Pytania pomocnicze - ELE.01

Prądnica tachometryczna mierzy prędkość obrotową wału silnika. Na jej wyjściu pojawia się napięcie zależne od tej prędkości.

Prądnica tachometryczna działa na zasadzie indukcji elektromagnetycznej. Im szybciej obraca się wirnik, tym większe napięcie jest indukowane.

Nie. Prąd roboczy mierzy się amperomierzem lub amperomierzem cęgowym, a nie prądnicą tachometryczną.

Tak. Może dostarczać sygnał sprzężenia zwrotnego informujący regulator o aktualnej prędkości obrotowej silnika.

Prędkość obrotowa opisuje ruch wału silnika, zwykle w obr/min. Moc czynna opisuje energię elektryczną zamienianą na pracę lub ciepło i mierzy się ją watomierzem.

Najczęściej stosuje się obr/min, czyli obroty na minutę. W obliczeniach technicznych można też używać prędkości kątowej w rad/s.

Ponieważ ilość ciepła wytwarzanego w silniku jest normalna, ale nie jest ono skutecznie odprowadzane. Temperatura uzwojeń rośnie mimo prawidłowego obciążenia elektrycznego.

Przeciążenie zwykle powoduje wzrost momentu obciążenia i pobór prądu większego od znamionowego. W pytaniu podano, że silnik pobiera prąd znamionowy, więc przeciążenie jest mało prawdopodobne.

Zatarcie łożysk zwiększa opory mechaniczne na wale. Silnik musi wytworzyć większy moment, co zwykle powoduje wzrost prądu ponad wartość znamionową.

Silnik pracuje niesymetrycznie, traci moment i może pobierać zwiększone prądy w pozostałych fazach. Taki stan również grozi przegrzaniem, ale nie odpowiada warunkowi normalnego prądu znamionowego.

Typowe objawy to wysoka temperatura obudowy, zapach przegrzanej izolacji, brak wyczuwalnego przepływu powietrza oraz zabrudzona lub uszkodzona osłona wentylatora.

Prawidłowy prąd świadczy głównie o braku przeciążenia elektrycznego. Nie wykrywa jednak problemów z chłodzeniem, temperaturą otoczenia lub zabrudzeniem kanałów wentylacyjnych.

Nie zawsze. Klasyczny przekaźnik termiczny reaguje głównie na nadmierny prąd, więc przy prądzie znamionowym może nie zadziałać odpowiednio szybko.

Służy do wyprowadzenia końców uzwojeń silnika i podłączenia przewodów zasilających. Umożliwia także wykonanie połączenia uzwojeń w gwiazdę lub trójkąt.

Tabliczka zaciskowa to płytka z zaciskami, do których podłącza się przewody. Skrzynka zaciskowa jest obudową na silniku, w której ta tabliczka się znajduje.

Ponieważ wyprowadza początki i końce trzech uzwojeń stojana. Dzięki temu można połączyć uzwojenia w gwiazdę lub trójkąt.

Najczęściej spotyka się oznaczenia U1, V1, W1 oraz U2, V2, W2. Oznaczają one początki i końce uzwojeń fazowych.

Tabliczka zaciskowa ma nieruchome zaciski do podłączania przewodów. Łącznik krzywkowy jest aparatem łączeniowym z pokrętłem lub mechanizmem przełączającym.

Mostki łączą odpowiednie zaciski uzwojeń. Ich ułożenie decyduje m.in. o połączeniu silnika w gwiazdę albo w trójkąt.

Najważniejszą cechą są pierścienie ślizgowe umieszczone na wale wirnika. Często widać także szczotki oraz uzwojony rdzeń wirnika.

Wirnik pierścieniowy ma uzwojenie połączone z pierścieniami ślizgowymi. Wirnik klatkowy ma pręty zwarte pierścieniami czołowymi i nie wymaga szczotek.

Umożliwiają wyprowadzenie uzwojenia wirnika na zewnątrz silnika. Dzięki temu można dołączyć rezystory rozruchowe lub regulacyjne.

Rezystory zwiększają moment rozruchowy i ograniczają prąd rozruchowy. Pozwalają też regulować prędkość obrotową w pewnym zakresie.

