Pytania pomocnicze - MED.09

Mogą zaburzać rozwój płodu i powodować ciężkie powikłania, zwłaszcza dotyczące nerek płodu oraz gospodarki płynowej. Z tego powodu nie powinny być stosowane w ciąży.

Nie. Nadciśnienie tętnicze jest jednym z podstawowych wskazań do stosowania inhibitorów ACE, o ile nie występują inne przeciwwskazania.

Tak, wiek podeszły nie jest sam w sobie przeciwwskazaniem. U osób starszych konieczna jest jednak ostrożność, kontrola ciśnienia, czynności nerek i stężenia potasu.

Do inhibitorów ACE należą m.in. kaptopryl, enalapryl, peryndopryl, ramipryl i lizynopryl. W nazwach wielu z nich występuje końcówka „-pryl”.

Częste działania niepożądane to suchy kaszel, hipotonia, hiperkaliemia oraz pogorszenie czynności nerek. Rzadko może wystąpić obrzęk naczynioruchowy.

Przeciwwskazanie bezwzględne oznacza, że leku nie wolno stosować w danej sytuacji. Przeciwwskazanie względne wymaga indywidualnej oceny ryzyka i korzyści przez lekarza.

Są białkami, a białka zawierają zarówno grupy kwasowe, jak i zasadowe. Dlatego mogą zachowywać się różnie w zależności od pH środowiska.

Emulgator ułatwia połączenie dwóch niemieszających się faz, np. oleju i wody. Zwiększa też trwałość emulsji, ograniczając zlewanie się kropelek fazy rozproszonej.

Emulgator anionowy ma w roztworze głównie ładunek ujemny. Emulgator amfoteryczny może mieć ładunek dodatni lub ujemny zależnie od warunków, szczególnie od pH.

Mogą adsorbować się na granicy faz i tworzyć warstwę ochronną wokół kropelek. Dzięki temu zmniejszają ryzyko rozwarstwienia emulsji.

pH wpływa na jonizację grup aminowych i karboksylowych w cząsteczce białka. W efekcie zmienia się ładunek białka i jego zdolność do stabilizowania emulsji.

To takie pH, przy którym białko ma wypadkowy ładunek równy zero. W pobliżu punktu izoelektrycznego białka często mają mniejszą rozpuszczalność.

To maści działające głębiej niż powierzchniowo, głównie w obrębie skóry właściwej. Nie są przeznaczone typowo do działania ogólnoustrojowego.

Klasyczne podłoża to smalec wieprzowy i lanolina bezwodna. Ten zestaw należy kojarzyć z maściami o działaniu głębokim.

Lanolina bezwodna dobrze wiąże wodę i umożliwia tworzenie emulsji typu woda w oleju. Poprawia właściwości podłoża i ułatwia wprowadzanie różnych substancji leczniczych.

Maści epidermalne działają powierzchniowo, ochronnie lub natłuszczająco. Maści endodermalne mają przenikać głębiej w warstwy skóry.

Wazelina i parafina działają głównie powierzchniowo i ochronnie. Są bardziej charakterystyczne dla podłoży o działaniu epidermalnym.

Hasło pomocnicze: „endo = głębiej w skórę”, a klasyczne podłoże to smalec wieprzowy z lanoliną bezwodną.

Ponieważ benzylopenicylina jest nietrwała w kwaśnym środowisku żołądka i ulega rozkładowi. Podanie doustne nie zapewniłoby skutecznego stężenia leku.

Należy zapamiętać podanie dożylne. W pytaniach testowych odpowiedzi zawierające podanie doustne są błędne.

Penicylina krystaliczna należy do antybiotyków beta-laktamowych. Jej mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii.

Penicylina krystaliczna wymaga podania pozajelitowego, głównie dożylnego. Penicyliny doustne są bardziej odporne na kwaśne środowisko żołądka.

Penicyliny mogą wywoływać reakcje alergiczne, od wysypki po ciężki wstrząs anafilaktyczny. Dlatego istotny jest wywiad dotyczący uczulenia na antybiotyki beta-laktamowe.

Macerat otrzymuje się przez zalanie surowca wodą o temperaturze pokojowej i pozostawienie na określony czas, zwykle 30 minut. Jest to metoda ekstrakcji bez ogrzewania.

Temperatura pokojowa chroni składniki wrażliwe na ogrzewanie i ogranicza przechodzenie niepożądanych substancji do wyciągu. Ma to znaczenie zwłaszcza przy surowcach śluzowych.

Macerat sporządza się na zimno, wodą o temperaturze pokojowej. Napar przygotowuje się przez zalanie surowca wrzącą wodą.

Macerat nie wymaga ogrzewania, natomiast odwar przygotowuje się przez gotowanie lub ogrzewanie surowca w wodzie. Odwary stosuje się zwykle dla twardszych części roślin, np. kory, korzeni lub kłączy.

Maceraty często sporządza się z surowców śluzowych, np. nasion lnu lub korzenia prawoślazu. Pozwala to uzyskać śluzy roślinne bez nadmiernego ogrzewania.

W pytaniach egzaminacyjnych dla technika farmaceutycznego przyjmuje się zwykle 30 minut działania wodą w temperaturze pokojowej.

Sygnałem błędnej odpowiedzi jest ogrzewanie na łaźni wodnej, użycie wrzącej wody albo podwyższonej temperatury. Takie warunki są typowe raczej dla naparów lub odwarów, a nie dla maceratów.

Ponieważ tabletka powoli rozpuszcza się w jamie ustnej, zapewniając długi kontakt substancji z błoną śluzową gardła i jamy ustnej. Ułatwia to działanie miejscowe.

