Pytania pomocnicze - BUD.13

Znak A-14 ostrzega o prowadzonych robotach na drodze lub w pasie drogowym. Kierujący powinien zmniejszyć prędkość i zachować szczególną ostrożność.

Znak A-12c ostrzega o lewostronnym zwężeniu jezdni. Oznacza to, że ograniczenie szerokości jezdni występuje po lewej stronie.

Należy patrzeć na symbol znaku: strona, po której linia zwęża się do środka, wskazuje stronę zwężenia. Jeśli zwęża się lewa linia, jest to lewostronne zwężenie jezdni.

Kilka znaków może informować o różnych zagrożeniach występujących w tym samym miejscu, np. o robotach drogowych i zwężeniu jezdni. Dzięki temu kierowca wie, czego dokładnie się spodziewać.

A-12b oznacza prawostronne zwężenie jezdni, a A-12c lewostronne zwężenie jezdni. Różnica dotyczy strony, po której jezdnia traci szerokość.

Powinien zmniejszyć prędkość, obserwować oznakowanie, zachować odstęp i przygotować się do zmiany toru jazdy. W razie potrzeby powinien ustąpić pierwszeństwa zgodnie z organizacją ruchu.

Koparka łyżkowa umożliwia precyzyjne wybieranie gruntu na określoną szerokość i głębokość. Można dobrać szerokość łyżki do wymiarów wykopu.

Wykop liniowy to wykop o dużej długości w stosunku do szerokości. Wykonuje się go np. pod rurociągi, kanalizację, kable lub drenaż.

Oznacza to, że wykop ma ograniczoną szerokość i niewielką przestrzeń roboczą. Wymaga dokładnego prowadzenia robót i często zabezpieczenia ścian.

Im trudniejszy grunt, tym większe znaczenie ma siła odspajania maszyny i odpowiedni osprzęt roboczy. Grunty klasy III i IV można urabiać koparką łyżkową.

Koparka chwytakowa jest przydatna głównie przy głębokich, punktowych wykopach, np. studniach, szybach lub komorach. Nie jest typowym wyborem do długich wąskich wykopów liniowych.

Koparki wieloczerpakowe są przeznaczone do robót ciągłych i masowych. W typowych robotach drogowych lub instalacyjnych bardziej uniwersalna i precyzyjna jest koparka łyżkowa.

Należy kontrolować szerokość, głębokość, spadek dna oraz stateczność ścian wykopu. Urobek trzeba składować w bezpiecznej odległości od krawędzi.

To taka wilgotność, przy której grunt można najskuteczniej zagęścić. Przy tej zawartości wody uzyskuje się zwykle największą gęstość objętościową szkieletu gruntowego.

Piasek gliniasty zawiera frakcję drobną i domieszki gliny, które nadają mu cechy spoiste. Dlatego przy ocenie wilgotności stosuje się tolerancje jak dla gruntów mało lub średnio spoistych.

Do wilgotności optymalnej stosuje się tolerancję +0%, -2%. Dla Wopt = 10% zakres dopuszczalny wynosi od 8% do 10%.

Dla gruntów mało i średnio spoistych wilgotność nie może przekraczać Wopt. Przy Wopt = 10% wilgotność 12% jest zbyt duża.

Można go osuszyć przez przewietrzanie, mieszanie, rozłożenie cienką warstwą albo zastosowanie środka osuszającego, np. wapna.

Grunt należy równomiernie nawilżyć, a następnie wymieszać, aby uzyskać wilgotność zbliżoną do optymalnej.

Od wilgotności zależy skuteczność zagęszczania i późniejsza nośność nasypu. Nieprawidłowa wilgotność może powodować osiadanie, koleinowanie lub utratę stateczności.

Mają gładkie stalowe bębny, które dociskają grunt równomiernie i nie pozostawiają śladów po kołkach. Dzięki temu powierzchnia po przejeździe walca jest bardziej równa.

Walec statyczny zagęszcza grunt głównie ciężarem własnym. Walec wibracyjny dodatkowo wprowadza drgania, które zwiększają efekt zagęszczania.

