Pytania pomocnicze - BUD.18

Oznacza, że 1 jednostka długości na mapie odpowiada 2000 takim samym jednostkom w terenie. Na przykład 1 cm na mapie odpowiada 20 m w terenie.

Długość w terenie należy podzielić przez mianownik skali. Przed obliczeniem trzeba sprowadzić obie długości do tych samych jednostek.

Skala porównuje te same jednostki, np. milimetry z milimetrami albo centymetry z centymetrami. Bez zamiany jednostek łatwo uzyskać wynik błędny o 10, 100 lub 1000 razy.

1 mm na mapie odpowiada 2000 mm w terenie, czyli 2 m. To ułatwia szybkie przeliczanie długości na mapie w tej skali.

Długość na mapie należy pomnożyć przez mianownik skali. Następnie wynik można zamienić na wygodną jednostkę, np. metry.

Częstym błędem jest pomnożenie długości terenowej przez 2000 zamiast podzielenia jej przez 2000. Przy przechodzeniu z terenu na mapę długość zawsze się zmniejsza.

Punkt sytuacyjny to punkt określający położenie szczegółu terenowego, np. narożnik budynku, punkt załamania ogrodzenia albo krawędź jezdni.

Czołówki służą do kontroli i prawidłowego odwzorowania kształtu obiektu. Ułatwiają też wykrycie błędów pomiarowych lub pomyłek w szkicu.

Czołówka łączy dwa sąsiednie punkty tego samego obiektu. Odcięta jest odległością mierzoną wzdłuż linii pomiarowej, używaną np. w metodzie domiarów prostokątnych.

Czołówka jest odcinkiem między punktami obiektu, a rzędna to odległość prostopadła od linii pomiarowej do mierzonego punktu.

Czołówki można mierzyć np. dla budynków, ogrodzeń, krawężników, murów i innych obiektów, które mają kolejne punkty załamania lub narożniki.

Czołówka jest zwykle przedstawiona jako odcinek między dwoma sąsiednimi punktami tego samego szczegółu sytuacyjnego, często z podaną długością.

Brak wizury może uniemożliwić pomiar między punktami osnowy. Wykrycie tego wcześniej pozwala zaplanować inną metodę pracy lub zastosować punkty pomocnicze.

Wywiad terenowy służy rozpoznaniu warunków pracy i stanu punktów osnowy. Pomiar rzeźby terenu polega już na zbieraniu danych wysokościowych i sytuacyjnych o ukształtowaniu powierzchni.

Wizura oznacza możliwość bezpośredniego celowania z jednego punktu na drugi. Jest potrzebna np. przy pomiarach kierunków i kątów.

Może sprawdzić istnienie i stan punktów osnowy, dostępność terenu, przeszkody, widoczność między punktami oraz możliwość ustawienia instrumentu.

Niwelacja dotyczy przede wszystkim wyznaczania różnic wysokości. Sprawdzanie wizur między punktami osnowy poziomej należy do rozpoznania terenowego przed pomiarem.

Opis topograficzny zawiera informacje ułatwiające odnalezienie punktu w terenie, np. szkic położenia i odległości od trwałych szczegółów. Nie jest to etap sprawdzania wizur pomiarowych.

Dziennik niwelacji służy do zapisu odczytów z łat, obliczania różnic wysokości, poprawek oraz wysokości punktów. Jest podstawowym dokumentem opracowania pomiaru wysokościowego.

Różnice wysokości zapisuje się z dokładnością do 0,001 m, czyli do jednego milimetra.

Poprawki zapisuje się z dokładnością do 0,001 m. Taka dokładność pozwala zachować spójność obliczeń niwelacyjnych.

0,001 m to 1 mm. Oznacza to, że wynik zapisuje się do trzech miejsc po przecinku w metrach.

Zaokrąglenie do 0,01 m oznacza dokładność centymetrową, która może być zbyt mała przy opracowywaniu pomiarów wysokościowych. Może to zwiększyć błędy obliczeń i kontroli.

Kontroluje się między innymi sumy odczytów, różnice wysokości, odchyłkę zamknięcia oraz poprawność rozdzielenia poprawek.

Rzędna wysokościowa to liczbowo podana wysokość punktu względem przyjętego poziomu odniesienia. Najczęściej wyraża się ją w metrach.

Dokładność 0,01 m oznacza zapis z dwoma miejscami po przecinku, np. 125,34 m.

Nie. Skala mapy określa zmniejszenie obrazu terenu, a dokładność 0,01 m dotyczy zapisu wysokości elementów na mapie.

Mogą to być m.in. studzienki, włazy, krawężniki, punkty nawierzchni, elementy uzbrojenia terenu i inne szczegóły sytuacyjno-wysokościowe.

0,01 m to 1 cm. Dlatego wysokości zapisane z taką dokładnością są podawane co do centymetra.

Zapis liczbowy pozwala jednoznacznie określić wysokość konkretnego punktu lub elementu. Jest to potrzebne m.in. przy projektowaniu, analizie spadków i pracach realizacyjnych.

Kreska środkowa służy do podstawowego odczytu wysokości na łacie niwelacyjnej. Ten odczyt wykorzystuje się w obliczeniach różnic wysokości.

Zapis 0812 oznacza 0,812 m, czyli 812 mm. Jest to wartość odczytana na łacie w miejscu przecięcia z kreską środkową.

