Pytania pomocnicze - ELM.02

Narzędzia izolowane zmniejszają ryzyko porażenia prądem przy przypadkowym dotknięciu części pod napięciem. Chronią też przed przypadkowym zwarciem elementów układu.

Narzędzia izolowane są przeznaczone do pracy przy napięciu i mają określone parametry ochronne, często potwierdzone oznaczeniem, np. 1000 V. Zwykła plastikowa rękojeść nie musi zapewniać wymaganej ochrony elektrycznej.

Najważniejsze zagrożenia to porażenie prądem, zwarcie, uszkodzenie elementów elektronicznych oraz poparzenie łukiem elektrycznym lub rozgrzanymi częściami.

Tylko wtedy, gdy jest to konieczne technologicznie, np. do ustawienia napięć, prądów lub przebiegów podczas pracy układu. W pozostałych przypadkach urządzenie powinno być odłączone od zasilania.

Należy stosować właściwe procedury BHP, unikać dotykania części czynnych, używać sprawnych przyrządów pomiarowych i zachować porządek na stanowisku. W razie potrzeby stosuje się także separację galwaniczną i środki ochrony indywidualnej.

Zasilanie akumulatorowe narzędzia nie gwarantuje ochrony przed napięciem występującym w regulowanym urządzeniu. Kluczowa jest izolacja części chwytanych i roboczych narzędzia.

Opary powstają głównie podczas nagrzewania topnika zawartego w spoiwie lutowniczym. Mogą podrażniać oczy, gardło i drogi oddechowe.

Odsysacz dymu usuwa opary z miejsca pracy i zwykle filtruje je. Wiatrak jedynie rozprasza dym po pomieszczeniu, więc nie zapewnia skutecznej ochrony.

Odsysacz cyny służy do usuwania roztopionego spoiwa lutowniczego z płytki lub elementu. Nie jest przeznaczony do usuwania dymu ani oparów.

Należy ustawić go blisko miejsca lutowania, tak aby zasysał dym bezpośrednio u źródła. Nie powinien przeszkadzać w pracy ani nadmiernie chłodzić lutowanego połączenia.

Warto zapewnić dobrą wentylację, używać okularów ochronnych i utrzymywać porządek na stanowisku. Należy też unikać wdychania dymu i dotykania rozgrzanych elementów.

Pytanie dotyczy typowego zabezpieczenia przed oparami przy lutowaniu na stanowisku pracy. Najwłaściwszym rozwiązaniem jest odsysacz dymu, który usuwa zanieczyszczenia u źródła.

Ponieważ dostępne części przewodzące, np. metalowa obudowa, muszą być połączone z PE. W razie uszkodzenia izolacji prąd uszkodzeniowy ma wtedy bezpieczną drogę odpływu.

Na obudowie może pojawić się niebezpieczne napięcie. Jeśli obudowa jest połączona z PE, powinno zadziałać zabezpieczenie odłączające zasilanie.

Brak bolca ochronnego nie wpływa bezpośrednio na warunki pracy urządzenia. Głównym zagrożeniem jest bezpieczeństwo użytkownika, czyli możliwość pojawienia się napięcia na obudowie.

Przewody L i N służą do zasilania urządzenia. Przewód PE nie powinien przewodzić prądu roboczego, lecz pełni funkcję ochronną w razie uszkodzenia.

Wykrywa różnicę prądów między przewodem fazowym i neutralnym. Gdy część prądu odpływa inną drogą, np. przez człowieka lub PE, wyłącznik może szybko odłączyć zasilanie.

Nie powinno się tego robić. Brak styku ochronnego eliminuje podstawowy element ochrony przy uszkodzeniu izolacji.

Ponieważ jego zadaniem jest ograniczanie zakłóceń elektromagnetycznych, a nie ochrona człowieka przed przepływem prądu. Ekran może być uziemiony, ale sama funkcja ekranowania dotyczy EMC.

