak często bada się skład wód odciekowych w fazie eksploatacji składowiska?
Skład wód odciekowych w fazie eksploatacji kontroluje się co 3 miesiące.
Jak często kontroluje się emisję gazu składowiskowego w fazie eksploatacji?
Emisję gazu składowiskowego w fazie eksploatacji kontroluje się co 1 miesiąc.
Czym różni się objętość wód odciekowych od składu wód odciekowych?
Objętość określa ilość powstających odcieków, natomiast skład informuje o rodzaju i stężeniu zanieczyszczeń w tych wodach. Są to dwa różne parametry kontrolne.
Czym różni się emisja gazu składowiskowego od składu gazu składowiskowego?
Emisja dotyczy ilości gazu wydostającego się ze składowiska, a skład określa zawartość poszczególnych gazów, np. metanu i dwutlenku węgla.
Dlaczego monitoring odcieków na składowisku jest ważny?
Odcieki mogą zawierać substancje zanieczyszczające wody podziemne i powierzchniowe. Regularne badania pozwalają wykryć zagrożenie i podjąć działania ochronne.
Dlaczego gaz składowiskowy wymaga regularnej kontroli?
Gaz składowiskowy może zawierać metan, który jest palny i wybuchowy, oraz inne związki uciążliwe dla środowiska. Kontrola emisji ogranicza ryzyko pożaru, wybuchu i zanieczyszczenia powietrza.
Na czym polega erozja wodna gleby?
To niszczenie i przemieszczanie cząstek gleby przez wodę opadową, roztopową lub spływ powierzchniowy. Najbardziej zagrożone są gleby na stokach.
Dlaczego uprawa w poprzek stoku ogranicza erozję wodną?
Bruzdy i rzędy roślin ustawione poprzecznie do spadku terenu spowalniają odpływ wody. Dzięki temu mniej gleby jest wymywane ze stoku.
Czym różni się uprawa w poprzek stoku od uprawy zgodnej ze spadkiem terenu?
Uprawa w poprzek stoku hamuje spływ wody, a uprawa zgodna ze spadkiem przyspiesza go. Dlatego druga metoda zwiększa ryzyko erozji.
Jakie warunki terenowe sprzyjają erozji wodnej?
Erozji sprzyjają strome stoki, intensywne opady, brak roślinności oraz gleby podatne na wymywanie, zwłaszcza pylaste i lekkie.
Jaką rolę pełni pokrywa roślinna w ochronie gleby?
Rośliny osłaniają powierzchnię gleby przed uderzeniami kropel deszczu, a ich korzenie stabilizują strukturę gleby. Zmniejsza to spływ i wymywanie cząstek.
Czy pasy zakrzaczeń mogą ograniczać erozję?
Tak, pasy roślinności mogą ograniczać spływ wody i zatrzymywać część materiału glebowego. Jednak w tym pytaniu najtrafniejszą odpowiedzią jest uprawa prostopadle do nachylenia stoku.
Dlaczego w oczyszczaniu wód gruntowych stosuje się aeratory?
Aeratory napowietrzają wodę, czyli zwiększają zawartość tlenu. Ułatwia to utlenianie żelaza, manganu i siarkowodoru, które następnie można usunąć przez sedymentację lub filtrację.
Do czego służą osadniki w procesie uzdatniania wody?
Osadniki służą do oddzielania zawiesin od wody. Cząstki cięższe od wody opadają na dno, tworząc osad.
Jaką funkcję pełni chlorator w uzdatnianiu wody?
Chlorator służy do dozowania chloru lub jego związków. Najczęściej wykorzystuje się go do dezynfekcji wody oraz ograniczania rozwoju mikroorganizmów.
Dlaczego kraty są typowe dla oczyszczalni ścieków, a nie dla wód gruntowych?
Kraty zatrzymują duże zanieczyszczenia stałe, np. szmaty, gałęzie i odpady. Wody gruntowe są naturalnie filtrowane przez grunt, więc zwykle takich zanieczyszczeń nie zawierają.
Jakie zanieczyszczenia najczęściej usuwa się z wód gruntowych?
Najczęściej usuwa się żelazo, mangan, jon amonowy, siarkowodór, nadmierną twardość oraz zanieczyszczenia mikrobiologiczne.
Czym różni się oczyszczanie ścieków od uzdatniania wód gruntowych?
Oczyszczanie ścieków obejmuje usuwanie dużej ilości zanieczyszczeń mechanicznych, organicznych i biologicznych. Uzdatnianie wód gruntowych koncentruje się głównie na usuwaniu rozpuszczonych związków chemicznych i dezynfekcji.
Jak zapamiętać, które urządzenie nie pasuje do oczyszczania wód gruntowych?
Wody gruntowe kojarz z aeracją, osadzaniem, filtracją i chlorowaniem. Kraty kojarz ze ściekami i dużymi odpadami stałymi.
Które metale ciężkie najczęściej uwzględnia się przy ocenie zanieczyszczenia gleb?
Najczęściej są to: kadm (Cd), miedź (Cu), nikiel (Ni), ołów (Pb) i cynk (Zn). Taki zestaw występuje w bilansach zanieczyszczeń gleb.
Dlaczego kadm i ołów są szczególnie istotne w ochronie gleby?