Przechylenie łaty powoduje zawyżenie odczytu, ponieważ celowa przecina podziałkę pod innym kątem. Dlatego łatę należy ustawiać pionowo, najlepiej z użyciem libelli.

Odczyt z kreski środkowej służy do obliczania wysokości. Odczyty z kresek górnej i dolnej mogą być używane do wyznaczania odległości metodą dalmierczą.

Nieostra łata lub siatka celownicza utrudnia dokładne wskazanie miejsca odczytu. Może to prowadzić do błędu kilku milimetrów.

Odczyt podaje się najczęściej w metrach z dokładnością do milimetra, np. 0,812 m. W zapisach terenowych często stosuje się też formę czterocyfrową, np. 0812.

Nakładka U przedstawia uzbrojenie terenu, czyli przebieg sieci technicznych oraz związane z nimi urządzenia, np. studzienki, zasuwy, hydranty czy słupy.

Przewody sieci gazowej oznacza się kolorem żółtym. To podstawowe skojarzenie egzaminacyjne: żółty = gaz.

Kolory ułatwiają szybkie rozpoznanie rodzaju uzbrojenia terenu. Dzięki temu można łatwiej odróżnić np. sieć gazową od wodociągowej lub kanalizacyjnej.

Pomagają symbole, oznaczenia literowe, opisy techniczne, średnice przewodów oraz legenda mapy. Kolor jest ważny, ale należy analizować go razem z innymi oznaczeniami.

Przewody wodociągowe kojarzy się z kolorem niebieskim. W pytaniach egzaminacyjnych nie należy mylić ich z przewodami gazowymi oznaczanymi na żółto.

Przewody kanalizacyjne oznacza się zwykle kolorem brązowym. Jest to odrębne oznaczenie od sieci gazowej, wodociągowej i telekomunikacyjnej.

Trzeba sprawdzić legendę, rodzaj mapy i opisy przy przewodach. W praktyce ważne są także aktualność danych oraz zgodność z dokumentacją geodezyjną.

Wykonuje się m.in. inwentaryzację istniejących punktów, wywiad terenowy, wybór lokalizacji nowych punktów oraz ustalenie sposobu ich zabudowy. Są to czynności przygotowawcze przed realizacją prac w terenie.

Stabilizacja polega na fizycznym utrwaleniu punktu w terenie. Jest to etap wykonawczy, a projektowanie obejmuje jedynie planowanie lokalizacji i sposobu zabudowy.

Inwentaryzacja pozwala sprawdzić, które punkty już istnieją, w jakim są stanie i czy można je wykorzystać w projektowanej osnowie. Ogranicza to liczbę nowych punktów i ułatwia nawiązanie pomiarów.

Wywiad terenowy pozwala ocenić dostępność punktów, widoczność między nimi, przeszkody terenowe oraz warunki stabilizacji. Dzięki temu projekt osnowy jest możliwy do wykonania w praktyce.

Oznacza wybór miejsca, w którym punkt ma się znajdować, oraz określenie sposobu jego utrwalenia. Sama zabudowa lub stabilizacja następuje dopiero na etapie wykonania.

Projektowanie polega na planowaniu sieci punktów, ich rozmieszczenia i parametrów. Realizacja obejmuje prace terenowe, takie jak stabilizacja punktów i wykonanie pomiarów.

Podstawowo potrzebne są odległość pozioma oraz kąt pionowy. W dokładniejszych obliczeniach uwzględnia się też wysokość instrumentu i wysokość celu.

Kąt poziomy określa kierunek w płaszczyźnie poziomej, czyli położenie punktu w planie. Różnica wysokości zależy od nachylenia celowej, czyli od kąta pionowego.

Niwelacja geometryczna polega na odczytach z łat niwelacyjnych przy poziomej osi celowej. Niwelacja trygonometryczna wykorzystuje pomiar odległości i kąta pionowego.

Dodatni kąt pionowy oznacza zwykle cel powyżej poziomu instrumentu, a ujemny cel poniżej tego poziomu. Znak kąta wpływa na znak obliczanego przewyższenia.

Odległość pozioma jest podstawą trójkąta, z którego przy użyciu funkcji tangens oblicza się różnicę wysokości. Bez niej sam kąt pionowy nie wystarcza do wyznaczenia przewyższenia.

Stosuje się ją tam, gdzie niwelacja geometryczna jest trudna lub mniej wygodna, np. na terenach stromych, rozległych albo trudno dostępnych. Jest też typowa dla pomiarów tachimetrycznych.

Polega na wyznaczaniu różnicy wysokości między punktami za pomocą niwelatora i łat niwelacyjnych. Odczyty wykonuje się na łatach ustawionych na punktach terenowych.

Najczęściej stosuje się wzór: ΔH = odczyt wstecz − odczyt w przód. Wynik informuje, o ile jeden punkt jest wyżej lub niżej względem drugiego.

Dwukrotny pomiar służy kontroli dokładności obserwacji. Pozwala wykryć pomyłki w odczycie, zapisie lub ustawieniu sprzętu.

W kontekście tego wymagania egzaminacyjnego dopuszczalna różnica wynosi nie więcej niż ±4 mm.

Podstawowy zestaw to niwelator, statyw oraz łaty niwelacyjne. W praktyce potrzebny jest także dziennik niwelacji do zapisu wyników.

Najczęstsze błędy to niedokładny odczyt łaty, niewłaściwe spoziomowanie niwelatora, poruszenie łaty oraz błędny zapis wartości w dzienniku.