Pytania pomocnicze - SPO.03

Brak ruchu osłabia pracę mięśni brzucha i spowalnia perystaltykę jelit. Treść jelitowa przesuwa się wolniej, przez co stolec staje się twardszy i trudniejszy do wydalenia.

Niepokojące są: brak stolca przez kilka dni, twardy stolec, ból lub wzdęcie brzucha, uczucie pełności, parcie bez wypróżnienia oraz spadek apetytu.

Powinien dbać o nawodnienie, dietę z błonnikiem, regularność wypróżnień, intymność oraz aktywizację w zakresie możliwym dla podopiecznego, np. zmianę pozycji, ćwiczenia bierne lub pionizację.

Dieta bogatoresztkowa zawiera błonnik, który zwiększa objętość stolca i pobudza perystaltykę jelit. Wymaga jednak odpowiedniej podaży płynów, inaczej może nasilić zaparcia.

Zbyt mała ilość płynów powoduje nadmierne zagęszczenie stolca. Twardy stolec trudniej przesuwa się w jelitach i trudniej go wydalić.

Należy zgłosić brak stolca przez kilka dni, silny ból brzucha, wymioty, zatrzymanie gazów, krew w stolcu lub nagłe pogorszenie stanu ogólnego.

Zatrucie pokarmowe wynika głównie ze spożycia skażonej żywności, a nie z samego unieruchomienia. U osoby leżącej typowym powikłaniem ze strony układu pokarmowego są zaparcia.

To zdolność zapamiętywania informacji z niedawnej przeszłości. Dotyczy np. tego, co osoba przed chwilą usłyszała, gdzie położyła przedmiot lub jakie czynności miała wykonać.

W naturalnym procesie starzenia najczęściej słabnie zapamiętywanie nowych informacji. Pamięć dawnych wydarzeń zwykle utrzymuje się dłużej.

Pamięć świeża obejmuje informacje niedawno zapamiętane, a pamięć dawna dotyczy wydarzeń sprzed wielu lat. Senior może pamiętać dzieciństwo, ale zapominać, co robił godzinę temu.

Może stosować kalendarze, notatki, przypomnienia, stały plan dnia i spokojnie powtarzać informacje. Ważne jest cierpliwe podejście bez zawstydzania podopiecznego.

Niepokojące są szybkie narastanie zaburzeń, dezorientacja, gubienie się w znanym otoczeniu, problemy z rozpoznawaniem osób i trudności w codziennym funkcjonowaniu. Wymaga to konsultacji medycznej.

Nie. Łagodne osłabienie pamięci świeżej może występować w naturalnym starzeniu. Choroba Alzheimera powoduje jednak postępujące i coraz bardziej utrudniające życie zaburzenia poznawcze.

Stały ucisk zaburza krążenie krwi w tkankach, co prowadzi do niedotlenienia skóry i tkanek głębszych. Im dłużej trwa ucisk, tym większe ryzyko uszkodzenia.

Najbardziej narażone są biodro, ramię, kolana oraz kostki, szczególnie ich strona wewnętrzna i zewnętrzna. Ucisk może dotyczyć też ucha i okolicy skroniowej.

Może ułożyć między kolanami i kostkami miękką poduszkę lub klin, aby zapobiec bezpośredniemu stykaniu się kończyn. Ważne jest też prawidłowe podparcie całego ciała.

Częstotliwość zależy od stanu podopiecznego i zaleceń personelu medycznego, ale zwykle pozycję zmienia się regularnie, często co około 2 godziny. Najważniejsze jest systematyczne odciążanie miejsc ucisku.

Wczesnym objawem jest zaczerwienienie skóry, które nie blednie po odciążeniu. Mogą wystąpić też ocieplenie, ból, obrzęk lub zmiana zabarwienia skóry.

Odleżyna powstaje głównie wskutek ucisku i niedokrwienia tkanek. Odparzenie jest zwykle skutkiem wilgoci, tarcia i drażnienia skóry, np. przez pot, mocz lub kał.

Podstawą jest zmiana pozycji, obserwacja skóry, utrzymanie skóry w czystości i suchości, stosowanie materacy lub poduszek przeciwodleżynowych oraz dbanie o prawidłowe odżywienie i nawodnienie.

Okład ciepły powinien być stosowany przez 6–8 godzin, jeśli nie występują przeciwwskazania i podopieczny dobrze go toleruje.

