Pytania pomocnicze - ELE.01

Przerwana żyła nie tworzy zamkniętego obwodu, więc pomiary z jej udziałem dają rezystancję nieskończoną lub wskazanie OL. Żyły sprawne w odpowiednio zwartym układzie dają wynik bliski 0 Ω.

Pomiary R23 i R34 dają nieskończoność, czyli brak przejścia w obwodach zawierających żyłę 3. Jednocześnie R12 i R41 wynoszą 0 Ω, więc żyły 1, 2 i 4 mają ciągłość.

Oznacza bardzo małą rezystancję, czyli istnieje połączenie elektryczne między punktami pomiarowymi. Może to wynikać z ciągłości żył i celowego zwarcia na drugim końcu kabla.

Oznacza brak zamkniętego obwodu między badanymi punktami. Przy sprawdzaniu ciągłości kabla może wskazywać na przerwę w jednej z żył.

Pomiar ciągłości sprawdza, czy przewód nie jest przerwany i powinien dać małą rezystancję. Pomiar rezystancji izolacji sprawdza oddzielenie elektryczne między żyłami i powinien dać bardzo dużą rezystancję.

Omomierz i miernik izolacji nie mogą być podłączane do czynnych obwodów, ponieważ grozi to uszkodzeniem miernika i porażeniem. Pomiar wykonuje się wyłącznie po upewnieniu się, że kabel jest bez napięcia.

Najczęściej jest to OL, 1 na skraju zakresu, brak sygnału dźwiękowego lub symbol nieskończoności. Oznacza to zbyt dużą rezystancję, czyli obwód otwarty.

Przyłącze to odcinek linii doprowadzający energię z sieci do odbiorcy. Złącze to punkt lub urządzenie, w którym przyłącze łączy się z instalacją odbiorczą.

Złącze umożliwia połączenie sieci z instalacją budynku oraz często zawiera elementy zabezpieczające i rozłączające. Jest jednym z pierwszych elementów instalacji po stronie odbiorcy.

Najczęściej na granicy działki, w ogrodzeniu, na elewacji budynku albo w specjalnej szafce złączowej. Lokalizacja powinna umożliwiać dostęp służbom energetycznym.

Za złączem zwykle znajdują się zabezpieczenia przedlicznikowe, licznik energii elektrycznej, a następnie rozdzielnica główna budynku.

To zabezpieczenie umieszczone przed licznikiem energii, chroniące instalację i ograniczające moc pobieraną przez odbiorcę zgodnie z warunkami przyłączenia.

Ponieważ wiele zadań sprawdza znajomość kolejności i funkcji elementów instalacji: przyłącza, złącza, zabezpieczeń, licznika i rozdzielnicy. Błędne rozpoznanie symbolu prowadzi do wyboru niewłaściwej odpowiedzi.

Symbol Y oznacza połączenie uzwojeń w gwiazdę. Duża litera dotyczy zwykle strony wyższego napięcia.

Mała litera y oznacza, że uzwojenie strony niższego napięcia jest połączone w gwiazdę.

Cyfra 0 oznacza brak przesunięcia fazowego między napięciami strony pierwotnej i wtórnej transformatora.

Ponieważ Yy0 opisuje sposób połączenia uzwojeń fazowych i przesunięcie fazowe, a kondensator i dławik nie mają grupy połączeń transformatorowych.

Transformator trójfazowy służy do przetwarzania napięcia w sieciach trójfazowych. Ma uzwojenia dla trzech faz i może mieć różne układy połączeń, np. gwiazda lub trójkąt.

Najczęściej stosuje się połączenie w gwiazdę, trójkąt oraz zygzak. Oznacza się je literami Y, D i Z.

Najczęściej oznacza się go symbolem zawierającym człon różnicowoprądowy, np. IΔ, oraz podaje prąd różnicowy zadziałania, np. 30 mA, 100 mA lub 0,1 A. Na schemacie może być opisany jako RCD lub wyłącznik różnicowoprądowy.