Tabletki do ssania działają głównie miejscowo w jamie ustnej i gardle. Tabletki podjęzykowe są przeznaczone do szybkiego wchłaniania substancji do krwi przez błonę śluzową pod językiem.

Zmniejszają ból i dyskomfort w obrębie gardła lub jamy ustnej. Działają lokalnie, bez potrzeby uzyskiwania silnego działania ogólnoustrojowego.

Tabletki dojelitowe mają uwalniać substancję czynną dopiero w jelicie, a nie w jamie ustnej. Nie są więc przeznaczone do miejscowego działania w gardle.

Powolne rozpuszczanie wydłuża czas kontaktu leku z miejscem działania. Dzięki temu substancje antyseptyczne, znieczulające lub olejki eteryczne mogą skuteczniej działać miejscowo.

Najczęściej stosuje się je przy bólu gardła, chrypce, podrażnieniu błony śluzowej jamy ustnej i gardła oraz pomocniczo w stanach zapalnych.

Sterylizacja gazowa polega na niszczeniu drobnoustrojów i ich przetrwalników za pomocą gazów o działaniu biobójczym. Stosuje się ją zwłaszcza do materiałów wrażliwych na wysoką temperaturę.

Najczęściej stosuje się tlenek etylenu oraz formaldehyd. Są skuteczne, ale wymagają ścisłej kontroli warunków procesu.

Tlenek etylenu jest substancją toksyczną, drażniącą i niebezpieczną dla personelu. Po sterylizacji konieczne może być usunięcie jego pozostałości z wyjaławianych materiałów.

Niektóre materiały mogą reagować chemicznie z gazem sterylizującym albo zatrzymywać jego pozostałości. Może to prowadzić do powstania toksycznych związków lub zagrożenia dla użytkownika.

Sterylizacja niszczy wszystkie formy drobnoustrojów, w tym przetrwalniki. Dezynfekcja zwykle zmniejsza liczbę drobnoustrojów, ale nie zawsze eliminuje formy przetrwalnikowe.

Jodopowidon jest środkiem antyseptycznym i dezynfekującym stosowanym miejscowo, a nie gazem sterylizującym. Nie zalicza się go do podstawowych gazów używanych do wyjaławiania.

Do aminoglikozydów należą m.in. gentamycyna, streptomycyna, amikacyna, tobramycyna i neomycyna. W pytaniach egzaminacyjnych najczęściej pojawiają się gentamycyna i streptomycyna.

Ototoksyczność oznacza uszkodzenie narządu słuchu lub równowagi. Może objawiać się szumami usznymi, pogorszeniem słuchu, zawrotami głowy lub zaburzeniami równowagi.

Nefrotoksyczność to toksyczne działanie na nerki, szczególnie na kanaliki nerkowe. Może prowadzić do pogorszenia filtracji nerkowej i wzrostu stężenia kreatyniny.

Aminoglikozydy są wydalane głównie przez nerki i mogą je uszkadzać. Kontrola kreatyniny oraz dostosowanie dawki zmniejszają ryzyko nefrotoksyczności.

Ryzyko toksyczności rośnie przy łączeniu z innymi lekami nefrotoksycznymi lub ototoksycznymi, np. diuretykami pętlowymi, wankomycyną albo cisplatyną.

Najbardziej charakterystyczne działania niepożądane aminoglikozydów to ototoksyczność i nefrotoksyczność. To typowe skojarzenie egzaminacyjne dla gentamycyny i streptomycyny.

Syrop prosty zawiera 64,0 g sacharozy w 100,0 g syropu. Dla 75,0 g należy obliczyć: 64,0 × 75,0 / 100,0 = 48,0 g sacharozy.

Skład syropu podano dla 100,0 g preparatu, więc wartości odpowiadają procentom masowym. Przy zmianie całkowitej masy preparatu zachowuje się ten sam stosunek składników.

Woda stanowi 36,0 g na 100,0 g syropu. Dla 75,0 g: 36,0 × 75,0 / 100,0 = 27,0 g wody oczyszczonej.

Oznacza, że 100,0 g syropu prostego składa się z 64,0 g sacharozy i 36,0 g wody oczyszczonej. Jest to skład masowy preparatu.

Sirupus simplex, czyli syrop prosty, to stężony wodny roztwór sacharozy. Jest stosowany jako substancja pomocnicza, nośnik lub środek poprawiający smak w lekach recepturowych.

Po obliczeniu ilości składników ich suma powinna dawać masę końcową preparatu. W tym przypadku 48,0 g sacharozy + 27,0 g wody = 75,0 g syropu.

To interakcja, w której łączne działanie dwóch substancji jest większe niż suma ich działań osobno. Przykładem jest działanie jonów wapnia i glikozydów nasercowych.

Wapń zwiększa kurczliwość mięśnia sercowego, a glikozydy nasercowe również prowadzą do zwiększenia siły skurczu. Razem mogą nadmiernie pobudzać serce.

W synergizmie działanie substancji wzajemnie się nasila. W antagonizmie jedna substancja osłabia lub znosi działanie drugiej.

Antagonizm konkurencyjny polega na współzawodnictwie dwóch substancji o to samo miejsce receptorowe. Antagonista blokuje receptor i utrudnia działanie agonisty.

Antagonizm chemiczny zachodzi wtedy, gdy substancje reagują ze sobą chemicznie, tworząc związek o słabszym działaniu lub nieaktywny.

Mają wąski indeks terapeutyczny, czyli niewielka różnica dzieli dawkę leczniczą od toksycznej. Przedawkowanie może prowadzić do groźnych zaburzeń rytmu serca.

Zwiększają siłę skurczu mięśnia sercowego, czyli działają inotropowo dodatnio. Dzięki temu mogą poprawiać wydolność skurczową serca.