Pytania pomocnicze - TLO.01

Heterodyna generuje sygnał o określonej częstotliwości. Sygnał ten jest wykorzystywany m.in. do przemiany częstotliwości w odbiorniku lub nadajniku.

Ponieważ znajduje się wewnątrz urządzenia radiowego i lokalnie wytwarza sygnał częstotliwościowy. Nie odbiera go z anteny, tylko generuje samodzielnie.

Sygnał heterodyny miesza się z sygnałem wejściowym. W efekcie powstają składowe o częstotliwości sumy i różnicy obu sygnałów.

Częstotliwość pośrednia to częstotliwość uzyskana po przemianie częstotliwości w odbiorniku. Ułatwia dalsze wzmacnianie, filtrowanie i demodulację sygnału.

Nie. Filtrację realizują filtry i obwody selektywne. Heterodyna odpowiada za generowanie sygnału o zadanej częstotliwości.

Nie. Dopasowanie anteny wykonują układy dopasowujące impedancję. Heterodyna nie pełni tej funkcji.

Glide slope oznacza ścieżkę schodzenia, czyli pionowe prowadzenie statku powietrznego podczas podejścia do lądowania. Informuje, czy samolot znajduje się za wysoko, za nisko lub prawidłowo względem zadanej ścieżki.

Glide slope odpowiada za prowadzenie pionowe, czyli ścieżkę schodzenia. Localizer odpowiada za prowadzenie poziome, czyli utrzymanie samolotu na osi pasa.

Radiolatarnia kursu, czyli localizer, wskazuje odchylenie statku powietrznego w lewo lub w prawo od osi drogi startowej. Nie podaje informacji o wysokości ani kącie schodzenia.

DME, czyli dalmierz, podaje odległość statku powietrznego od urządzenia naziemnego. W podejściu może pomagać w kontroli odległości do progu pasa lub punktów procedury.

Radiolatarnie markerowe przekazują informację o przelocie nad określonym punktem podejścia. Nie wyznaczają ścieżki schodzenia ani osi pasa.

Typowa ścieżka schodzenia w ILS ma kąt około 3°. Wartość ta może się różnić zależnie od lotniska i procedury podejścia.

Termin ten jednoznacznie odnosi się do nadajnika ścieżki schodzenia. Pozwala odróżnić go od localizera, DME oraz markerów, które pełnią inne funkcje w radionawigacji.

DME działa metodą zapytanie-odpowiedź. Urządzenie pokładowe wysyła impulsy do stacji naziemnej, a stacja po znanym opóźnieniu odsyła odpowiedź.

Jest to stałe opóźnienie odpowiedzi stacji naziemnej. Urządzenie pokładowe uwzględnia je przy obliczaniu rzeczywistego czasu przelotu sygnału.

DME mierzy odległość skośną statku powietrznego od stacji naziemnej. Wynik jest zwykle podawany w milach morskich.

DME mierzy odległość na podstawie czasu odpowiedzi stacji. ADF wskazuje kierunek do radiolatarni NDB, ale nie działa w systemie zapytanie-odpowiedź.

Ponieważ jest to odległość po linii prostej między samolotem a stacją naziemną. Przy dużej wysokości może być większa niż odległość pozioma po ziemi.

DME często występuje razem z VOR jako VOR/DME lub z ILS jako ILS/DME. Dzięki temu pilot zna zarówno kierunek lub ścieżkę podejścia, jak i odległość.

VOR służy głównie do wyznaczania kierunku względem stacji poprzez radial, a nie do pomiaru odległości metodą zapytanie-odpowiedź z opóźnieniem 50 μs.

GPWS ostrzega załogę przed niebezpiecznym zbliżeniem statku powietrznego do ziemi. Ma zapobiegać zdarzeniom CFIT, czyli zderzeniu sprawnego statku powietrznego z terenem.

ADF wskazuje kierunek do radiolatarni NDB i nie dostarcza danych potrzebnych GPWS, takich jak wysokość, prędkość pionowa czy położenie względem terenu.