Uziemienie ochronne łączy dostępne części przewodzące z ziemią lub przewodem PE. W razie uszkodzenia izolacji pomaga odprowadzić prąd uszkodzeniowy i doprowadzić do zadziałania zabezpieczenia.

Wyłącznik różnicowoprądowy porównuje prąd wpływający i wypływający z obwodu. Gdy wykryje różnicę, np. prąd upływu przez ciało człowieka lub obudowę, szybko odłącza zasilanie.

Ochrona przeciwporażeniowa zabezpiecza człowieka przed skutkami dotyku niebezpiecznego napięcia. Ochrona przed zakłóceniami elektromagnetycznymi poprawia poprawność pracy urządzeń i ogranicza emisję zakłóceń.

Zerowanie polega na połączeniu metalowych części urządzenia z przewodem PEN. W przypadku przebicia powoduje przepływ dużego prądu zwarciowego i zadziałanie zabezpieczenia.

Największym zagrożeniem jest dotknięcie części znajdujących się pod napięciem sieciowym lub elementów, na których utrzymuje się ładunek, np. kondensatorów zasilacza. Dlatego stosuje się procedury odłączenia zasilania i środki ochronne.

Jeżeli metalowa obudowa jest połączona z przewodem ochronnym PE, może pełnić rolę części systemu ochrony przeciwporażeniowej. Nie wynika to jednak z samego ekranowania, lecz z prawidłowego połączenia ochronnego.

A oznacza Airways, czyli drogi oddechowe, B oznacza Breathing, czyli oddychanie, a C oznacza Circulation, czyli krążenie. Jest to kolejność podstawowej oceny poszkodowanego.

Jeśli drogi oddechowe są niedrożne, powietrze nie dotrze do płuc. Dlatego najpierw trzeba zapewnić możliwość swobodnego przepływu powietrza.

Najczęściej wykonuje się odchylenie głowy do tyłu i uniesienie żuchwy. Należy też sprawdzić, czy w jamie ustnej nie ma widocznych przeszkód.

Pozycję boczną bezpieczną stosuje się u osoby nieprzytomnej, która oddycha prawidłowo. Pomaga ona utrzymać drożność dróg oddechowych i zmniejsza ryzyko zachłyśnięcia.

Należy wezwać pomoc, zadzwonić pod numer alarmowy i rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową. Podstawą są uciski klatki piersiowej.

Elektronik może być świadkiem porażenia prądem lub wypadku przy pracy. Znajomość ABC pozwala szybko rozpocząć prawidłowe działania ratunkowe.

Symbol przypomina zwykłą diodę, ale ma zmodyfikowaną katodę, zwykle z dodatkowym załamaniem lub krótkimi kreskami. To odróżnia ją od prostej kreski katody w diodzie prostowniczej.

Dioda prostownicza służy głównie do przewodzenia prądu w jednym kierunku. Dioda tunelowa wykorzystuje zjawisko tunelowania i ma obszar ujemnej rezystancji dynamicznej.

Oznacza zakres pracy, w którym zwiększenie napięcia powoduje zmniejszenie prądu. Ta cecha umożliwia stosowanie diody tunelowej w generatorach i układach szybkiego przełączania.

Silne domieszkowanie powoduje bardzo cienką barierę złącza p-n. Dzięki temu nośniki ładunku mogą przechodzić przez barierę na drodze tunelowania kwantowego.

Stosuje się je w układach wysokiej częstotliwości, generatorach mikrofalowych, szybkich przełącznikach i specjalnych układach impulsowych.

Dioda Zenera ma charakterystycznie załamaną kreskę katody, kojarzoną z literą Z. Dioda tunelowa ma inny, dodatkowo zmodyfikowany znak przy katodzie, związany z jej specjalnym działaniem.

Rejestr zwykle składa się z kilku przerzutników połączonych wspólnym sygnałem zegarowym. Często ma wyjścia oznaczone jako Q0, Q1, Q2 itd., odpowiadające kolejnym bitom.

Rejestr służy do przechowywania danych binarnych. Może także przesuwać zapisane bity, jeśli jest rejestrem przesuwającym.

