Pytania pomocnicze - TKO.05

Litera D oznacza uzwojenie strony górnego napięcia połączone w trójkąt, y oznacza uzwojenie strony dolnego napięcia połączone w gwiazdę, a n oznacza wyprowadzony punkt neutralny. Liczba 5 określa przesunięcie fazowe według zapisu zegarowego.

Wielka litera odnosi się do uzwojenia strony górnego napięcia. Przykładowo D oznacza trójkąt po stronie GN, a Y oznacza gwiazdę po stronie GN.

Mała litera odnosi się do uzwojenia strony dolnego napięcia. Przykładowo y oznacza gwiazdę po stronie DN, a d oznacza trójkąt po stronie DN.

Litera D oznacza połączenie uzwojeń w trójkąt. W takim połączeniu końce uzwojeń fazowych są połączone z początkami kolejnych uzwojeń.

Litera Y lub y oznacza połączenie uzwojeń w gwiazdę. Jeden koniec każdego uzwojenia fazowego jest połączony we wspólny punkt neutralny.

Litera n oznacza, że punkt neutralny uzwojenia połączonego w gwiazdę jest wyprowadzony na zewnątrz. Umożliwia to między innymi zasilanie odbiorników jednofazowych napięciem fazowym.

Liczba określa przesunięcie fazowe między napięciem strony górnej i dolnej według tarczy zegara. Jedna godzina odpowiada 30°, więc liczba 5 oznacza przesunięcie 150°.

Silikażel pochłania wilgoć z powietrza dostającego się do transformatora przez osuszacz. Chroni olej transformatorowy i izolację przed zawilgoceniem.

Adsorpcja polega na zatrzymywaniu cząsteczek wody na powierzchni porowatego materiału. Silikażel ma bardzo dużą powierzchnię wewnętrzną, dlatego dobrze pochłania parę wodną.

Wilgoć pogarsza właściwości izolacyjne oleju i materiałów papierowych. Może prowadzić do spadku wytrzymałości dielektrycznej oraz zwiększenia ryzyka uszkodzeń izolacji.

Silikażel znajduje się zwykle w osuszaczu powietrza, nazywanym też oddechem transformatora. Jest on połączony z konserwatorem transformatora.

Zmiana barwy oznacza zawilgocenie materiału. Jest to sygnał, że silikażel należy wymienić lub zregenerować zgodnie z instrukcją eksploatacji.

Silikażel służy głównie do pochłaniania wilgoci. Papier kablowy i preszpan są materiałami izolacyjnymi, ale nie są typowym środkiem osuszającym w transformatorach.

Filtr gamma ogranicza pulsacje napięcia i prądu po prostowaniu oraz tłumi zakłócenia powstające w układzie zasilania trakcji elektrycznej.

Filtr gamma zawiera kondensatory pracujące w obwodzie filtrującym. Ich zabezpieczenia mają większe prądy znamionowe niż typowe zabezpieczenia oświetlenia czy monitoringu.

Są to obwody pomocnicze podstacji, a nie obwody filtrujące prąd trakcyjny. Kondensatory z bezpiecznikami 100 A są charakterystyczne dla obwodu filtra gamma.

Kondensatory uczestniczą w wygładzaniu napięcia i tłumieniu składowych zakłócających. Współpracują z pozostałymi elementami filtra, tworząc obwód filtrujący.

Należy odłączyć obwód, zabezpieczyć miejsce pracy, sprawdzić brak napięcia i uwzględnić możliwość naładowania kondensatorów po wyłączeniu zasilania.

Może świadczyć o uszkodzeniu kondensatora, przeciążeniu gałęzi filtra lub zakłóceniu pracy układu. Sama wymiana bezpiecznika bez sprawdzenia przyczyny może być niewystarczająca.

Odbojnice pełnią funkcję ochronną i prowadzącą. Stosuje się je, aby ograniczyć ryzyko uszkodzenia sieci trakcyjnej lub odbieraka prądu w miejscach o ograniczonej przestrzeni, np. pod mostami.

