Pytania pomocnicze - ELE.05

Ponieważ naprawa instalacji elektrycznej wymaga formalnych kwalifikacji potwierdzonych świadectwem kwalifikacyjnym. Szkolenie administratora może dotyczyć zasad organizacyjnych, ale nie nadaje uprawnień elektrycznych.

To dokument potwierdzający kwalifikacje do pracy przy urządzeniach, instalacjach i sieciach elektroenergetycznych. Dotyczy grupy 1, czyli urządzeń elektrycznych.

Zakres E dotyczy eksploatacji, czyli wykonywania prac przy urządzeniach i instalacjach. Zakres D dotyczy dozoru, czyli nadzorowania i kierowania pracami eksploatacyjnymi.

Mogą to być m.in. obsługa, konserwacja, remonty, montaż oraz prace kontrolno-pomiarowe. Konkretny zakres powinien być wpisany w świadectwie.

Nie. Pisemne zezwolenie lub polecenie pracy może organizować bezpieczne wykonanie zadania, ale nie potwierdza kwalifikacji zawodowych do pracy przy instalacji elektrycznej.

Błędna naprawa może spowodować porażenie prądem, pożar albo uszkodzenie urządzeń. Dlatego takie prace muszą wykonywać osoby z odpowiednim przygotowaniem i potwierdzonymi kwalifikacjami.

Obsługa obejmuje zwykle proste czynności przewidziane instrukcją, np. załączenie, wyłączenie lub wymianę elementu dostępnego bez demontażu zabezpieczeń. Konserwacja i remont oznaczają ingerencję w urządzenie lub instalację i zwykle wymagają wyłączenia napięcia.

Podczas konserwacji mogą zostać odsłonięte części czynne, narzędzia mogą spowodować zwarcie, a pracownik może znaleźć się w strefie zagrożenia porażeniem lub łukiem elektrycznym.

Tylko wtedy, gdy są wykonywane zgodnie z instrukcją, zasadami BHP i przez osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje oraz wyposażenie ochronne.

Należy wyłączyć napięcie, zabezpieczyć przed ponownym załączeniem, sprawdzić brak napięcia oraz przygotować miejsce pracy zgodnie z instrukcją i zasadami BHP.

Może być dopuszczalna, jeżeli odbywa się w nienaruszonej obudowie lub oprawie i jest przewidziana instrukcją obsługi. Nie może wymagać ingerencji w odsłonięte części czynne.

Instrukcja określa, jakie czynności można wykonywać, w jakich warunkach i z użyciem jakich środków ochrony. Jest podstawą do oceny, czy dana praca jest dopuszczalna.

Autotransformator nie zapewnia separacji galwanicznej od sieci zasilającej. W obwodzie SELV wymagana jest separacja ochronna.

Obniża napięcie do wartości bardzo niskiej oraz oddziela galwanicznie obwód wtórny od sieci energetycznej.

Dzielnik napięcia nie zapewnia separacji od sieci i jego napięcie zależy od obciążenia. Może więc stworzyć niebezpieczne warunki pracy.

Transformator bezpieczeństwa ma oddzielne uzwojenia i zapewnia separację galwaniczną. Autotransformator ma wspólną część uzwojenia, więc nie izoluje skutecznie od sieci.

Stosuje się je w celu ograniczenia zagrożenia porażeniem prądem elektrycznym, szczególnie w miejscach lub urządzeniach o podwyższonym ryzyku.

Nieprawidłowe są m.in. dzielnik napięcia, rezystor szeregowy i autotransformator, ponieważ nie zapewniają wymaganej separacji ochronnej.

Ponieważ inna osoba mogłaby przypadkowo lub nieświadomie ponownie włączyć zasilanie. Blokada eliminuje ryzyko pojawienia się napięcia podczas pracy.

