Pytania pomocnicze - MED.09
Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece - pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Łącznie: 665. Strona 11 z 11.
Dlaczego cytostatyki wymagają szczególnych warunków przygotowania?
Cytostatyki są substancjami niebezpiecznymi, ponieważ mogą działać toksycznie, mutagennie, teratogennie lub rakotwórczo. Trzeba chronić pacjenta, personel i środowisko.
Jaka jest rola loży z pionowym nawiewem laminarnym przy sporządzaniu cytostatyków?
Zapewnia kontrolowany przepływ jałowego powietrza z góry na dół, co ogranicza zanieczyszczenie leku i zmniejsza ryzyko narażenia personelu.
Dlaczego loża z poziomym nawiewem laminarnym nie jest właściwa do przygotowywania cytostatyków?
W loży z poziomym nawiewem strumień powietrza może kierować cząstki substancji w stronę osoby pracującej. Nie zapewnia to odpowiedniej ochrony personelu przed cytostatykiem.
Czy cytostatyki można przygotowywać w zwykłej izbie recepturowej?
Nie. Zwykła izba recepturowa nie zapewnia wystarczającej ochrony przed skażeniem cytostatykiem ani odpowiednich warunków aseptycznych.
Jakie środki ochrony indywidualnej są potrzebne przy pracy z cytostatykami?
Stosuje się m.in. rękawice ochronne, fartuch ochronny, ochronę oczu lub twarzy oraz procedury ograniczające kontakt z substancją niebezpieczną.
Jak należy postępować z odpadami skażonymi cytostatykami?
Traktuje się je jako odpady niebezpieczne. Powinny być zbierane do odpowiednio oznakowanych pojemników i przekazywane do utylizacji zgodnie z procedurą.
Dlaczego na etykiecie mieszanki umieszcza się informację „zmieszać przed użyciem”?
Ponieważ składniki mieszanki mogą opadać na dno lub rozwarstwiać się. Wymieszanie zapewnia równomierne rozmieszczenie substancji leczniczej przed pobraniem dawki.
Czym mieszanka różni się od roztworu leczniczego?
Roztwór leczniczy jest układem jednorodnym, w którym substancja jest rozpuszczona. Mieszanka może zawierać składniki zawieszone lub zemulgowane, dlatego często wymaga wymieszania przed użyciem.
Czy wszystkie płynne postacie leku wymagają napisu „zmieszać przed użyciem”?
Nie. Taki napis stosuje się wtedy, gdy lek może być niejednorodny, np. w mieszankach lub zawiesinach, a nie we wszystkich płynnych postaciach leku.
Jakie ryzyko wiąże się z niewymieszaniem mieszanki przed podaniem?
Pacjent może przyjąć zbyt małą lub zbyt dużą dawkę substancji leczniczej. Dzieje się tak, gdy substancja czynna nie jest równomiernie rozmieszczona w całej objętości leku.
Jakie informacje oprócz napisu „zmieszać przed użyciem” mogą znaleźć się na etykiecie mieszanki?
Na etykiecie podaje się m.in. sposób użycia, dawkowanie, drogę podania, datę sporządzenia oraz warunki przechowywania, jeśli są wymagane.
Co oznacza zapis „Ethanoli 80° ad 35,0” na recepcie?
Oznacza, że należy dodać etanolu 80° do uzyskania końcowej masy leku 35,0 g. Skrót „ad” oznacza „do”, czyli do określonej ilości końcowej.
Dlaczego dla leku o masie 35,0 g nie wybiera się butelki 30 mL?
Butelka 30 mL byłaby zbyt mała. Należy dobrać najbliższe większe opakowanie, czyli w tym przypadku 40 mL.
Kiedy do leku płynnego należy zastosować butelkę z zakraplaczem?
Zakraplacz stosuje się wtedy, gdy lek ma być dawkowany kroplami, np. w kroplach do nosa, uszu, oczu lub gdy sposób użycia wyraźnie wskazuje na dawkowanie kroplowe.
Dlaczego w tym przypadku właściwa jest butelka z nakrętką?
Lek jest przeznaczony do stosowania zewnętrznego, ale nie ma informacji o dawkowaniu kroplami. Dlatego wystarczy standardowa butelka z nakrętką.
Co oznacza skrót „M.f. sol.”?
To skrót od łacińskiego „Misce fiat solutio”, czyli „zmieszaj, niech powstanie roztwór”. Informuje o postaci leku recepturowego.
Jak gęstość etanolu wpływa na dobór objętości butelki?
Etanol ma mniejszą gęstość niż woda, więc taka sama masa roztworu alkoholowego może zajmować większą objętość niż roztwór wodny. Dlatego przy roztworach alkoholowych szczególnie ważne jest wybranie odpowiednio większego opakowania.
Co oznacza zapis „D.S. Zewnętrznie”?
Oznacza, że lek należy oznaczyć dla pacjenta jako preparat do stosowania zewnętrznego. Nie jest przeznaczony do podania doustnego.
Na czym polega efekt pierwszego przejścia?