Stosuje się je w napędach wymagających ciężkiego rozruchu, np. w suwnicach, dźwigach, młynach i kruszarkach.

Silnik uniwersalny i bocznikowy są maszynami komutatorowymi, w których charakterystyczny jest komutator. Na rysunku istotne są pierścienie ślizgowe typowe dla silnika pierścieniowego.

Po zaniku prądu wzbudzenia maleje strumień magnetyczny. Ponieważ prędkość silnika prądu stałego jest odwrotnie proporcjonalna do strumienia, silnik może gwałtownie zwiększyć obroty.

Uzwojenie wzbudzenia wytwarza pole magnetyczne potrzebne do pracy silnika. Od wartości tego pola zależą moment elektromagnetyczny i prędkość obrotowa.

Przerwa powoduje zanik prądu wzbudzenia i osłabienie strumienia, co grozi rozbieganiem silnika. Zwarcie oznacza nieprawidłowy przepływ dużego prądu w obwodzie, ale nie jest typową przyczyną nagłego rozbiegania.

Podczas rozbiegania mogą wystąpić niebezpieczne warunki pracy, wzrost prądu twornika i przeciążenie. Zabezpieczenie odłącza zasilanie, aby ograniczyć skutki uszkodzenia.

Stosuje się zabezpieczenia kontrolujące ciągłość obwodu wzbudzenia lub przekaźniki zaniku wzbudzenia. Silnik nie powinien zostać załączony, jeśli obwód wzbudzenia jest przerwany.

Osłabienie pola zwiększa prędkość obrotową silnika. Przy zbyt małym strumieniu może dojść do przekroczenia dopuszczalnych obrotów i uszkodzenia maszyny.

Ponieważ do wytworzenia pola magnetycznego w stojanie potrzebny jest prąd magnesujący. Silnik pobiera też niewielką moc na pokrycie strat w żelazie, uzwojeniach, łożyskach i wentylacji.

Powoduje wzrost strumienia magnetycznego w rdzeniu. Przy nadmiernym napięciu może wystąpić nasycenie rdzenia i gwałtowny wzrost prądu magnesującego.

Bieg jałowy oznacza pracę bez obciążenia mechanicznego na wale. Skoro silnik nie napędza obciążenia, nie występuje typowe przeciążenie mechaniczne.

Prąd biegu jałowego występuje przy pracy bez obciążenia i jest zwykle mniejszy od znamionowego. Prąd znamionowy odpowiada pracy silnika z dopuszczalnym obciążeniem znamionowym.

Należy zmierzyć napięcia międzyfazowe i porównać je z wartością znamionową z tabliczki silnika. Warto też sprawdzić symetrię napięć fazowych.

Za mały przekrój przewodów powoduje głównie większy spadek napięcia i nagrzewanie przewodów. Nie tłumaczy typowo wzrostu prądu silnika podczas biegu jałowego tak dobrze jak zbyt wysokie napięcie.

Mogą zadziałać zabezpieczenia przetężeniowe, np. wyłącznik silnikowy, zabezpieczenie nadprądowe albo przekaźnik termiczny. Ich zadaniem jest ochrona silnika i przewodów przed skutkami nadmiernego prądu.

Oznacza zwarcie lub bardzo małą rezystancję między zaciskami. W przypadku cewki stycznika świadczy to o uszkodzeniu uzwojenia.

Przerwa w uzwojeniu powoduje bardzo dużą rezystancję. Miernik może wskazać OL, ∞ lub brak ciągłości obwodu.

Cewka jest wykonana z przewodu nawojowego o określonej długości, więc ma pewną rezystancję. Wartość 0 Ω oznacza praktycznie zwarcie.

Zwarcie cewki dotyczy obwodu elektromagnesu stycznika. Uszkodzony zestyk dotyczy toru prądowego lub pomocniczego i nie musi wpływać na rezystancję samej cewki.

Pomiar rezystancji wykonuje się tylko w obwodzie bez napięcia. Podanie napięcia na omomierz może uszkodzić miernik i stworzyć zagrożenie dla osoby wykonującej pomiar.

