Pytania pomocnicze - SPO.03
Świadczenie usług opiekuńczo-wspierających osobie podopiecznej - pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Łącznie: 1371. Strona 21 z 22.
Dlaczego błonnik pomaga w zaparciach?
Błonnik zwiększa objętość mas kałowych i pobudza perystaltykę jelit. Dzięki temu stolec łatwiej przesuwa się przez przewód pokarmowy.
Jakie produkty warto włączyć do diety osoby z zaparciami?
Warto podawać warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste, kasze, płatki owsiane, otręby oraz nasiona. Dobrym wyborem są też śliwki, jabłka i pieczywo razowe.
Dlaczego przy zwiększaniu ilości błonnika trzeba pamiętać o płynach?
Błonnik wiąże wodę, dlatego bez odpowiedniej podaży płynów może nasilić zaparcia. Osoba podopieczna powinna pić regularnie, jeśli nie ma przeciwwskazań medycznych.
Jakie znaczenie ma aktywność fizyczna w profilaktyce zaparć?
Ruch pobudza pracę jelit i ułatwia wypróżnianie. U osób mniej sprawnych pomocne mogą być spacery, ćwiczenia w łóżku lub pionizacja dostosowana do stanu zdrowia.
Jakich błędów żywieniowych należy unikać u osoby z zaparciami?
Należy ograniczać dietę ubogą w błonnik, nadmiar produktów wysoko przetworzonych, słodyczy i białego pieczywa. Ważne jest także unikanie zbyt małej ilości płynów.
Kiedy zaparcia u podopiecznego wymagają konsultacji z personelem medycznym?
Niepokojące są: silny ból brzucha, wymioty, krew w stolcu, długotrwały brak wypróżnienia lub nagła zmiana rytmu wypróżnień. W takich sytuacjach należy zgłosić problem pielęgniarce lub lekarzowi.
Dlaczego podczas ubierania najpierw wkłada się rękaw na kończynę chorą lub zabezpieczoną opatrunkiem?
Pozwala to ograniczyć ból, zmniejszyć zakres ruchów chorej kończyny i zapobiec przesunięciu opatrunku lub kompresu.
Jaka jest kolejność zakładania koszuli nocnej osobie leżącej z kompresem na lewym przedramieniu?
Najpierw zakłada się rękaw na lewą rękę, potem przekłada koszulę przez głowę, następnie zakłada prawy rękaw i wyrównuje materiał pod plecami oraz pośladkami.
Jaką zasadę stosuje się przy rozbieraniu osoby z chorą kończyną?
Przy rozbieraniu postępuje się odwrotnie niż przy ubieraniu: najpierw zdejmuje się odzież z kończyny zdrowej, a na końcu z chorej.
Dlaczego trzeba wyrównać koszulę pod plecami i pośladkami pacjentki leżącej?
Pofałdowany materiał może powodować ucisk, dyskomfort, odparzenia i zwiększać ryzyko powstawania odleżyn.
Na co należy uważać podczas ubierania osoby z kompresem lub opatrunkiem?
Nie wolno ciągnąć za opatrunek ani gwałtownie poruszać kończyną. Trzeba kontrolować, czy kompres pozostaje na właściwym miejscu.
Jak zapewnić pacjentce komfort psychiczny podczas ubierania w łóżku?
Należy wyjaśniać wykonywane czynności, osłaniać ciało pacjentki, działać spokojnie i szanować jej intymność.
Dlaczego osoba długotrwale unieruchomiona jest narażona na zakrzepicę żylną?
Brak ruchu osłabia pracę mięśni nóg, które normalnie wspomagają odpływ krwi żylnej. Krew zalega w żyłach, co zwiększa ryzyko powstania zakrzepu.
Dlaczego kończyny dolne unosi się około 30–40° powyżej poziomu tułowia?
Takie ułożenie ułatwia odpływ krwi żylnej z nóg w kierunku serca. Pomaga ograniczyć zastój krwi bez nadmiernego obciążania układu krążenia.
Dlaczego nie należy podkładać wałka lub klina bezpośrednio pod kolana?
Ucisk w okolicy podkolanowej może utrudniać przepływ krwi w naczyniach żylnych. Zwiększa to ryzyko zastoju krwi i zakrzepów.
Jakie objawy mogą sugerować zakrzepicę żył głębokich kończyny dolnej?
Niepokojące są obrzęk jednej nogi, ból łydki, zaczerwienienie, ocieplenie skóry i tkliwość kończyny. Objawy należy zgłosić personelowi medycznemu.
Jakie proste ćwiczenia mogą wspierać profilaktykę przeciwzakrzepową u osoby leżącej?
