Pytania pomocnicze - ELE.01

Po przerwaniu obwodu wzbudzenia zanika prąd wzbudzenia i maleje strumień magnetyczny. Ponieważ prędkość silnika jest odwrotnie zależna od strumienia, silnik może gwałtownie przyspieszyć.

Prąd twornika zanika, więc silnik nie wytwarza momentu elektromagnetycznego. W efekcie nie przyspiesza, lecz wybiega i zatrzymuje się.

Obwód wzbudzenia wytwarza strumień magnetyczny potrzebny do pracy silnika. Obwód twornika przewodzi prąd, który w tym polu magnetycznym wytwarza moment obrotowy.

Nadmierna prędkość może doprowadzić do uszkodzenia mechanicznego wirnika, komutatora, szczotek lub łożysk. Może też stworzyć zagrożenie dla obsługi maszyny.

Stosuje się zabezpieczenia zaniku wzbudzenia, które kontrolują prąd lub napięcie w obwodzie wzbudzenia. Po wykryciu awarii powinny odłączyć zasilanie twornika.

Zmniejszenie strumienia magnetycznego powoduje wzrost prędkości obrotowej. Zwiększenie strumienia powoduje spadek prędkości.

Podstawa bezpiecznikowa służy do zamocowania wkładki topikowej oraz połączenia jej z obwodem elektrycznym. Zapewnia styki prądowe i zaciski do przyłączenia przewodów.

Podstawa jest elementem montażowym pozostającym w rozdzielnicy, a wkładka topikowa jest wymiennym elementem zabezpieczającym. Wkładka przepala się przy nadmiernym prądzie.

Ma izolacyjną obudowę, metalowe styki do osadzenia wkładki topikowej oraz zaciski przyłączeniowe. Często występuje w wykonaniu przemysłowym dla wkładek nożowych NH.

Łącznik nożowy służy do ręcznego załączania i rozłączania obwodu za pomocą ruchomego noża stykowego. Podstawa bezpiecznikowa nie jest samodzielnym łącznikiem, lecz miejscem osadzenia bezpiecznika.

Wkładka topikowa zabezpiecza obwód przed skutkami przeciążenia i zwarcia. Po przekroczeniu dopuszczalnego prądu topik ulega stopieniu i przerywa obwód.

Stosuje się je głównie w rozdzielnicach, złączach kablowych i instalacjach przemysłowych. Współpracują z wkładkami topikowymi o odpowiednim prądzie znamionowym i rozmiarze.

Sprzęgło kłowe łączy dwa wały i przenosi moment obrotowy z jednego elementu maszyny na drugi, np. z silnika na pompę.

Charakterystyczne są wystające kły lub szczęki na piastach. Często między nimi znajduje się elastyczna wkładka tłumiąca drgania.

Sprzęgło przenosi napęd między wałami, a łożysko podpiera wał i zmniejsza tarcie jego obrotu. Są to elementy o zupełnie różnych funkcjach.

Wkładka tłumi drgania, łagodzi udary momentu obrotowego i może kompensować niewielkie niewspółosiowości wałów.

Typowe objawy to hałas, drgania, luzy, pęknięcia wkładki elastycznej oraz nierównomierna praca napędu.

Zła współosiowość powoduje dodatkowe obciążenia, drgania i szybsze zużycie sprzęgła, łożysk oraz wałów.

Połączenie w gwiazdę zmniejsza napięcie na uzwojeniach, a przez to ogranicza prąd rozruchowy. Wadą jest znaczne zmniejszenie momentu rozruchowego.

W połączeniu gwiazda moment rozruchowy jest około trzykrotnie mniejszy niż przy bezpośrednim rozruchu w trójkącie. Jeśli moment oporowy maszyny jest większy, silnik nie wystartuje.

Oznacza to, że w stanie trójkąta silnik otrzymuje właściwe zasilanie i rozwija większy moment. Jeśli w gwieździe nie działa wcale, podejrzewa się usterkę przełącznika Y/Δ lub obwodu gwiazdy.

Brak jednej fazy zakłócałby pracę silnika zarówno w połączeniu gwiazda, jak i trójkąt. Silnik mógłby buczeć, przegrzewać się lub nie osiągać prawidłowego momentu.