Polega na sprawdzeniu odpowiednim wskaźnikiem lub miernikiem, czy w miejscu pracy nie występuje napięcie. Przyrząd powinien być sprawny i dobrany do rodzaju oraz wartości napięcia.

Samo sprawdzenie pokazuje stan instalacji tylko w danej chwili. Bez blokady zasilanie mogłoby zostać ponownie załączone zaraz po pomiarze.

Uziemienie stosuje się, gdy istnieje ryzyko pojawienia się napięcia w miejscu pracy, np. przez omyłkowe załączenie, indukcję lub zasilanie zwrotne. Ma ono sprowadzić niebezpieczny potencjał do ziemi.

Odłączenie napięcia oznacza wyłączenie zasilania obwodu. Zabezpieczenie przed ponownym załączeniem oznacza uniemożliwienie przypadkowego ponownego włączenia, np. przez blokadę lub oznakowanie.

Najpierw należy zabezpieczyć instalację przed ponownym załączeniem, następnie potwierdzić brak napięcia, a potem uziemić instalację, jeśli jest to wymagane.

Ponieważ jest prowadzony oddzielnie i zamocowany na ścianie na uchwytach, więc może nie być chroniony mechanicznie. Dla oddzielnego przewodu ochronnego miedzianego niechronionego mechanicznie przyjmuje się minimum 4 mm².

Oznacza jedną żyłę o przekroju 4 mm². W przypadku przewodu ochronnego jest to pojedynczy przewód PE.

Jest to napięcie znamionowe izolacji przewodu. Przewód musi mieć izolację odpowiednią do napięcia występującego w danej instalacji.

Gdy jest prowadzony oddzielnie, ale ma zapewnioną ochronę przed uszkodzeniami mechanicznymi. Bez takiej ochrony minimalny przekrój wynosi 4 mm² Cu.

Przewód PE nie służy do normalnego przewodzenia prądu roboczego. Ma zapewnić ochronę przeciwporażeniową i umożliwić zadziałanie zabezpieczeń przy uszkodzeniu izolacji.

Ma przekrój 2,5 mm², który jest za mały dla oddzielnego przewodu ochronnego niechronionego mechanicznie. W tym przypadku wymagane jest 4 mm² Cu.

Przewód ochronny PE powinien mieć izolację żółto-zieloną. Barwa ta jest zarezerwowana dla przewodów ochronnych.

Sposób ułożenia wpływa na chłodzenie przewodu. Przewód w rurze lub w izolowanej cieplnie ścianie gorzej oddaje ciepło, więc jego dopuszczalny prąd jest mniejszy.

Jest to największy prąd, który przewód może przewodzić przez długi czas bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury pracy izolacji i żyły.

Dla podanego sposobu ułożenia przewodu tabela wskazuje obciążalność mniejszą niż wymagane 26 A. Przewód mógłby się nadmiernie nagrzewać.

Dla przewodu miedzianego ułożonego w rurze w izolowanej cieplnie ścianie przekrój 4 mm² ma obciążalność co najmniej 26 A. Jest to pierwszy przekrój z tabeli spełniający wymaganie.

Grzejniki oporowe mogą pracować przez długi czas z prądem zbliżonym do znamionowego. Dlatego przewód musi być dobrany do pracy długotrwałej, a nie chwilowego obciążenia.

Tak, można zastosować większy przekrój, jeżeli jest to technicznie i ekonomicznie uzasadnione. W pytaniu egzaminacyjnym należy jednak wskazać minimalny przekrój spełniający warunki.

Należy pomnożyć obciążalność podaną dla temperatury odniesienia przez współczynnik poprawkowy z tabeli. Wzór ma postać: Iz = Iz30 × k.

Przewód YDY ma izolację oraz powłokę wykonaną z PVC. Dlatego współczynnik poprawkowy należy odczytać z kolumny przeznaczonej dla izolacji PVC.

Wraz ze wzrostem temperatury otoczenia pogarsza się odprowadzanie ciepła z przewodu. Dlatego dopuszczalna obciążalność prądowa przewodu maleje.