Pomocne są ruchy stopami: zginanie i prostowanie, krążenia stóp oraz napinanie i rozluźnianie mięśni łydek. Ćwiczenia wykonuje się zgodnie z możliwościami podopiecznego i zaleceniami personelu.
Jakie groźne powikłanie może wystąpić, gdy zakrzep oderwie się od ściany żyły?
Oderwany zakrzep może przemieścić się do płuc i spowodować zatorowość płucną. Objawia się m.in. nagłą dusznością, bólem w klatce piersiowej i pogorszeniem stanu ogólnego.
Jaką rolę odgrywa nawodnienie w profilaktyce zakrzepicy?
Odpowiednie nawodnienie pomaga utrzymać prawidłową płynność krwi. Odwodnienie może sprzyjać zagęszczeniu krwi i zwiększać ryzyko zakrzepów.
Dlaczego tworzenie planu wsparcia należy rozpocząć od zebrania informacji?
Ponieważ bez poznania sytuacji podopiecznego nie można trafnie określić jego potrzeb, problemów ani celów pomocy. Dane są podstawą dalszej diagnozy i planowania działań.
Jakie informacje o podopiecznym są najważniejsze przy przyjęciu do placówki opiekuńczej?
Najważniejsze są informacje o stanie zdrowia, sprawności, potrzebach, przyzwyczajeniach, sytuacji rodzinnej, kontaktach społecznych oraz dotychczasowym sposobie funkcjonowania.
Kiedy w planowaniu wsparcia identyfikuje się problemy społeczne podopiecznego?
Problemy społeczne identyfikuje się po wstępnym zebraniu informacji. Najpierw trzeba poznać sytuację osoby, a dopiero potem ją analizować.
Czym różni się zebranie informacji od diagnozy sytuacji podopiecznego?
Zebranie informacji polega na pozyskaniu danych z wywiadu, dokumentacji i obserwacji. Diagnoza to analiza tych danych i sformułowanie wniosków o potrzebach, problemach oraz zasobach.
Jaką rolę odgrywa rodzina w tworzeniu planu wsparcia?
Rodzina może dostarczyć ważnych informacji o historii życia, nawykach, potrzebach i stanie podopiecznego. Może też stanowić źródło wsparcia emocjonalnego i społecznego.
Co powinno znaleźć się w dobrze przygotowanym planie wsparcia?
Plan powinien zawierać rozpoznane potrzeby i problemy, cele wsparcia, zaplanowane działania, osoby odpowiedzialne, terminy realizacji oraz sposób oceny efektów.
Dlaczego nie należy zaczynać planu wsparcia od wyznaczania celów?
Cele powinny wynikać z rozpoznanych potrzeb i problemów podopiecznego. Jeśli zostaną ustalone przed zebraniem informacji, mogą być nietrafne lub nierealistyczne.
Do czego służy skala Lawtona?
Skala Lawtona służy do oceny samodzielności w złożonych czynnościach życia codziennego, czyli IADL. Obejmuje m.in. korzystanie z telefonu, robienie zakupów, przygotowywanie posiłków czy gospodarowanie pieniędzmi.
Czym różnią się czynności ADL od IADL?
ADL to podstawowe czynności samoobsługowe, np. jedzenie, mycie się, ubieranie i korzystanie z toalety. IADL to bardziej złożone czynności potrzebne do samodzielnego funkcjonowania w środowisku.
Dlaczego w tym pytaniu poprawną odpowiedzią jest skala Lawtona?
Ponieważ pytanie dotyczy skomplikowanych działań codziennych, a właśnie ten zakres ocenia skala Lawtona. Skale Barthel i Katza dotyczą głównie podstawowych czynności życia codziennego.
Do czego służy skala Barthel?
Skala Barthel ocenia poziom samodzielności w podstawowych czynnościach dnia codziennego, takich jak jedzenie, przemieszczanie się, higiena, korzystanie z toalety czy kontrola zwieraczy.
Do czego służy skala Katza?
Skala Katza ocenia niezależność w podstawowych czynnościach samoobsługowych, takich jak kąpiel, ubieranie się, toaleta, przemieszczanie się, jedzenie i kontrola wydalania.
Dlaczego skala Glasgow nie pasuje do oceny samodzielności w czynnościach codziennych?
Skala Glasgow służy do oceny poziomu świadomości, szczególnie po urazach lub w stanach nagłych. Nie ocenia samodzielności ani wykonywania czynności dnia codziennego.
Dlaczego rzeczy osoby niewidomej powinny być odkładane zawsze w te same miejsca?
Stałe miejsca ułatwiają orientację, samodzielność i poczucie bezpieczeństwa. Przestawianie przedmiotów bez informacji może powodować dezorientację i ryzyko wypadku.