Kadm i ołów są toksyczne, trudno ulegają rozkładowi i mogą kumulować się w glebie oraz organizmach żywych. Stanowią zagrożenie dla roślin, zwierząt i ludzi.
Czym różni się zawartość dopuszczalna metalu w glebie od rzeczywistego stężenia w próbce?
Zawartość dopuszczalna to wartość graniczna określona w przepisach. Rzeczywiste stężenie to wynik analizy laboratoryjnej konkretnej próbki gleby.
Od czego zależą dopuszczalne zawartości substancji zanieczyszczających w glebie?
Zależą m.in. od sposobu użytkowania gruntu, właściwości gleby oraz grupy gruntów określonej w przepisach dotyczących oceny zanieczyszczenia powierzchni ziemi.
Dlaczego żelazo i mangan nie są typowo zaliczane do podstawowej grupy metali ciężkich w bilansach zanieczyszczeń gleb?
Żelazo i mangan naturalnie występują w glebach w stosunkowo dużych ilościach i pełnią funkcje mikroelementów. W bilansach zanieczyszczeń gleb standardowo wyróżnia się przede wszystkim Cd, Cu, Ni, Pb i Zn.
Co oznacza przekroczenie dopuszczalnej zawartości metalu ciężkiego w glebie?
Oznacza, że gleba może być uznana za zanieczyszczoną daną substancją. Może to wymagać dalszej oceny ryzyka, ograniczeń użytkowania lub działań naprawczych.
Jakie mogą być źródła metali ciężkich w glebie?
Źródłami mogą być emisje przemysłowe, transport, nawozy i środki ochrony roślin, osady ściekowe, odpady, górnictwo oraz historyczne zanieczyszczenia terenu.
Jak oblicza się roczną emisję zanieczyszczenia, gdy znana jest emisja godzinowa?
Roczną emisję oblicza się ze wzoru: emisja roczna = emisja godzinowa × liczba godzin pracy w roku. W tym przypadku: 0,006 kg/h × 6300 h/rok = 37,8 kg/rok.
Dlaczego w obliczeniu rocznej emisji jednostka godzin skraca się?
Jednostka kg/h oznacza kilogramy na godzinę. Po pomnożeniu przez liczbę godzin jednostka „h” się skraca, a wynik pozostaje w kg/rok.
Czym jest emisja masowa zanieczyszczeń?
Emisja masowa to ilość substancji wprowadzanej do środowiska w określonym czasie, np. w kg/h, kg/dobę lub kg/rok. Jest często stosowana przy rozliczaniu emisji z instalacji.
Jaką rolę pełni czas pracy instalacji w obliczaniu emisji rocznej?
Czas pracy decyduje o łącznej ilości wyemitowanej substancji. Nawet mała emisja godzinowa może dać znaczną emisję roczną, jeśli instalacja pracuje przez wiele godzin.
Dlaczego dwutlenek siarki jest istotnym zanieczyszczeniem powietrza?
SO2 może powodować podrażnienia układu oddechowego i przyczyniać się do powstawania kwaśnych opadów. Jego emisja jest monitorowana szczególnie przy spalaniu paliw zawierających siarkę.
Czy gaz ziemny powoduje emisję SO2?
Gaz ziemny zwykle powoduje znacznie mniejszą emisję SO2 niż węgiel lub olej opałowy, ponieważ zawiera niewiele siarki. Emisja może jednak występować i podlegać obliczeniom środowiskowym.
Dlaczego próbki wody z rzeki pobiera się z nurtu, a nie przy brzegu?
Nurt lepiej reprezentuje wodę płynącą w rzece. Przy brzegu woda może być wolniejsza, bardziej zamulona lub lokalnie zanieczyszczona.
Jak wyznaczyć głębokość poboru próbki w rzece płytszej niż 50 cm?
Próbkę pobiera się na około 1/3 całkowitej głębokości, licząc od zwierciadła wody. Dla rzeki o głębokości 48 cm będzie to około 16 cm.
Dlaczego próbka B została pobrana prawidłowo?
Dotyczy rzeki, próbka została pobrana z nurtu, a rzeka ma mniej niż 50 cm głębokości. Głębokość poboru 16 cm odpowiada około 1/3 z 48 cm.
Dlaczego próbka A nie spełnia wytycznych?
Próbka została pobrana z brzegu, a dla wód płynących wytyczne wskazują pobór z nurtu. Sama głębokość 40 cm mieści się w zakresie, ale miejsce poboru jest błędne.
Jak prawidłowo pobiera się próbki z jeziora?
Próbkę pobiera się w najgłębszym miejscu czaszy zbiornika. Głębokość poboru powinna wynosić zwykle 20–50 cm poniżej zwierciadła wody.
Dlaczego nie należy zmącić osadu dennego podczas pobierania próbki?
Zmącenie osadu może sztucznie zwiększyć stężenie zawiesin, metali lub innych substancji. Taka próbka nie odzwierciedla rzeczywistej jakości wody.
Dlaczego próbka C z jeziora jest nieprawidłowa mimo dobrego miejsca poboru?
Została pobrana w najgłębszym miejscu, co jest poprawne, ale głębokość poboru wynosi 60 cm. Wytyczne wskazują zakres około 20–50 cm poniżej zwierciadła wody.