Przerwa w uzwojeniu powodowałaby nieprawidłową pracę niezależnie od sposobu skojarzenia uzwojeń. Silnik nie powinien poprawnie ruszać po samym przełączeniu w trójkąt.

Przełącznik Y/Δ zmienia sposób połączenia uzwojeń silnika: najpierw w gwiazdę na czas rozruchu, potem w trójkąt do normalnej pracy.

Należy sprawdzić ciągłość odpowiednich torów przełącznika lub styczników oraz poprawność pojawiania się napięcia na zaciskach silnika w położeniu gwiazda. Pomiar wykonuje się zgodnie z zasadami BHP i przy odpowiednich uprawnieniach.

Zwarcie części zwojów zmniejsza impedancję uzwojenia stojana. Mniejsza impedancja przy tym samym napięciu zasilania powoduje wzrost prądu.

Zwarcie międzyzwojowe osłabia strumień magnetyczny stojana. Przy osłabionym polu silnik komutatorowy może zwiększać prędkość obrotową, szczególnie przy małym obciążeniu.

Typowe objawy to nadmierny pobór prądu, przegrzewanie uzwojeń, spadek sprawności, nietypowa praca silnika oraz w silniku komutatorowym możliwość nadmiernego wzrostu prędkości.

Przerwa w uzwojeniu wirnika zwykle powoduje brak pracy lub bardzo nierówną pracę silnika. Zwarcie międzyzwojowe stojana nie musi od razu zatrzymać silnika, ale powoduje wzrost prądu i przegrzewanie.

Zwarcie między wycinkami komutatora powoduje zaburzenie komutacji, iskrzenie szczotek, lokalne nagrzewanie oraz nierówną pracę silnika. Nie jest to jednak typowa przyczyna jednoczesnego wzrostu prędkości i prądu.

Powoduje przepływ dużych prądów w zwartej części uzwojenia, co prowadzi do intensywnego nagrzewania. Dalsza praca może doprowadzić do spalenia uzwojenia i trwałego uszkodzenia silnika.

Pierścień osadczy zabezpiecza przewietrznik przed przesunięciem lub zsunięciem się z wału. Dlatego przed zdjęciem przewietrznika trzeba najpierw usunąć ten pierścień.

Przewietrznik znajduje się na wale od strony zewnętrznej i utrudnia dostęp do tarczy łożyskowej. Dopiero po jego zdjęciu można prawidłowo zdemontować tarczę.

Tarcza łożyskowa jest częścią obudowy silnika, w której znajduje się gniazdo łożyska. Utrzymuje wał w odpowiednim położeniu względem stojana.

Najczęściej stosuje się szczypce do pierścieni osadczych, ściągacz do łożysk, ściągacz do przewietrznika oraz klucze do śrub tarczy łożyskowej.

Należy odłączyć silnik od zasilania, zabezpieczyć go przed przypadkowym załączeniem i sprawdzić brak napięcia. Dopiero potem można rozpocząć prace mechaniczne.

Uderzenia mogą uszkodzić wał, gniazdo łożyska lub elementy silnika. Do demontażu powinno się używać odpowiedniego ściągacza.

Oględziny polegają na ocenie zewnętrznego stanu transformatora i jego osprzętu oraz na sprawdzeniu wskazań urządzeń kontrolnych bez wykonywania specjalistycznych prób pomiarowych.

Ponieważ jest to czynność eksploatacyjna wykonywana przez obserwację i odczyt wskazań, bez ingerencji w układ i bez przeprowadzania prób diagnostycznych.

Oględziny to głównie kontrola wzrokowa i odczyt wskazań. Pomiary diagnostyczne wymagają użycia aparatury pomiarowej i obejmują np. pomiar rezystancji izolacji lub próby stanu jałowego i zwarcia.

Są to badania elektryczne transformatora wykonywane w określonych warunkach pomiarowych. Służą do oceny parametrów technicznych, a nie tylko do bieżącej kontroli wzrokowej.

To czynność pomiarowa związana z oceną stanu izolacji. Nie jest to zwykła czynność oględzinowa, lecz badanie wymagające miernika rezystancji izolacji.

Można wykryć np. wycieki oleju, uszkodzenia izolatorów, nietypowe dźwięki, przegrzewanie, zabrudzenia, korozję, nieprawidłowy poziom oleju lub alarmowe wskazania przyrządów.