Pod mostami przestrzeń między siecią trakcyjną a konstrukcją obiektu może być ograniczona. Dodatkowe elementy pomagają zachować bezpieczne prowadzenie sieci i chronią ją przed uszkodzeniami mechanicznymi.

Wysięgniki służą do utrzymywania przewodów sieci trakcyjnej w odpowiednim położeniu względem toru. Odbojnice nie są podstawowym elementem zawieszenia, lecz elementem ochronnym stosowanym w szczególnych miejscach.

Cięgna służą do przenoszenia sił naciągu lub podwieszenia elementów sieci. Odbojnice mają przede wszystkim zabezpieczać sieć i jej otoczenie przed uszkodzeniami mechanicznymi.

Ramiona odciągowe służą do bocznego ustalania położenia przewodu jezdnego. W pytaniu chodzi o dodatkowy element stosowany pod mostem bez zawieszania sieci, czyli o odbojnice.

Najważniejsze są wymagane odległości izolacyjne i mechaniczne, bezpieczne położenie przewodu jezdnego oraz ochrona sieci przed kontaktem z konstrukcją obiektu.

Podczas pracy w transformatorze powstają straty mocy w rdzeniu i uzwojeniach, które zamieniają się w ciepło. Chłodzenie zapobiega przegrzaniu izolacji i uszkodzeniu urządzenia.

Może spowodować wzrost temperatury transformatora. W efekcie może zadziałać przekaźnik kontroli temperatury lub inne zabezpieczenie cieplne.

Nadzoruje temperaturę transformatora i reaguje na jej przekroczenie. Może uruchomić sygnalizację alarmową, wentylację lub doprowadzić do wyłączenia transformatora.

Brak chłodzenia najpierw powoduje przegrzewanie, a nie natychmiastowe zwarcie. Zwarcie może być późniejszym skutkiem długotrwałego przegrzania i degradacji izolacji.

Należy sprawdzać drożność otworów i kanałów wentylacyjnych, stan wentylatorów, czystość kratek oraz możliwość swobodnego przepływu powietrza.

Typowe objawy to podwyższona temperatura obudowy lub oleju, alarm temperaturowy, praca wentylatorów, zapach przegrzanej izolacji oraz możliwe wyłączenie zabezpieczenia.

Służy do trwałego mechanicznego i elektrycznego połączenia przewodu jezdnego lub przewodu prowadzonego równolegle z liną nośną w sieci trakcyjnej.

Ma masywny korpus, część obejmującą linę lub przewód oraz śruby dociskowe. Często widać profil przystosowany do zamocowania przewodu jezdnego.

Złączka przewodów jezdnych łączy zwykle dwa końce przewodu jezdnego w jednej osi. Uchwyt do połączeń równoległych łączy elementy biegnące obok siebie, np. przewód z liną nośną.

Dobry docisk zapewnia stabilność mechaniczną i niski opór przejścia. Zbyt słaby docisk może powodować grzanie, iskrzenie i uszkodzenie osprzętu.

Najczęściej sprawdza się poluzowanie śrub, pęknięcia korpusu, korozję, odkształcenia oraz ślady przegrzania w miejscu styku przewodzącego.

Lina nośna podtrzymuje przewód jezdny za pośrednictwem wieszaków i przenosi obciążenia mechaniczne sieci górnej.

Chodzi o ograniczenie skutków awarii, pożaru lub wycieku oleju. Oddzielna komora zmniejsza ryzyko uszkodzenia drugiego transformatora i poprawia bezpieczeństwo obsługi.

Komora powinna być wykonana z materiałów niepalnych, np. betonu, cegły lub innych materiałów o odpowiedniej odporności ogniowej. Ma to ograniczyć rozprzestrzenianie się pożaru.

Misa zatrzymuje olej w przypadku wycieku z kadzi transformatora. Chroni pomieszczenie, instalację i środowisko przed rozlaniem cieczy palnej.

Ułatwia to ewakuację i dostęp służb technicznych lub ratowniczych. Jest to także korzystne przy wzroście ciśnienia w komorze podczas awarii.