Licznik zmienia swój stan według kolejnych wartości liczbowych po impulsach zegarowych. Rejestr przede wszystkim zapamiętuje lub przesuwa dane, nie musi realizować zliczania.

Przerzutnik D łatwo zapamiętuje jeden bit danych. Kilka takich przerzutników połączonych razem pozwala utworzyć rejestr wielobitowy.

Są to wyjścia kolejnych przerzutników przechowujących poszczególne bity informacji. W rejestrze 3-bitowym odpowiadają trzem zapamiętanym bitom.

Rejestr przesuwający to układ, w którym dane przesuwają się z jednego przerzutnika do następnego przy kolejnych impulsach zegarowych. Może służyć np. do zamiany danych szeregowych na równoległe.

Sumator wykonuje operację dodawania liczb binarnych. Rejestr nie dodaje danych, tylko je przechowuje lub przesuwa.

Komparator porównuje dwie wartości i informuje, czy są równe albo która jest większa. Rejestr służy do zapamiętywania informacji binarnej.

Oznacza funkcję OR, czyli sumę logiczną. Wyjście ma wartość 1, gdy co najmniej jedno wejście ma wartość 1.

W sumie logicznej wynik może mieć tylko wartość 0 albo 1. Dla OR przypadek 1 + 1 daje 1, a nie 2.

Tylko dla wejść 0 i 0 wyjście wynosi 0. We wszystkich pozostałych przypadkach wyjście wynosi 1.

Bramka OR ma wklęsłą stronę wejściową i zaokrąglony kształt. Bramka AND ma prostą stronę wejściową i półokrągłą stronę wyjściową.

Wyjście OR jest równe 0 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są równe 0.

Bramka NOR jest negacją bramki OR. Daje stan 1 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są równe 0.

Watomierz najczęściej ma oznaczenie jednostki mocy, czyli W. W przyrządach analogowych może mieć również kilka zacisków, ponieważ mierzy jednocześnie napięcie i prąd.

Watomierz mierzy moc elektryczną, najczęściej moc czynną. Wynik podawany jest w watach, oznaczanych symbolem W.

Woltomierz mierzy napięcie elektryczne i ma oznaczenie V. Watomierz mierzy moc i ma oznaczenie W.

Amperomierz mierzy natężenie prądu i ma oznaczenie A. Watomierz mierzy moc, więc uwzględnia jednocześnie prąd i napięcie.

Watomierz musi być podłączony zarówno do obwodu prądowego, jak i napięciowego. Dzięki temu może wyznaczyć moc pobieraną przez odbiornik.

Dla prądu stałego moc oblicza się ze wzoru P = U · I. P oznacza moc w watach, U napięcie w woltach, a I prąd w amperach.

Charakterystyczne są bloki: wzmacniacz napięciowy, stopień sterujący i stopień wyjściowy. Na końcu układu występuje obciążenie, do którego dostarczana jest moc.

Stopień wyjściowy dostarcza odpowiednio duży prąd i moc do obciążenia. Jest to końcowy blok toru wzmacniającego.

Wzmacniacz napięciowy głównie zwiększa amplitudę napięcia sygnału. Wzmacniacz mocy ma dostarczyć do obciążenia dużą moc, czyli zwykle także większy prąd.

Generator sam wytwarza sygnał okresowy dzięki dodatniemu sprzężeniu zwrotnemu i obwodowi częstotliwościowemu. Wzmacniacz mocy wzmacnia sygnał podany na wejście.

Stopień sterujący dopasowuje poziom sygnału do potrzeb stopnia wyjściowego. Umożliwia poprawne wysterowanie elementów końcowych, np. tranzystorów mocy.

R0 oznacza rezystancję obciążenia podłączoną do wyjścia wzmacniacza. Może symbolizować np. głośnik lub inny odbiornik mocy.

Sprzężenie zwrotne poprawia stabilność pracy, zmniejsza zniekształcenia i może kształtować wzmocnienie układu. W praktyce często stosuje się ujemne sprzężenie zwrotne.