Okład ciepły stosuje się w celu rozszerzenia naczyń krwionośnych, poprawy ukrwienia tkanek, zmniejszenia napięcia mięśniowego i łagodzenia bólu.

Nie stosuje się go m.in. przy świeżych urazach, krwawieniach, ostrych stanach zapalnych, zaburzeniach czucia, oparzeniach oraz zmianach skórnych w miejscu aplikacji.

Należy obserwować skórę pod kątem zaczerwienienia, podrażnienia lub oparzenia oraz pytać podopiecznego o odczucia bólowe, pieczenie lub dyskomfort.

Zbyt wysoka temperatura może doprowadzić do oparzenia skóry, szczególnie u osób starszych, z zaburzeniami czucia lub krążenia.

Należy wyjaśnić cel zabiegu, zapewnić wygodną pozycję, odsłonić tylko potrzebną część ciała i zabezpieczyć skórę przed bezpośrednim kontaktem ze zbyt gorącym źródłem ciepła.

Pozycja wysoka polega na uniesieniu górnej części ciała, zwykle przez podniesienie wezgłowia łóżka lub podparcie pleców poduszkami. Podopieczny znajduje się w pozycji zbliżonej do siedzącej.

Ułatwia rozszerzanie klatki piersiowej i pracę przepony, dzięki czemu oddychanie staje się łatwiejsze. Może zmniejszać duszność i poprawiać wentylację płuc.

Pozycja wysoka zmniejsza napływ krwi żylnej do serca i może odciążać układ krążenia. Jest pomocna m.in. przy duszności pochodzenia sercowego.

Wskazaniem mogą być duszność, trudności w oddychaniu, sinienie ust, niepokój, kaszel nasilający się w pozycji leżącej lub uczucie ucisku w klatce piersiowej.

Należy zapewnić stabilne podparcie pleców, głowy i kończyn oraz obserwować oddech, kolor skóry i samopoczucie. Trzeba też zapobiegać zsuwaniu się chorego i powstawaniu odleżyn.

Nie. Po ustaniu krążenia należy rozpocząć resuscytację krążeniowo-oddechową, a nie układać chorego w pozycji wysokiej.

Teatroterapia polega na wykorzystaniu elementów teatru, takich jak scenki, improwizacja, recytacja czy odgrywanie ról. Służy aktywizacji, integracji i rozwijaniu ekspresji podopiecznego.

Ponieważ bezpośrednio wykorzystuje formy działalności kulturalnej i artystycznej. Uczy wyrażania siebie, kontaktu z publicznością i uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych.

Teatroterapia opiera się na działaniach teatralnych i ekspresji artystycznej. Ergoterapia to terapia przez pracę i zajęcia praktyczne, np. czynności manualne, porządkowe lub użytkowe.

Dogoterapia wykorzystuje kontakt z psem, a hipoterapia kontakt z koniem, głównie w celach terapeutycznych i rehabilitacyjnych. Teatroterapia wykorzystuje aktywność sceniczną i twórczą.

Może zmniejszać izolację, wzmacniać pewność siebie i ułatwiać nawiązywanie relacji. Zajęcia grupowe sprzyjają integracji mieszkańców.

Powinien motywować spokojnie, bez presji i z uwzględnieniem możliwości podopiecznego. Ważne jest chwalenie za zaangażowanie, a nie ocenianie efektu artystycznego.

Muzykoterapia wykorzystuje muzykę do wspierania emocji, aktywności, kontaktów społecznych i ogólnego dobrostanu mieszkańców DPS. Może mieć formę biernego słuchania lub czynnego tworzenia muzyki.

Ponieważ podopieczny czynnie uczestniczy w zajęciach i sam tworzy dźwięki. Nie jest tylko odbiorcą muzyki, ale wykonawcą działania.

Muzykoterapia aktywna polega na tworzeniu muzyki, np. grze na instrumentach lub śpiewaniu. Muzykoterapia receptywna polega głównie na słuchaniu muzyki.

Najczęściej stosuje się proste instrumenty perkusyjne, np. tamburyny, grzechotki, bębenki, trójkąty lub marakasy. Powinny być łatwe i bezpieczne w użyciu.

Może poprawiać nastrój, zmniejszać napięcie, pobudzać pamięć, wspierać integrację społeczną i zachęcać do aktywności. Dodatkowo może ułatwiać wyrażanie emocji.