GPWS wykorzystuje m.in. wysokość nad terenem, wysokość barometryczną, prędkość pionową, konfigurację podwozia i klap oraz dane nawigacyjne.

ADF jest odbiornikiem radionawigacyjnym wskazującym kierunek do NDB. ADC jest komputerem danych aerodynamicznych, obliczającym m.in. wysokość, prędkość i prędkość pionową.

INS dostarcza informacji o położeniu, ruchu i orientacji statku powietrznego. Dane te mogą wspierać ocenę trajektorii lotu i ryzyka zbliżenia do przeszkód lub terenu.

GPWS ostrzega przed niebezpiecznym zbliżeniem do ziemi. Radar pogodowy wykrywa zjawiska atmosferyczne, takie jak opady, burze i obszary niebezpiecznej pogody.

Ostrzeżenie "PULL UP" nakazuje natychmiastowe zwiększenie kąta wznoszenia, ponieważ system wykrył bezpośrednie zagrożenie zderzeniem z terenem.

Bramka AND daje na wyjściu stan 1 tylko wtedy, gdy wszystkie jej wejścia mają stan 1. Jeśli choć jedno wejście ma 0, wyjście również ma 0.

Należy sprawdzić, dla których kombinacji wejść wyjście przyjmuje wartość 1. Dla bramki AND jedynka pojawia się tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są równe 1.

AND wymaga, aby wszystkie wejścia były równe 1. OR daje 1 już wtedy, gdy przynajmniej jedno wejście ma wartość 1.

NAND jest zaprzeczeniem AND. Dla wejść 1 i 1 bramka AND daje 1, a bramka NAND daje 0.

Dla dwóch wejść zapisuje się ją jako Y = A · B. Kropka oznacza iloczyn logiczny, czyli operację AND.

Pozwala sprawdzać jednoczesne spełnienie kilku warunków. Jest podstawowym elementem układów sterowania, zabezpieczeń i logiki cyfrowej.

Radiostacja VHF służy do łączności głosowej między załogą statku powietrznego a kontrolą ruchu lotniczego, lotniskiem lub innymi statkami powietrznymi.

W zadaniach egzaminacyjnych należy kojarzyć ją z zakresem 118–136 MHz. Jest to podstawowe pasmo lotniczej łączności fonicznej krótkiego zasięgu.

Fale VHF rozchodzą się głównie w zasięgu widoczności radiowej. Zasięg zależy więc od wysokości lotu, ukształtowania terenu i przeszkód.

VHF jest używana głównie do łączności krótkiego i średniego zasięgu, np. z wieżą lub kontrolą obszaru. HF stosuje się do łączności dalekiego zasięgu, np. nad oceanami.

Zakres 58–98 MHz nie odpowiada standardowemu pasmu lotniczej łączności fonicznej. W lotnictwie cywilnym do takiej łączności używa się pasma około 118–136 MHz.

Im wyżej znajduje się statek powietrzny, tym większy jest horyzont radiowy. Dlatego samolot lecący wysoko może utrzymywać łączność VHF na większą odległość.

Ponieważ RA mierzy odległość od statku powietrznego do powierzchni ziemi. Sygnał musi być emitowany i odbierany w kierunku podłoża.

Radiowysokościomierz mierzy rzeczywistą wysokość nad terenem AGL. Wysokościomierz barometryczny wyznacza wysokość na podstawie ciśnienia atmosferycznego względem ustawionego poziomu odniesienia.

Z danych RA korzystają m.in. GPWS/EGPWS, autopilot, systemy automatycznego lądowania oraz wskaźniki wysokości nad terenem podczas podejścia.

Łączność VHF wymaga dobrej propagacji sygnału w różnych kierunkach. Anteny VHF mogą być montowane zarówno na górze, jak i na dole kadłuba.

TCAS wykorzystuje zwykle antenę górną i dolną, aby obserwować przestrzeń wokół statku powietrznego. Dlatego nie jest to system z antenami tylko na dolnej stronie.

ILS składa się z kilku funkcji, m.in. odbioru localizera i glide slope. Anteny tych odbiorników nie są ograniczone wyłącznie do dolnej części statku powietrznego.