Temperatura informuje o obciążeniu i warunkach chłodzenia transformatora. Zbyt wysoka temperatura może świadczyć o przeciążeniu, awarii chłodzenia lub innym uszkodzeniu.

Niedokręcone śruby mogą powodować drgania, przesunięcie silnika i uszkodzenie sprzęgła lub maszyny napędzanej. Może to doprowadzić do awarii mechanicznej już przy pierwszym rozruchu.

Niebezpieczne są np. śruby, nakrętki, podkładki, końcówki przewodów, opiłki metalu i narzędzia. Mogą spowodować zwarcie, zablokowanie ruchu lub uszkodzenie izolacji.

Tak, jest bardzo ważny, ale zwykle wykonuje się go wcześniej jako czynność kontrolno-pomiarową. Pytanie dotyczy ostatnich czynności bezpośrednio przed uruchomieniem, czyli kontroli mechanicznej i oględzin.

Metalowy przedmiot może uszkodzić uzwojenia, spowodować zwarcie lub zablokować elementy wirujące. Skutkiem może być natychmiastowa awaria silnika.

Komutator występuje tylko w niektórych typach silników, np. komutatorowych prądu stałego lub uniwersalnych. Wiele silników, zwłaszcza indukcyjnych klatkowych, komutatora nie ma.

Pomiary elektryczne wymagają użycia mierników i oceniają stan obwodów oraz izolacji. Kontrola końcowa polega głównie na oględzinach, sprawdzeniu mocowań, osłon, czystości i gotowości do rozruchu.

Warto sprawdzić osłony części wirujących, prawidłowość połączeń, stan przewodów, swobodę obrotu wału, chłodzenie oraz porządek w miejscu pracy.

Pomiar między uzwojeniami pozwala wykryć uszkodzenie izolacji między fazami stojana. Zbyt mała rezystancja może oznaczać zawilgocenie, zabrudzenie lub przebicie izolacji.

Ten pomiar sprawdza, czy uzwojenia nie mają przebicia do metalowej obudowy. Jest to ważne dla ochrony przeciwporażeniowej i bezpiecznej pracy silnika.

Są to początki i końce trzech uzwojeń stojana. U1-U2, V1-V2 i W1-W2 odpowiadają trzem fazom silnika.

Przy rozłączonych mostkach na tabliczce zaciskowej zaciski U1, V1 i W1 reprezentują oddzielne uzwojenia fazowe. Pomiar między nimi pozwala sprawdzić izolację między poszczególnymi fazami.

Nie. Rezystancję uzwojeń mierzy się między początkiem i końcem tego samego uzwojenia, np. U1-U2. Rezystancję izolacji mierzy się między uzwojeniami oraz między uzwojeniem a korpusem.

Silnik musi być odłączony od zasilania, zabezpieczony przed przypadkowym załączeniem, a połączenia na tabliczce zaciskowej powinny umożliwiać pomiar poszczególnych uzwojeń. Należy też upewnić się, że miernik ma właściwe napięcie probiercze.

Najczęstsze przyczyny to wilgoć, zabrudzenia, przegrzanie uzwojeń, starzenie izolacji lub mechaniczne uszkodzenie przewodów nawojowych.

Należy wyłączyć napięcie zasilania, zabezpieczyć obwód przed ponownym załączeniem i sprawdzić brak napięcia. Dopiero po tych czynnościach można rozpocząć wymianę stycznika.

Izolowane narzędzia zmniejszają ryzyko porażenia, ale nie eliminują zagrożenia pracy pod napięciem. Podstawową zasadą jest odłączenie i sprawdzenie braku napięcia.

Brak napięcia należy sprawdzić odpowiednim wskaźnikiem napięcia, najlepiej dwubiegunowym. Próbnik jednobiegunowy nie daje tak pewnej informacji.

Oznacza uniemożliwienie przypadkowego załączenia zasilania, np. przez blokadę wyłącznika, kłódkę bezpieczeństwa lub tabliczkę ostrzegawczą.

Osłonięcie elementów może być środkiem dodatkowym, ale przy wymianie stycznika podstawową czynnością jest wyłączenie napięcia i potwierdzenie jego braku.

Może dojść do porażenia prądem, zwarcia, powstania łuku elektrycznego lub uszkodzenia elementów układu sterowania.