Może popłynąć zbyt duży prąd, co spowoduje zadziałanie zabezpieczenia, przegrzanie lub spalenie cewki.

Pomiar prądu roboczego jest czynnością kontrolno-pomiarową. Pozwala ocenić stan pracy maszyny, ale sam nie usuwa zużycia ani nie poprawia jej stanu technicznego.

Do konserwacji należą m.in. czyszczenie, dokręcanie połączeń, smarowanie łożysk, kontrola szczotek i komutatora oraz docieranie szczotek.

Konserwacja polega na utrzymaniu lub przywracaniu sprawności maszyny przez konkretne czynności techniczne. Diagnostyka polega na ocenie stanu maszyny, np. przez pomiary i obserwację objawów pracy.

Smarowanie zmniejsza tarcie, ogranicza zużycie łożysk i zapobiega ich przegrzewaniu. Bezpośrednio wpływa więc na utrzymanie sprawności mechanicznej maszyny.

Obluzowane śruby mogą powodować drgania, hałas, pogorszenie połączeń elektrycznych lub uszkodzenia mechaniczne. Ich dokręcanie zapobiega awariom.

Docieranie szczotek wykonuje się w maszynach komutatorowych oraz w maszynach z pierścieniami ślizgowymi. Celem jest poprawa styku szczotki z komutatorem lub pierścieniem.

Mogą wspierać konserwację, bo pomagają wykryć nieprawidłowości. Jednak sam pomiar, np. prądu roboczego, jest czynnością kontrolną, a nie typową czynnością konserwacyjną.

Jest to automatyczne zatrzymanie maszyny przez układ zabezpieczający po wykryciu niebezpiecznego lub nieprawidłowego stanu pracy.

Przyczyna awarii może nadal występować. Ponowne uruchomienie mogłoby spowodować wypadek, porażenie prądem, uszkodzenie maszyny lub pożar.

To osoba wyznaczona do wykonywania określonych czynności przy maszynie, przeszkolona i znająca instrukcję obsługi oraz zasady bezpieczeństwa.

Nie. Trzeba jeszcze usunąć przyczynę awaryjnego wyłączenia i dopiero wtedy można bezpiecznie uruchomić maszynę.

Mogą to być przeciążenie, zwarcie, zanik fazy, przegrzanie, uszkodzenie osłony, zadziałanie wyłącznika bezpieczeństwa albo zakleszczenie mechanizmu.

Pracownik upoważniony ma formalne dopuszczenie do określonych czynności i zna procedury. Osoba przypadkowa nie powinna ingerować w pracę maszyny po awarii.

Określa bezpieczną procedurę postępowania, zakres czynności operatora oraz warunki, które muszą być spełnione przed ponownym uruchomieniem.

Ponieważ dla urządzeń niskiego napięcia o napięciu znamionowym do 500 V typowym napięciem probierczym pomiaru rezystancji izolacji jest 500 V DC.

Rezystancja uzwojeń to mała rezystancja przewodów nawojowych mierzona omomierzem. Rezystancja izolacji to bardzo duża rezystancja między uzwojeniem a obudową lub między uzwojeniami, mierzona megomomierzem.

Stosuje się miernik rezystancji izolacji, czyli megomomierz. Przyrząd ten podaje na badany obiekt określone napięcie probiercze DC, np. 500 V.

Najczęściej mierzy się między zaciskami uzwojeń a obudową silnika oraz między poszczególnymi uzwojeniami. Pomiar pozwala wykryć przebicie lub pogorszenie izolacji.

Pomiar wykonuje się własnym napięciem probierczym miernika, dlatego obecność napięcia zasilającego byłaby niebezpieczna i mogłaby uszkodzić przyrząd.

Nie. Napięcie probiercze służy tylko do badania izolacji i jest podawane przez miernik podczas pomiaru. Silnik 230/400 V normalnie pracuje przy napięciu sieciowym 230 V lub 400 V w zależności od połączenia.

Może świadczyć o zawilgoceniu, zabrudzeniu, starzeniu izolacji albo jej uszkodzeniu. Taki silnik może powodować zadziałanie zabezpieczeń lub stanowić zagrożenie porażeniowe.