Na czym polega właściwa pomoc osobie niewidomej podczas zakupów?
Opiekun powinien towarzyszyć, opisywać produkty, ceny i otoczenie oraz pomagać w bezpiecznym poruszaniu się. Nie powinien całkowicie wyręczać podopiecznej, jeśli może ona podejmować decyzje samodzielnie.
Dlaczego układanie ubrań według kolorów nie jest najlepszym rozwiązaniem dla osoby niewidomej?
Kolor nie zawsze jest informacją dostępną dla osoby niewidomej. Bardziej praktyczne jest układanie rzeczy według rodzaju, przeznaczenia, faktury lub w stałych, dobrze znanych miejscach.
Jak opiekun może wspierać samodzielność osoby niewidomej w gospodarstwie domowym?
Powinien organizować przestrzeń w sposób przewidywalny, opisywać zmiany i zachęcać do wykonywania możliwych czynności. Ważne jest wspieranie, a nie wyręczanie.
Jakie zagrożenia może powodować przestawianie mebli i przedmiotów w pokoju osoby niewidomej?
Może prowadzić do potknięć, uderzeń, upadków i utraty orientacji. Każdą zmianę należy wcześniej omówić z podopieczną.
Jak zasada podmiotowości odnosi się do opieki nad osobą niewidomą?
Podopieczna powinna mieć wpływ na organizację własnej przestrzeni i codzienne decyzje. Opiekun ma wspierać jej potrzeby i wybory, a nie narzucać własne rozwiązania.
Jak opiekun powinien komunikować się z osobą niewidomą podczas wykonywania czynności domowych?
Powinien jasno informować, co robi, gdzie odkłada przedmioty i jakie zmiany wprowadza w otoczeniu. Komunikaty powinny być konkretne, np. „kubek stoi po prawej stronie talerza”.
Dlaczego w ataku astmy zaleca się pozycję półsiedzącą z lekkim pochyleniem do przodu?
Taka pozycja ułatwia pracę przepony i mięśni oddechowych oraz zmniejsza ucisk na klatkę piersiową. Pomaga choremu łatwiej oddychać.
Jakie działania opiekun może podjąć samodzielnie u osoby z napadem astmy?
Może pomóc przyjąć wygodną pozycję, uspokajać chorego, rozluźnić ciasną odzież, zapewnić dostęp świeżego powietrza i obserwować stan podopiecznego.
Dlaczego pozycja Trendelenburga nie jest właściwa przy duszności?
Pozycja Trendelenburga, czyli z głową niżej niż tułów, może zwiększać ucisk na przeponę i utrudniać oddychanie. Przy ataku astmy może pogorszyć stan chorego.
Czy opiekun może samodzielnie podać leki podczas ataku astmy?
Opiekun nie powinien samodzielnie podawać leków bez zlecenia lub odpowiedniej procedury. Może natomiast pomóc choremu skorzystać z leku zaleconego przez lekarza, jeśli wynika to z zasad opieki.
Kiedy przy ataku astmy należy wezwać pogotowie ratunkowe?
Pogotowie należy wezwać, gdy duszność jest silna, narasta, chory sinieje, ma trudności z mówieniem, traci siły lub zalecony lek nie przynosi poprawy.
Jakie objawy powinien obserwować opiekun u osoby z napadem astmy?
Należy obserwować częstość i trudność oddechu, świsty, kolor skóry, poziom lęku, możliwość mówienia oraz stan świadomości.
Dlaczego podanie tlenu nie jest podstawowym niezależnym obowiązkiem opiekuna?
Tlenoterapia jest działaniem medycznym i zwykle wymaga odpowiednich uprawnień, sprzętu oraz zlecenia lub procedury. Podstawowym samodzielnym działaniem opiekuna jest bezpieczne ułożenie chorego i wezwanie pomocy w razie potrzeby.
Dlaczego do pielęgnacji skóry wokół stomii zaleca się ciepłą wodę z mydłem?
Ciepła woda z łagodnym mydłem skutecznie usuwa zanieczyszczenia, a jednocześnie zwykle nie podrażnia skóry. Jest to bezpieczna metoda codziennej pielęgnacji.
Dlaczego nie powinno się rutynowo stosować naparu z rumianku przy stomii?
Rumianek może wywołać reakcję alergiczną lub podrażnienie skóry. W pielęgnacji stomii lepiej stosować środki neutralne i sprawdzone.
Jak należy osuszać skórę wokół stomii po umyciu?
Skórę należy osuszać delikatnie, przez przykładanie gazika lub miękkiego ręcznika. Nie powinno się jej mocno pocierać, aby nie spowodować podrażnień.
Na jakie objawy wokół stomii powinien zwrócić uwagę opiekun?