Liczba 40 A oznacza prąd znamionowy, czyli maksymalny prąd roboczy torów prądowych aparatu. Wartość 0,1 A oznacza znamionowy prąd różnicowy zadziałania, czyli 100 mA.

Wyłącznik różnicowoprądowy odłącza zasilanie, gdy wykryje różnicę między prądem wpływającym i wypływającym z obwodu. Taka różnica może oznaczać upływ prądu do ziemi, np. przez uszkodzoną izolację lub ciało człowieka.

Wyłącznik różnicowoprądowy reaguje na prąd upływu, a wyłącznik nadprądowy na przeciążenie lub zwarcie. RCD nie zastępuje zabezpieczenia nadprądowego, dlatego zwykle stosuje się oba aparaty.

Bezpiecznik topikowy działa przez przepalenie wkładki przy zbyt dużym prądzie. Wyłącznik różnicowoprądowy działa mechanicznie po wykryciu prądu różnicowego i można go ponownie załączyć po usunięciu przyczyny zadziałania.

Przycisk testowy symuluje prąd różnicowy i sprawdza, czy mechanizm wyłącznika poprawnie odłącza obwód. Test powinien powodować natychmiastowe wyłączenie aparatu.

Może zadziałać przy uszkodzeniu izolacji, zawilgoceniu urządzenia, dotyku części pod napięciem lub przepływie prądu upływu do przewodu ochronnego PE. Zadziałanie wskazuje na możliwy problem w instalacji lub odbiorniku.

Odłącznik nie jest przystosowany do gaszenia łuku elektrycznego powstającego przy przerywaniu prądu roboczego. Jego zadaniem jest głównie zapewnienie przerwy izolacyjnej.

Wyłącznik może załączać i wyłączać obwód pod obciążeniem, a często także prądy zwarciowe. Odłącznik służy przede wszystkim do izolowania części obwodu po wcześniejszym wyłączeniu prądu.

Najpierw zamyka się odłączniki, a na końcu wyłącznik. Dzięki temu wyłącznik jako aparat przystosowany do łączenia przejmuje właściwe załączenie obwodu.

Najpierw otwiera się wyłącznik, aby przerwać prąd roboczy. Dopiero potem otwiera się odłączniki w celu odizolowania obwodu.

Może powstać niebezpieczny łuk elektryczny, który uszkodzi aparat i stworzy zagrożenie dla obsługi. Dlatego odłączniki obsługuje się po zdjęciu obciążenia.

Zwykle jest to wyłącznik umieszczony w torze głównym między odłącznikami. Jeżeli układ zawiera odłączniki po obu stronach i wyłącznik pośrodku, to wyłącznik załącza się na końcu.

Najczęściej po oznaczeniu literowym „O” w typie słupa, np. O-12. Taki słup przejmuje naciągi przewodów i wzmacnia mechanicznie odcinek linii.

Słup przelotowy podtrzymuje przewody na prostym odcinku linii, a odporowy przejmuje większe siły naciągu. Odporowy jest konstrukcyjnie mocniejszy i stosowany w ważniejszych punktach trasy.

Słup krańcowy znajduje się na początku lub końcu linii napowietrznej. Przejmuje jednostronny naciąg przewodów.

Słup narożny stosuje się tam, gdzie linia zmienia kierunek. Musi przenosić dodatkowe siły wynikające z załamania trasy przewodów.

Litera określa funkcję słupa, np. O – odporowy, P – przelotowy. Liczba zwykle odnosi się do długości lub wysokości żerdzi, np. 12 m.

Od typu słupa zależy jego wytrzymałość mechaniczna, sposób mocowania przewodów i odporność na naciągi. Błędny dobór może spowodować uszkodzenie linii.

Mostek Wiena służy głównie do pomiaru pojemności kondensatora oraz parametrów układów RC. Pracuje przy napięciu przemiennym.