Możliwe są niestabilne lub błędne wskazania wysokości RA, ostrzeżenia systemów GPWS/EGPWS albo problemy z funkcjami automatycznego lądowania.

Odpowiedź skokowa to reakcja układu na nagłą zmianę sygnału wejściowego z jednej wartości na drugą. Pozwala ocenić, czy układ reaguje natychmiast, narasta stopniowo, całkuje czy tłumi sygnał.

Samolot ma bezwładność, a ruchowi przeciwdziała tłumienie aerodynamiczne. Dlatego prędkość kątowa przechylenia narasta stopniowo, a nie skokowo.

Wyjście narasta wykładniczo od wartości początkowej do wartości ustalonej. Nie pojawia się natychmiastowy skok do wartości końcowej.

Człon proporcjonalny reaguje natychmiast zmianą wyjścia proporcjonalną do wejścia. Człon inercyjny osiąga tę wartość dopiero po pewnym czasie.

Człon inercyjny dąży do określonej wartości ustalonej. Człon całkujący przy stałym wejściu powoduje ciągłe narastanie lub zmniejszanie wyjścia.

Stała czasowa określa szybkość reakcji układu. Im mniejsza stała czasowa, tym szybciej wyjście osiąga wartość ustaloną.

Nagłe wychylenie lotek jest wymuszeniem skokowym, a prędkość kątowa samolotu narasta stopniowo do wartości ustalonej. Taka charakterystyka jest typowa dla członu inercyjnego.

Najważniejszą cechą jest kondensator w torze wejściowym oraz rezystor w pętli sprzężenia zwrotnego. Sygnał jest zwykle podawany na wejście odwracające wzmacniacza operacyjnego.

W układzie różniczkującym kondensator znajduje się na wejściu, a rezystor w sprzężeniu zwrotnym. W układzie całkującym jest odwrotnie: rezystor jest na wejściu, a kondensator w sprzężeniu zwrotnym.

Oznacza to, że napięcie wyjściowe zależy od szybkości zmian napięcia wejściowego. Im szybciej zmienia się sygnał wejściowy, tym większa jest odpowiedź układu.

Sygnał wejściowy jest doprowadzany do wejścia odwracającego wzmacniacza operacyjnego. Dlatego napięcie wyjściowe ma przeciwny znak względem pochodnej sygnału wejściowego.

Rezystor ogranicza wzmocnienie dla bardzo wysokich częstotliwości. Dzięki temu układ jest stabilniejszy i mniej podatny na zakłócenia oraz szumy.

Dla sygnału stałego pochodna wynosi zero, więc idealny układ różniczkujący nie powinien dawać sygnału wyjściowego. Reaguje głównie na zmiany sygnału w czasie.

Pomiar drgań pozwala ocenić stan techniczny silnika i wykryć objawy niewyważenia, uszkodzeń łożysk, niewspółosiowości lub innych usterek elementów wirujących.

Czujniki piezoelektryczne generują sygnał elektryczny pod wpływem odkształcenia mechanicznego. Dobrze reagują na szybkie zmiany, dlatego są używane do pomiaru przyspieszeń drgań.

Bezkontaktowy pomiar nie obciąża badanego wału i nie wymaga mechanicznego połączenia z elementem wirującym. Jest bezpieczniejszy i dokładniejszy przy dużych prędkościach obrotowych.

Czujnik indukcyjny wykorzystuje zmiany pola elektromagnetycznego wywołane obecnością lub ruchem metalowego elementu. Dzięki temu może wykrywać zmiany położenia wału.

Czujnik pojemnościowy reaguje na zmianę pojemności elektrycznej zależną od odległości między elektrodami. Czujnik indukcyjny wykorzystuje zjawiska elektromagnetyczne i szczególnie dobrze współpracuje z elementami metalowymi.

Czujniki rezystancyjne wymagają zwykle zmiany rezystancji spowodowanej przemieszczeniem, temperaturą lub odkształceniem. Nie są standardowym rozwiązaniem do szybkiego, bezkontaktowego pomiaru drgań wału.