Należy obserwować zaczerwienienie, ból, świąd, obrzęk, sączenie, nadżerki i odklejanie się sprzętu stomijnego. Takie objawy mogą świadczyć o podrażnieniu lub stanie zapalnym.
Dlaczego skóra wokół stomii powinna być sucha przed założeniem sprzętu stomijnego?
Sucha skóra umożliwia lepsze przyleganie płytki lub worka stomijnego. Wilgoć zwiększa ryzyko odklejania się sprzętu i przeciekania treści jelitowej.
Dlaczego nie należy stosować tłustych kremów pod płytkę stomijną?
Tłuste preparaty mogą zmniejszać przyczepność sprzętu stomijnego. Jeśli potrzebna jest ochrona skóry, należy stosować preparaty przeznaczone do pielęgnacji skóry perystomalnej.
Czym są urojenia?
Urojenia to fałszywe, chorobowe przekonania, których osoba nie zmienia mimo logicznych argumentów i dowodów. Są objawem zaburzeń myślenia lub rozumowania.
Dlaczego urojenia zalicza się do zaburzeń rozumowania?
Ponieważ dotyczą błędnych wniosków, sądów i przekonań osoby. Problem nie polega na odbiorze bodźców, ale na ich chorobowej interpretacji.
Czym różnią się urojenia od halucynacji?
Urojenia są fałszywymi przekonaniami, a halucynacje są spostrzeżeniami bez realnego bodźca, np. słyszeniem głosów. Halucynacje należą do zaburzeń percepcji.
Czym różnią się urojenia od iluzji?
Iluzja to błędne rozpoznanie rzeczywistego bodźca, np. uznanie cienia za postać. Urojenie to utrwalone fałszywe przekonanie, np. że ktoś celowo szkodzi podopiecznemu.
Jak powinien zachować się opiekun wobec podopiecznego z urojeniami?
Powinien zachować spokój, nie wyśmiewać podopiecznego i nie wdawać się w kłótnię. Ważne jest zapewnienie bezpieczeństwa i zgłoszenie objawów personelowi medycznemu.
Jakie przykłady urojeń mogą wystąpić u podopiecznego?
Mogą to być urojenia prześladowcze, np. przekonanie, że ktoś chce zaszkodzić, lub urojenia okradania, np. przekonanie, że personel zabiera rzeczy. Takie przekonania nie wynikają z faktów.
Czy zaburzenia humoru są tym samym co urojenia?
Nie. Zaburzenia humoru dotyczą nastroju, np. depresji lub manii. Urojenia dotyczą treści myślenia i rozumowania.
Dlaczego długotrwałe leżenie na boku sprzyja powstawaniu odleżyn?
W pozycji bocznej ciężar ciała uciska głównie wystające elementy kostne. Ucisk zaburza krążenie krwi w tkankach, co może prowadzić do niedokrwienia i uszkodzenia skóry.
Które miejsca są szczególnie narażone na odleżyny u osoby leżącej na boku?
Najbardziej narażone są: biodro, bark, ucho, boczna część kolana oraz okolice kostek. W pytaniu egzaminacyjnym kluczowe są także zewnętrzne i wewnętrzne strony kolan oraz kostek.
Jak często należy zmieniać pozycję osoby leżącej, aby zmniejszyć ryzyko odleżyn?
Zwykle zaleca się zmianę pozycji co około 2 godziny, jeśli stan podopiecznego na to pozwala. Częstotliwość należy dostosować do stanu skóry, masy ciała, mobilności i ogólnego stanu zdrowia.
Jakie działania opiekuna pomagają zapobiegać odleżynom?
Najważniejsze są regularna zmiana pozycji, obserwacja skóry, utrzymanie higieny i suchości, stosowanie udogodnień przeciwodleżynowych oraz unikanie tarcia i fałd na pościeli.
Jaką rolę w profilaktyce odleżyn pełni materac zmiennociśnieniowy?
Materac zmiennociśnieniowy okresowo zmienia punkty ucisku na ciało, poprawiając ukrwienie tkanek. Nie zastępuje jednak całkowicie zmiany pozycji i obserwacji skóry.
Jakie pierwsze objawy mogą wskazywać na tworzenie się odleżyny?
Wczesnym objawem jest zaczerwienienie skóry, które nie blednie po odciążeniu ucisku. Mogą pojawić się też ocieplenie, obrzęk, bolesność lub stwardnienie skóry.
Dlaczego należy układać poduszki między kolanami i kostkami u osoby leżącej na boku?
Poduszki zmniejszają bezpośredni ucisk kości na kość i ograniczają tarcie skóry. Chronią szczególnie wewnętrzne strony kolan i kostek.