Walce okołkowane służą głównie do zagęszczania gruntów spoistych. Ich kołki wgniatają się w grunt, ale nie zapewniają gładkiej powierzchni.

Ponieważ ich bębny mają wypustki, które odciskają się w gruncie i pozostawiają nierówności. Są przydatne do zagęszczania, ale nie do robót wykończeniowych.

Słowa kluczowe to „wierzchnie warstwy” i „wygładzanie”. Z wygładzaniem należy kojarzyć walce gładkie, a przy braku potrzeby intensywnych drgań — statyczne gładkie.

Tak, walec wibracyjny gładki skutecznie zagęszcza wiele gruntów, szczególnie niespoistych. Jednak w tym pytaniu nacisk położono także na wygładzanie wierzchniej warstwy, dlatego właściwe są walce statyczne gładkie.

Spycharka może jednocześnie odspajać i przesuwać grunt lemieszem na krótkie odległości. Przy takim dystansie jest wydajna i nie wymaga dodatkowego środka transportu.

Spycharka przesuwa grunt przed sobą lemieszem, głównie na krótkie odległości. Zgarniarka nabiera grunt do skrzyni, przewozi go i rozładowuje, dlatego nadaje się na większe odległości.

Koparkę stosuje się głównie do odspajania i załadunku gruntu, np. na samochody samowyładowcze. Sama koparka nie jest typową maszyną do poziomego transportu gruntu na odkład.

Równiarka służy głównie do profilowania, wyrównywania i nadawania spadków powierzchni. Nie jest przeznaczona do wykonywania wykopu z transportem gruntu na składowanie.

Oznacza, że ta sama maszyna odspaja grunt i przemieszcza go na miejsce odkładu lub składowania. W przypadku krótkiego dystansu dobrze spełnia to zadanie spycharka.

Na krótkich odległościach opłaca się używać spycharki. Przy większych odległościach stosuje się zgarniarki, ładowarki z transportem lub koparki współpracujące z samochodami.

Spycharka traci wydajność wraz ze wzrostem odległości przesuwania gruntu. Nie nadaje się do ekonomicznego transportu na duże odległości, bo grunt jest tylko pchany przed lemieszem.

Najpierw należy ustalić rodzaj gruntu, potem grubość warstwy, a następnie znaleźć urządzenie, dla którego podany zakres grubości obejmuje daną wartość.

Ponieważ 55 cm to 0,55 m, a tabela dla gruntów gruboziarnistych wskazuje dla walca wibracyjnego gładkiego zakres 0,3–0,6 m.

Dla gruntów gruboziarnistych walec statyczny gładki obejmuje warstwy około 0,2–0,3 m, więc nie nadaje się do warstwy 0,55 m.

Walec statyczny zagęszcza głównie ciężarem własnym, a walec wibracyjny dodatkowo wytwarza drgania, które zwiększają skuteczność zagęszczania gruntów ziarnistych.

Drgania ułatwiają przemieszczanie i ciaśniejsze ułożenie dużych ziaren, co poprawia zagęszczenie i nośność warstwy.

55 cm należy podzielić przez 100, czyli 55 cm = 0,55 m.

Według tabeli dla gruntów gruboziarnistych ubijaki szybkouderzające są przewidziane dla warstw około 0,2–0,4 m, czyli cieńszych niż 0,55 m.

Piasek dobrze przepuszcza wodę, łatwo się zagęszcza i po zagęszczeniu zapewnia dobrą nośność. Jest też mniej podatny na wysadziny mrozowe niż grunty spoiste.

Minimalna grubość górnej warstwy nasypu wynosi 0,5 m. Jest to strefa szczególnie ważna dla nośności podłoża pod konstrukcję nawierzchni.

Glina jest gruntem spoistym, który zatrzymuje wodę i może tracić nośność po zawilgoceniu. Może być też podatna na wysadziny mrozowe.