Polega na metabolizowaniu części dawki leku zanim trafi ona do krążenia ogólnego. Najczęściej dotyczy leków podawanych doustnie i zachodzi głównie w wątrobie.
Dlaczego wątroba jest kluczowa w efekcie pierwszego przejścia?
Krew z przewodu pokarmowego płynie najpierw żyłą wrotną do wątroby. Tam enzymy wątrobowe mogą przekształcić lub unieczynnić lek.
Jak efekt pierwszego przejścia wpływa na biodostępność leku?
Zmniejsza biodostępność, ponieważ mniejsza ilość aktywnego leku dociera do krążenia ogólnego. Może to osłabiać działanie leku po podaniu doustnym.
Która droga podania najbardziej wiąże się z efektem pierwszego przejścia?
Najbardziej dotyczy drogi doustnej. Lek po wchłonięciu z przewodu pokarmowego trafia najpierw do wątroby.
Które drogi podania omijają efekt pierwszego przejścia?
Efekt pierwszego przejścia omijają m.in. drogi dożylna, podjęzykowa, wziewna i przezskórna. Dlatego mogą być stosowane dla leków silnie metabolizowanych w wątrobie.
Dlaczego niektóre leki podaje się podjęzykowo zamiast doustnie?
Podanie podjęzykowe pozwala na szybkie wchłanianie leku bezpośrednio do krążenia ogólnego. Dzięki temu lek w dużym stopniu omija metabolizm wątrobowy pierwszego przejścia.
Czym różnią się leki przeciwhistaminowe I i II generacji?
Leki I generacji łatwiej przenikają do ośrodkowego układu nerwowego i częściej powodują senność. Leki II generacji działają bardziej obwodowo i zwykle są lepiej tolerowane w codziennym stosowaniu.
Dlaczego loratadyna jest zaliczana do leków przeciwhistaminowych II generacji?
Loratadyna wybiórczo blokuje receptory H1 i słabo przenika do OUN, dlatego rzadziej wywołuje sedację. Jest klasycznym przykładem leku przeciwalergicznego II generacji.
Które leki z pytania należą do I generacji leków przeciwhistaminowych?
Dimetynden, klemastyna i prometazyna są lekami przeciwhistaminowymi I generacji. Mogą powodować senność i działania cholinolityczne.
W jakich wskazaniach stosuje się leki przeciwhistaminowe II generacji?
Stosuje się je głównie w alergicznym nieżycie nosa, pokrzywce, świądzie alergicznym i alergicznym zapaleniu spojówek. Łagodzą objawy zależne od histaminy.
Jakie działania niepożądane są typowe dla leków przeciwhistaminowych I generacji?
Najczęstsze to senność, spowolnienie reakcji, suchość w ustach, zaburzenia widzenia i zatrzymanie moczu. Wynikają m.in. z przenikania do OUN i działania cholinolitycznego.
Dlaczego leki przeciwhistaminowe II generacji są często preferowane u osób aktywnych zawodowo?
Rzadziej powodują senność i upośledzenie koncentracji niż leki I generacji. Dzięki temu są bezpieczniejsze dla osób prowadzących pojazdy lub pracujących umysłowo.
Dlaczego roztwór z fosforanem kodeiny nie może być wykonany przez technika farmaceutycznego?
Fosforan kodeiny jest substancją objętą szczególną kontrolą jako środek odurzający. Preparaty zawierające takie substancje nie należą do zakresu czynności technika farmaceutycznego.
Na co należy zwracać uwagę przy ocenie, czy technik może sporządzić lek recepturowy?
Najważniejsze są składniki leku, zwłaszcza obecność środków odurzających, substancji psychotropowych lub bardzo silnie działających. Sama postać leku nie zawsze przesądza o ograniczeniu.
Czy technik farmaceutyczny może sporządzać krople do oczu?
Może, jeżeli nie zawierają substancji wyłączonych z jego uprawnień i są wykonywane zgodnie z wymaganiami jałowości. Krople do oczu wymagają pracy w warunkach aseptycznych.
Czy gentamycyna w kroplach do oczu wyklucza wykonanie preparatu przez technika?
Nie, gentamycyna jest antybiotykiem aminoglikozydowym, ale nie jest środkiem odurzającym. Ograniczeniem będzie tu głównie konieczność zachowania jałowości.
Czy hydrokortyzon w maści oznacza, że preparatu nie może wykonać technik?
Nie. Hydrokortyzon jest glikokortykosteroidem, ale w tym kontekście nie stanowi substancji wyłączającej technika z wykonania preparatu.
Czym różni się lek recepturowy od preparatu oficynalnego?
Lek recepturowy jest sporządzany w aptece na podstawie recepty dla konkretnego pacjenta. Preparat oficynalny wykonuje się według monografii farmakopealnej i może być przygotowywany na zapas w aptece.
Dlaczego środki odurzające są szczególnie kontrolowane w aptece?
Ze względu na ryzyko uzależnienia, nadużywania i konieczność ścisłej ewidencji. Ich przechowywanie, obrót i stosowanie podlegają dodatkowym wymaganiom prawnym.