Nie, komora może być wykonana bez okien. Brak okien może poprawiać wydzielenie pożarowe i bezpieczeństwo pomieszczenia.

Najważniejsze zagrożenia to wyciek oleju, pożar, przegrzanie, zwarcie oraz powstawanie gazów przy uszkodzeniach wewnętrznych. Dlatego wymagają odpowiedniej komory i zabezpieczeń.

Przewód jezdny to przewód sieci trakcyjnej, z którego odbierak prądu pojazdu pobiera energię elektryczną. Musi być zawieszony na odpowiedniej wysokości i prowadzony zgodnie z wymaganiami technicznymi.

Wysokość zawieszenia przewodu jezdnego mierzy się zwykle od poziomu główki szyny do dolnej powierzchni przewodu jezdnego.

Prawidłowy zakres wynosi od 5250 mm do 5600 mm, czyli od 5,25 m do 5,60 m.

Odpowiednia wysokość zapewnia stabilny docisk odbieraka do przewodu jezdnego. Dzięki temu ogranicza się iskrzenie, zużycie nakładek ślizgowych i ryzyko przerw w zasilaniu pojazdu.

Zbyt nisko zawieszony przewód może stwarzać zagrożenie dla pojazdów drogowych, pracowników oraz elementów infrastruktury. Może też prowadzić do uszkodzeń mechanicznych sieci lub odbieraka prądu.

Zbyt wysoko zawieszony przewód może pogorszyć kontakt z odbierakiem prądu. Może to powodować iskrzenie, niestabilny pobór energii i przyspieszone zużycie elementów sieci.

W kontekście tego wymagania egzaminacyjnego zakres jest taki sam dla sieci tramwajowej zasilanej napięciem 600 V DC lub 750 V DC i wynosi 5250–5600 mm.

Służy do ustalenia położenia przewodów w środku odcinka naprężania. Zapobiega przesuwaniu się całej sieci wzdłuż toru.

Urządzenie naprężające utrzymuje odpowiedni naciąg przewodów, a kotwienie środkowe stabilizuje ich położenie. Są to różne elementy układu naprężania sieci.

Przewody zmieniają długość pod wpływem temperatury. Stabilizacja zapobiega niekontrolowanym przesunięciom i utrzymuje prawidłową geometrię sieci.

Odcinek naprężania to fragment sieci, w którym przewody są utrzymywane pod określonym naciągiem. Zwykle ograniczają go urządzenia naprężające lub kotwienia.

Wiele zadań opiera się na rozpoznawaniu oznaczeń graficznych na schematach. Błędne rozpoznanie symbolu może prowadzić do wyboru niewłaściwej odpowiedzi.

Najczęściej z kotwieniem krańcowym, urządzeniem naprężającym lub innymi oznaczeniami punktów mocowania sieci. Trzeba zwracać uwagę na układ symbolu i jego położenie na schemacie.

Nm, czyli niutonometr, to jednostka momentu siły. Określa, z jaką siłą obrotową należy dokręcić śrubę lub nakrętkę.

Prawidłowy moment zapewnia dobry styk elektryczny i ogranicza nagrzewanie połączenia. Zbyt luźne połączenie może się grzać, a zbyt mocne może uszkodzić zacisk lub gwint.

Połączenie elektryczne przewodzi prąd, np. zacisk przewodu lub szyny. Połączenie mechaniczne służy głównie do mocowania elementów konstrukcyjnych.

Stal i mosiądz mają różną wytrzymałość mechaniczną. Mosiądz jest zwykle bardziej podatny na uszkodzenie, dlatego dopuszczalne momenty dokręcania są często mniejsze.

Do tego służy klucz dynamometryczny lub momentomierz. Narzędzie pozwala dokręcić połączenie do określonej wartości momentu.

Może wzrosnąć rezystancja styku, co powoduje nagrzewanie, iskrzenie i ryzyko uszkodzenia połączenia lub urządzenia.

Wskazują na to wartości podane w niutonometrach [Nm] oraz zestawienie ich z rozmiarami śrub, np. M6, M8, M10.