Grunty niespoiste, np. piasek, mają ziarna niezwiązane siłami spoistości i zwykle dobrze przepuszczają wodę. Grunty spoiste, np. glina i ił, są bardziej wrażliwe na zawilgocenie.

Zagęszczenie zwiększa nośność i stateczność nasypu oraz ogranicza późniejsze osiadanie. Nawet dobry materiał, taki jak piasek, musi być właściwie zagęszczony warstwami.

Wysadziny mrozowe to unoszenie gruntu spowodowane zamarzaniem wody w porach gruntu. Mogą powodować deformacje nawierzchni, spękania i utratę równości drogi.

Rowy odwadniające mogą mieć przekrój opływowy, trójkątny lub trapezowy. To typowe formy stosowane przy odwodnieniu powierzchniowym dróg.

Rów trapezowy ma płaskie dno i skarpy boczne, dzięki czemu dobrze odprowadza wodę i jest stabilny. Ułatwia też utrzymanie oraz oczyszczanie rowu.

Rów trójkątny ma przekrój w kształcie litery V, bez wyraźnego płaskiego dna. Stosuje się go zwykle przy mniejszych ilościach wody i ograniczonej przestrzeni.

Rów opływowy ma łagodnie zaokrąglony przekrój, bez ostrych załamań. Taki kształt sprzyja bezpiecznemu spływowi wody i zmniejsza ryzyko erozji skarp.

Przekrój prostokątny wymagałby pionowych ścian, które w gruncie są mało stabilne bez umocnienia. W drogownictwie częściej stosuje się rowy ze skarpami: trójkątne, trapezowe lub opływowe.

Rowy odwadniające zbierają i odprowadzają wodę opadową oraz roztopową z jezdni, poboczy i skarp. Chronią konstrukcję drogi przed zawilgoceniem i utratą nośności.

Powierzchnię prostokąta oblicza się ze wzoru P = długość × szerokość. W tym przypadku P = 10 m × 100 m = 1000 m².

Grubość zdejmowanej warstwy humusu jest taka sama: 15 cm. Skoro zmienia się tylko powierzchnia, to ilość robót i czas pracy maszyny rosną w tej samej proporcji.

Należy porównać nową powierzchnię z powierzchnią bazową. 1000 m² / 100 m² = 10, więc zakres robót jest 10 razy większy.

Czas bazowy należy pomnożyć przez współczynnik zwiększenia robót. 0,25 m-g × 10 = 2,5 m-g.

Nie jest to konieczne, ponieważ w obu przypadkach grubość warstwy jest taka sama. Przeliczenie byłoby potrzebne przy obliczaniu objętości humusu w m³.

Maszynogodzina to jednostka czasu pracy maszyny. 1 m-g oznacza pracę jednej maszyny przez jedną godzinę.

Równiarka służy do precyzyjnego wyrównywania, profilowania i kształtowania powierzchni gruntu lub warstw drogowych. Umożliwia wykonanie odpowiednich spadków i równej niwelety.

Najbardziej charakterystycznym elementem jest regulowany lemiesz umieszczony pod ramą maszyny, pomiędzy osiami. To on pozwala na dokładne równanie i profilowanie terenu.

Spycharka ma lemiesz z przodu i służy głównie do przesuwania dużych mas gruntu. Równiarka ma lemiesz pod maszyną i służy do dokładnego wyrównywania oraz nadawania spadków.

Pozwala uzyskać wymaganą równość powierzchni oraz prawidłowe spadki poprzeczne i podłużne. Ma to wpływ na jakość nawierzchni i odwodnienie drogi.

Należy szukać maszyny z długą ramą, kołami z przodu i z tyłu oraz lemieszem umieszczonym centralnie pod maszyną. Nie jest to maszyna z dużą łyżką czołową ani gąsienicowa spycharka.

Równiarką można wyrównywać drogi gruntowe, usuwać koleiny, rozprowadzać kruszywo oraz profilować pobocza. Po zastosowaniu odpowiedniego osprzętu może być używana także do odśnieżania.