Pytania pomocnicze - EKA.01

Jest krótkotrwałe i wynika z naturalnych przerw między zatrudnieniami, np. przy zmianie pracy lub poszukiwaniu pierwszej pracy.

Ponieważ dopiero wchodzi na rynek pracy i potrzebuje czasu na znalezienie odpowiedniego zatrudnienia.

Frykcyjne wynika z przejściowego poszukiwania pracy, a strukturalne z niedopasowania kwalifikacji pracowników do wymagań rynku.

Frykcyjne występuje naturalnie podczas zmiany pracy, natomiast cykliczne jest skutkiem pogorszenia koniunktury gospodarczej.

Jest związane z pracą dostępną tylko w określonych porach roku, np. w rolnictwie, budownictwie lub turystyce.

Tak. Jest naturalnym zjawiskiem, ponieważ pracownicy zmieniają miejsca pracy, a nowe osoby wchodzą na rynek pracy.

Substytuty to dobra, które mogą się wzajemnie zastępować w zaspokajaniu tej samej potrzeby. Konsument wybiera jedno z nich zamiast drugiego.

Oba produkty są tłuszczami używanymi w kuchni, np. do smażenia. Mogą więc pełnić podobną funkcję i zastępować się nawzajem.

Jeśli cena jednego dobra rośnie, popyt na jego substytut zwykle wzrasta. Konsumenci szukają tańszej alternatywy.

Substytuty zastępują się nawzajem, np. masło i margaryna. Dobra komplementarne uzupełniają się, np. samochód i paliwo.

Nie są typowymi substytutami, ponieważ służą głównie do innych celów. Telefon służy do komunikacji, a radio przede wszystkim do odbioru audycji.

Nie, ponieważ spełniają zupełnie różne funkcje. Pralka służy do prania, a lodówka do przechowywania żywności.

Należy sprawdzić, czy oba dobra zaspokajają tę samą lub bardzo podobną potrzebę. Jeśli można użyć jednego zamiast drugiego, są substytutami.

Koszty stałe to koszty ponoszone niezależnie od wielkości produkcji. Firma musi je zapłacić nawet wtedy, gdy produkuje mniej lub czasowo nie produkuje wcale.

Przykładami są czynsz za lokal, amortyzacja maszyn, ubezpieczenie budynku, opłaty abonamentowe oraz wynagrodzenia administracji. Nie zależą one bezpośrednio od liczby wytworzonych produktów.

Koszty stałe nie zmieniają się wraz z poziomem produkcji, natomiast koszty zmienne rosną lub maleją razem z produkcją. Przykładem kosztu zmiennego jest koszt materiałów zużytych do wytworzenia produktu.

Oznacza to, że jego wysokość pozostaje taka sama niezależnie od tego, ile produktów firma wytworzy. Taki koszt zalicza się do kosztów stałych.

Czynsz trzeba zapłacić niezależnie od tego, czy przedsiębiorstwo wyprodukuje 1000 sztuk, 100 sztuk czy nic. Nie jest więc bezpośrednio powiązany z wielkością produkcji.

Koszty całkowite to suma kosztów stałych i zmiennych. Pokazują łączny koszt działalności lub produkcji w danym okresie.

Koszt krańcowy to dodatkowy koszt wytworzenia jednej kolejnej jednostki produktu. Jest związany ze zmianą poziomu produkcji, dlatego nie oznacza kosztu stałego.

Cena detaliczna jest przeznaczona dla końcowego konsumenta, a cena hurtowa dotyczy zwykle sprzedaży większych ilości towarów między przedsiębiorcami.

Cenę detaliczną płaci końcowy nabywca dobra lub usługi, najczęściej konsument kupujący produkt na własny użytek.

Na cenę detaliczną wpływają m.in. koszt zakupu towaru, marża sprzedawcy, podatki, koszty transportu, magazynowania i obsługi sprzedaży.

Cena giełdowa to cena ustalana na giełdzie, np. dla akcji, obligacji, surowców lub towarów giełdowych. Nie oznacza ceny płaconej przez zwykłego konsumenta w sklepie.

Cena bazowa to cena wyjściowa, która może służyć jako podstawa do dalszych obliczeń, np. naliczania rabatów, marż lub dopłat.

Sprzedaż detaliczna obejmuje dodatkowe koszty obsługi klienta, ekspozycji towaru, lokalu, marketingu i marży sprzedawcy, dlatego cena jednostkowa bywa wyższa.

Norma prawna to reguła postępowania wynikająca z obowiązującego prawa. Jest ustanowiona lub uznana przez państwo i może być egzekwowana przez jego organy.

Ponieważ akty prawne są wydawane przez uprawnione organy państwa w określonej procedurze. Zawarte w nich reguły mają moc obowiązującą.

Norma prawna wynika z przepisów prawa i może być egzekwowana przez państwo. Norma etyczna wynika z zasad moralnych i zwykle nie wiąże się z sankcją państwową.

Do podstawowych źródeł prawa należą Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia oraz akty prawa miejscowego.

Akty prawne mogą wydawać organy wskazane w Konstytucji i ustawach, m.in. parlament, Prezydent RP, Rada Ministrów, ministrowie oraz organy samorządu terytorialnego.