Słuchanie muzyki przed snem jest działaniem biernym i może służyć relaksacji. Pytanie dotyczy przykładu aktywności, dlatego trafniejsza jest gra na instrumentach.

Ponieważ powstała po urodzeniu, jako skutek choroby przebytej w dzieciństwie. Nie była obecna od momentu narodzin.

Słuch jest jednym ze zmysłów, a niepełnosprawność sensoryczna dotyczy zaburzeń odbierania bodźców zmysłowych, głównie słuchowych lub wzrokowych.

Wrodzona występuje od urodzenia lub wynika z zaburzeń rozwoju przed narodzinami. Nabyta pojawia się później, np. po chorobie, urazie lub wypadku.

Gdy u jednej osoby występują co najmniej dwa różne rodzaje niepełnosprawności, np. ruchowa i intelektualna albo wzrokowa i słuchowa.

Opis wskazuje tylko na utratę słuchu. Nie ma informacji o drugiej niepełnosprawności, więc nie można rozpoznać niepełnosprawności sprzężonej.

Należy utrzymywać kontakt wzrokowy, mówić wyraźnie, nie zasłaniać ust, wspierać się gestami lub pismem oraz upewniać się, że podopieczny zrozumiał komunikat.

Choroba Parkinsona powoduje spowolnienie ruchowe, sztywność mięśni, drżenie oraz zaburzenia równowagi. Objawy te utrudniają codzienne czynności, takie jak ubieranie się, mycie, jedzenie czy przemieszczanie się.

Najczęściej trudności dotyczą ubierania się, zapinania guzików, jedzenia, higieny osobistej, korzystania z toalety oraz bezpiecznego chodzenia. Problemem są zwłaszcza czynności wymagające precyzyjnych ruchów.

Opiekun powinien zachęcać do samodzielności, ale pomagać wtedy, gdy czynność jest zbyt trudna lub niebezpieczna. Ważne jest zapewnienie czasu, spokojnego tempa, sprzętu pomocniczego i bezpiecznego otoczenia.

W chorobie Parkinsona podstawowym problemem są objawy ruchowe, takie jak drżenie, sztywność i spowolnienie. Zaburzenia pamięci mogą wystąpić u części chorych, ale nie są najważniejszym i typowym ograniczeniem w początkowym obrazie choroby.

Ryzyko upadku zwiększają zaburzenia równowagi, sztywność, spowolnienie ruchów, drobny chód oraz epizody nagłego zatrzymania chodu. Dlatego ważne jest usuwanie przeszkód i asekuracja podczas przemieszczania.

Dostosowane otoczenie zmniejsza ryzyko upadków i ułatwia samodzielne wykonywanie czynności dnia codziennego. Pomocne są uchwyty, antypoślizgowe podłoże, dobre oświetlenie i ograniczenie zbędnych przeszkód.

Zmiana pozycji może pogłębić uszkodzenie kręgów lub rdzenia kręgowego. Skutkiem może być niedowład, porażenie kończyn albo zaburzenia oddychania.

Oznacza pozostawienie poszkodowanego w takiej pozycji, w jakiej został znaleziony, oraz ograniczenie jego ruchów do czasu przyjazdu pomocy medycznej.

Gdy miejsce zdarzenia zagraża życiu, np. występuje pożar, ryzyko wybuchu lub konieczność ewakuacji. Wyjątkiem jest także brak prawidłowego oddechu, kiedy trzeba rozpocząć RKO.

Niepokojące są ból szyi lub pleców, drętwienie kończyn, osłabienie czucia, niedowład, trudności w poruszaniu się, deformacja kręgosłupa albo uraz głowy po upadku lub wypadku.

Pozycja boczna wymaga obrócenia ciała, co może spowodować ruch uszkodzonego odcinka kręgosłupa. Stosuje się ją tylko wtedy, gdy jest konieczna dla utrzymania drożności dróg oddechowych i nie ma bezpieczniejszej możliwości.

Powinien wezwać pomoc, uspokajać poszkodowanego, nie pozwalać mu się poruszać, kontrolować oddech i świadomość oraz chronić go przed wychłodzeniem.

Należy delikatnie utrzymywać głowę w osi ciała, bez odginania i skręcania szyi. Stabilizację wykonuje się tylko wtedy, gdy nie powoduje to dodatkowego bólu ani oporu.