Kondensator w obwodzie prądu stałego po naładowaniu nie przewodzi prądu ustalonego. Jego właściwości pomiarowe ujawniają się w obwodach prądu przemiennego przez reaktancję pojemnościową.

Mostek Wiena jest używany do pomiarów w układach RC, między innymi pojemności. Mostek Wheatstone’a służy przede wszystkim do pomiaru rezystancji.

Do pomiaru bardzo małych rezystancji stosuje się mostek Thomsona, zwany też mostkiem Kelvina.

Mostek Maxwella kojarzy się głównie z pomiarem indukcyjności cewek. Jest to mostek prądu przemiennego.

Stan równowagi oznacza, że między punktami pomiarowymi mostka nie występuje różnica potencjałów lub przez wskaźnik zera nie płynie prąd. Wtedy można obliczyć nieznany parametr z zależności mostka.

Koszt netto oblicza się, mnożąc ilość materiału przez cenę jednostkową netto. W tym zadaniu: 100 m × 2 zł/m = 200 zł.

Kwotę VAT oblicza się jako procent od wartości netto. Dla 200 zł i stawki 7%: 200 zł × 0,07 = 14 zł.

Cena netto to cena bez podatku VAT. Cena brutto to cena końcowa z doliczonym podatkiem VAT.

Do ceny netto należy dodać kwotę VAT albo pomnożyć cenę netto przez współczynnik 1 + stawka VAT. Przy VAT 7%: brutto = netto × 1,07.

Najpierw oblicza się koszt przewodu: 100 m × 2 zł = 200 zł. Następnie dolicza się VAT 7%, czyli 14 zł, więc razem 200 zł + 14 zł = 214 zł.

Częstym błędem jest podanie samej wartości netto, czyli 200 zł, albo błędne odjęcie VAT zamiast jego doliczenia. W pytaniu chodzi o koszt przewodu z podatkiem.

W typowych zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się minimum 1 MΩ. Wartości poniżej tej granicy nie spełniają wymagań eksploatacyjnych.

Ponieważ 100 kΩ to 0,1 MΩ, czyli znacznie mniej niż wymagane 1 MΩ. Taka wartość wskazuje na zbyt słabą izolację.

1 MΩ = 1000 kΩ. Aby przeliczyć kΩ na MΩ, należy podzielić wartość przez 1000, np. 800 kΩ = 0,8 MΩ.

Mierzy się ją między przewodami czynnymi, np. L1-L2, oraz między przewodami czynnymi a ochronnymi lub ochronno-neutralnymi, np. L-PE albo L-PEN.

Pomiar wykonuje się napięciem probierczym z miernika, więc badany obwód musi być bez napięcia roboczego. Chroni to miernik, instalację i osobę wykonującą pomiar.

Najczęściej stosuje się napięcie probiercze 500 V DC. Jest to standardowa wartość dla obwodów niskiego napięcia do 500 V.

Tak. Jest większa od minimalnej wartości 1 MΩ, więc spełnia wymagania dla instalacji 230/400 V.

Koszt robocizny oblicza się, mnożąc czas pracy przez koszt jednej roboczogodziny. W tym zadaniu: 5 godzin × 20 zł = 100 zł.

VAT oblicza się jako procent od wartości netto materiałów. W tym przypadku: 145 zł × 22% = 31,90 zł.

Do kosztu materiałów netto należy dodać kwotę VAT. Tutaj: 145 zł + 31,90 zł = 176,90 zł.

Należy zsumować koszt materiałów z VAT oraz koszt robocizny. W zadaniu: 176,90 zł + 100 zł = 276,90 zł.

Treść zadania wyraźnie podaje „VAT od kosztu materiałów”, dlatego podatek liczony jest tylko od 145 zł. Nie należy doliczać VAT do robocizny, jeśli nie wynika to z danych.

Najczęstsze błędy to pominięcie VAT, naliczenie VAT od niewłaściwej kwoty, nieuwzględnienie robocizny albo błędne przemnożenie liczby godzin przez stawkę roboczogodziny.