Administracja publiczna działa na podstawie i w granicach prawa. Pracownik administracji musi wiedzieć, które przepisy regulują daną sprawę i jak je stosować.

To wydzielona część tekstu aktu prawnego, np. artykuł, paragraf, ustęp, punkt, litera lub tiret. Ułatwia porządkowanie przepisów i powoływanie się na konkretne fragmenty.

Tiret oznacza się kreską, najczęściej zapisywaną jako „-” lub „–”. W egzaminach symbol „(-)” wskazuje właśnie na tiret.

Punkt jest oznaczany zwykle cyfrą, np. „1)” lub „1.”, natomiast tiret jest oznaczany kreską. Tiret często służy do dalszego rozbicia wyliczenia.

Ustęp to część artykułu lub paragrafu, zwykle oznaczona cyfrą arabską. Paragraf jest samodzielną jednostką redakcyjną, często stosowaną np. w rozporządzeniach.

Różne oznaczenia porządkują treść aktu prawnego i pozwalają precyzyjnie wskazać konkretny przepis. Dzięki temu łatwiej interpretować i cytować prawo.

Normę prawną najczęściej dzieli się na hipotezę, dyspozycję i sankcję. Hipoteza określa okoliczności, dyspozycja wskazuje zachowanie, a sankcja przewiduje konsekwencje naruszenia.

Hipoteza opisuje, kiedy i do kogo norma ma zastosowanie. Dyspozycja określa, jak adresat powinien się zachować: co musi zrobić, czego nie może zrobić albo co może zrobić.

Sankcja określa negatywne skutki naruszenia dyspozycji normy prawnej. Może to być np. kara, grzywna, nieważność czynności albo inna konsekwencja prawna.

Zwyczaj to utrwalony sposób postępowania w danej społeczności, a nie część struktury normy prawnej. Elementami normy są hipoteza, dyspozycja i sankcja.

Należy szukać fragmentu, który wskazuje adresata normy lub warunki jej zastosowania. Często są to sformułowania typu: „kto”, „jeżeli”, „w razie”, „gdy”.

Nie. Norma prawna może wynikać z jednego przepisu, ale czasem trzeba ją odtworzyć z kilku przepisów aktu prawnego.

To akty prawne, które mogą obowiązywać wszystkich adresatów, np. obywateli, przedsiębiorców i organy administracji. Należą do nich m.in. Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe i rozporządzenia.

Akt prawa wewnętrznego obowiązuje tylko jednostki podległe organowi, który go wydał. Akt powszechnie obowiązujący może dotyczyć wszystkich podmiotów w państwie.

Ponieważ wiąże jednostki organizacyjnie podległe Radzie Ministrów i nie może bezpośrednio nakładać obowiązków na obywateli. Wynika to z Konstytucji RP.

Nie. Ratyfikowana umowa międzynarodowa jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, jeżeli została ogłoszona w odpowiednim dzienniku urzędowym.

Przykładami są uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów. Obowiązują one jednostki podległe tym organom.

Co do zasady nie. Decyzja administracyjna wobec obywatela powinna mieć podstawę w przepisach prawa powszechnie obowiązującego.

Prawo procesowe określa zasady, tryb i sposób prowadzenia postępowania przed właściwymi organami. Reguluje procedurę załatwiania spraw.

Prawo materialne mówi, jakie prawa i obowiązki przysługują podmiotom. Prawo procesowe mówi, jak dochodzić tych praw lub jak organ ma prowadzić sprawę.

Ponieważ określa tryb prowadzenia postępowania administracyjnego, zasady działania organów, prawa stron, terminy oraz sposób wydawania decyzji.

Na prawo procesowe wskazują zwroty: „zasady postępowania”, „sposób postępowania”, „tryb załatwiania spraw”, „postępowanie przed organami”.

Przepisy prawa materialnego regulują treść praw i obowiązków, np. kto ma określone uprawnienie, kto ponosi odpowiedzialność albo kiedy powstaje obowiązek.

Tak. Odwołanie dotyczy toku postępowania i sposobu zaskarżenia rozstrzygnięcia, dlatego jest elementem prawa procesowego.

Wojewoda jest przedstawicielem Rady Ministrów w województwie i organem administracji rządowej. Działa na poziomie województwa, ale nie jest organem samorządu.

Wojewodę powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów. To najważniejsza informacja potrzebna do rozwiązania tego pytania.

Prezydent RP ma inne kompetencje ustrojowe, np. powołuje Prezesa Rady Ministrów, ale nie powołuje wojewodów. Wojewodów powołuje premier.

Nie. Wojewoda jest przedstawicielem Rady Ministrów w województwie, ale formalne prawo jego powołania i odwołania ma Prezes Rady Ministrów.

Wojewoda reprezentuje administrację rządową, natomiast marszałek województwa jest organem wykonawczym samorządu województwa. To dwa różne piony administracji.

Wojewoda nadzoruje administrację rządową w województwie, kontroluje legalność działań samorządu oraz wykonuje zadania z zakresu bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego.

Nie. Sejm uchwala ustawy i kontroluje działalność rządu, ale nie powołuje ani nie odwołuje wojewodów.