Dla przewodu YDY wybiera się izolację PVC. Przy temperaturze 50°C współczynnik poprawkowy wynosi 0,71.

Należy wykonać mnożenie: 46 A × 0,71 = 32,66 A. Otrzymany wynik odpowiada odpowiedzi D.

Może dojść do nadmiernego nagrzewania przewodu, przyspieszonego starzenia izolacji, uszkodzenia instalacji, a w skrajnym przypadku do pożaru.

Ponieważ w układzie TN-S przewód neutralny N i ochronny PE są prowadzone oddzielnie. Instalacja trójfazowa wymaga więc żył L1, L2, L3, N i PE.

W TN-C funkcje ochronna i neutralna są połączone w jednym przewodzie PEN. W TN-S występują osobne przewody PE i N.

Typowe barwy to: brązowa, czarna i szara dla faz, niebieska dla N oraz zielono-żółta dla PE.

PEN to przewód pełniący jednocześnie funkcję przewodu ochronnego PE i neutralnego N. Występuje w układzie TN-C.

Ponowne połączenie może zaburzyć działanie ochrony przeciwporażeniowej i wyłączników RCD. Za punktem rozdziału PE i N muszą być prowadzone oddzielnie.

W instalacji jednofazowej TN-S stosuje się przewód trzyżyłowy: L, N i PE.

Barwa zielono-żółta jest zarezerwowana dla przewodu ochronnego PE. Użycie jej jako fazowej grozi błędnym podłączeniem i porażeniem.

Jest to impedancja całej drogi przepływu prądu zwarciowego, np. od źródła zasilania przez przewód fazowy, miejsce zwarcia, przewód PE/PEN i z powrotem do źródła.

Pomiar służy do sprawdzenia, czy w razie zwarcia popłynie prąd wystarczający do szybkiego zadziałania zabezpieczenia i samoczynnego wyłączenia zasilania.

Stosuje się wzór Zs = (U1 - U2) / I, gdzie U1 to napięcie bez obciążenia, U2 napięcie pod obciążeniem, a I prąd pomiarowy.

Po dołączeniu obciążenia płynie prąd, który powoduje spadek napięcia na impedancji przewodów, źródła i połączeń tworzących pętlę zwarciową.

Znana impedancja stanowi obciążenie pomiarowe. Dzięki niej wymusza się przepływ prądu, który powoduje mierzalny spadek napięcia.

Może oznaczać, że prąd zwarciowy będzie za mały, aby zabezpieczenie nadprądowe zadziałało w wymaganym czasie, co pogarsza ochronę przeciwporażeniową.

Spadek napięcia wynosi 230 V - 200 V = 30 V. Po podzieleniu przez prąd 4,0 A otrzymuje się 30/4 = 7,5 Ω.

Pogarsza jakość połączenia elektrycznego i zwiększa rezystancję przejścia. Może to podnieść całkowitą rezystancję uziemienia ochronnego.

Rezystancja uziomu dotyczy elementu znajdującego się w ziemi. Rezystancja uziemienia ochronnego obejmuje całą drogę uziemienia, w tym przewody, zaciski i połączenia.

Poluzowany zacisk nie zmienia właściwości samego przewodu. Zwiększa głównie rezystancję połączenia, czyli rezystancję przejścia.

Łączy przewody ochronne, przewody uziemiające i połączenia wyrównawcze. Stanowi centralny punkt układu uziemienia i wyrównania potencjałów.

Należy wyłączyć zagrożony obwód, jeśli jest to wymagane, dokręcić lub naprawić połączenie oraz sprawdzić jego ciągłość i skuteczność ochrony przeciwporażeniowej.

Do typowych przyczyn należą luźne zaciski, korozja, zabrudzone styki, uszkodzony przewód uziemiający oraz niewłaściwie wykonane połączenia.