Pytania pomocnicze - BUD.18

Stosuje się wzór H₂ = H₁ + t - p, gdzie t to odczyt wstecz, a p to odczyt w przód. Najpierw wyznacza się przewyższenie h = t - p.

Odczyt tylny wykonuje się na punkcie o znanej wysokości, np. reperze. Służy on do wyznaczenia wysokości osi celowej instrumentu albo przewyższenia.

Odczyt przedni wykonuje się na punkcie, którego wysokość chcemy wyznaczyć. W obliczeniach odejmuje się go od odczytu tylnego.

Ponieważ odczyt tylny 1,500 m jest większy od przedniego 0,500 m. Przewyższenie wynosi +1,000 m, więc punkt 10 leży o 1,000 m wyżej od RpA.

Takie odczyty najczęściej zapisane są w milimetrach. Odczyt 1500 oznacza 1,500 m, a 0500 oznacza 0,500 m.

Przewyższenie dodatnie oznacza, że punkt wyznaczany jest wyżej od punktu początkowego. Przewyższenie ujemne oznacza, że punkt wyznaczany jest niżej.

Azymut geodezyjny mierzy się od dodatniego kierunku osi X, czyli od północy. Pomiar odbywa się zgodnie z ruchem wskazówek zegara.

Pełny kąt ma 400g. Odpowiada to 360° w mierze stopniowej.

I ćwiartka: 0g–100g, II: 100g–200g, III: 200g–300g, IV: 300g–400g. Azymut 375g leży więc w IV ćwiartce.

Symbol g oznacza grady, c oznacza minuty gradowe, a cc sekundy gradowe. Obowiązuje zależność: 1g = 100c oraz 1c = 100cc.

Ponieważ jego wartość jest większa niż 300g i mniejsza niż 400g. Ten przedział odpowiada IV ćwiartce geodezyjnego układu współrzędnych.

Najczęściej nie. Do określenia ćwiartki wystarczy sprawdzić, w którym przedziale stu gradów znajduje się azymut.

Naturalne formy rzeźby terenu oznacza się kolorem brązowym. Dotyczy to m.in. warstwic i form ukształtowania terenu.

Oddzielny kolor ułatwia szybkie odróżnienie ukształtowania terenu od budynków, dróg, granic czy uzbrojenia. Dzięki temu mapa jest czytelniejsza.

Do elementów rzeźby terenu należą m.in. warstwice, skarpy, doliny, wąwozy, grzbiety i inne formy ukształtowania powierzchni.

Warstwice to linie łączące punkty o tej samej wysokości nad przyjętym poziomem odniesienia. Służą do przedstawiania ukształtowania terenu.

Kolory pomagają rozróżniać rodzaje obiektów i zjawisk, np. rzeźbę terenu, wody, roślinność czy elementy sytuacyjne. Są częścią umownej symboliki kartograficznej.

Niwelator jest ustawiony nad punktem o znanej wysokości, a łata znajduje się na punkcie mierzonym. Występuje jedna celowa skierowana do przodu.

Przewyższenie oblicza się ze wzoru ΔH = i - p, gdzie i to wysokość instrumentu, a p to odczyt na łacie.

W niwelacji ze środka instrument stoi między dwiema łatami i wykonuje się odczyt wstecz oraz w przód. W niwelacji w przód instrument stoi nad punktem znanym, a odczyt wykonuje się na łacie ustawionej na punkcie wyznaczanym.

Przy niwelacji ze środka można wyrównać długości celowych, dzięki czemu część błędów, np. błąd osi celowej, krzywizna Ziemi i refrakcja, wzajemnie się ogranicza.

Jest to pionowa odległość od punktu stanowiska instrumentu do osi celowej niwelatora. Oznacza się ją często literą i.

Nie. Niwelacja w przód jest odmianą niwelacji geometrycznej, ponieważ wykorzystuje poziomą celową i odczyt na łacie, a nie pomiar kąta pionowego.

Może służyć do wyznaczania wysokości punktów w prostych pomiarach terenowych lub realizacyjnych, gdy instrument można ustawić nad punktem o znanej wysokości.

Oś vv to pionowa oś główna teodolitu, wokół której obraca się instrument lub alidada. Jest to oś rotacji instrumentu.

Pionowe ustawienie osi vv umożliwia prawidłowy pomiar kątów poziomych. Osiąga się to przez dokładne spoziomowanie instrumentu.

Oś hh to pozioma oś obrotu lunety. Wokół niej luneta obraca się podczas celowania w górę lub w dół.

Oś cc to oś celowa lunety, czyli kierunek celowania. Oś vv to pionowa oś obrotu całego instrumentu.

Oś ll jest osią libelli i służy do kontroli poziomowania instrumentu. Poprawne ustawienie libelli pomaga doprowadzić oś vv do pionu.

Można zapamiętać: vv – vertical, czyli pionowa oś obrotu; hh – horizontal, pozioma oś lunety; cc – celowa; ll – libella.

Wysokość osi celowej oblicza się jako sumę wysokości stanowiska i wysokości instrumentu: HOC = Hst + i.

Odczyt z łaty oznacza pionową odległość od punktu do poziomej osi celowej. Aby uzyskać wysokość punktu, należy tę odległość odjąć od wysokości osi celowej.

Odczyt 1150 na łacie oznacza zwykle 1150 mm, czyli 1,150 m. W obliczeniach wysokości wszystkie wartości muszą być w tych samych jednostkach.

Stosuje się wzór HP = Hst + i - s, gdzie Hst to wysokość stanowiska, i to wysokość instrumentu, a s to odczyt kreski centralnej na łacie.

Wysokość instrumentu i to pionowa odległość od punktu stanowiska do osi celowej instrumentu. Dodaje się ją do wysokości stanowiska.

Najpierw oblicza się wysokość osi celowej: 200,66 + 1,55 = 202,21 m. Następnie odejmuje się odczyt z łaty: 202,21 - 1,150 = 201,06 m.

Symbol n oznacza liczbę boków albo wierzchołków wieloboku. Dla czworokąta n = 4, dla pięciokąta n = 5.

Wielobok można podzielić na n - 2 trójkąty. Ponieważ suma kątów jednego trójkąta wynosi 200g, suma kątów całego wieloboku wynosi (n - 2) · 200g.

Dla czworokąta n = 4, więc suma wynosi (4 - 2) · 200g = 400g.

W wieloboku zamkniętym suma kątów zależy tylko od liczby boków. Wzory z azymutem początkowym i końcowym dotyczą ciągów nawiązanych lub otwartych, gdzie uwzględnia się kierunki boków.

200g oznacza kąt półpełny, czyli odpowiednik 180°. Jest to suma kątów wewnętrznych trójkąta w mierze gradowej.

Sumuje się kąty zmierzone w terenie i porównuje z sumą teoretyczną. Różnica między nimi to odchyłka kątowa.

Odchyłka kątowa to różnica między sumą kątów pomierzonych a sumą teoretyczną. Służy do oceny dokładności pomiaru i obliczenia poprawek.

Polega na pomiarze kierunków do kilku celów z jednego stanowiska. Kąty poziome oblicza się jako różnice odczytanych kierunków.

Pozwala szybko i systematycznie zmierzyć wiele kierunków z jednego stanowiska. Jest wygodniejsza niż mierzenie każdego kąta osobno.

Kąt poziomy otrzymuje się przez odjęcie odczytu kierunku początkowego od odczytu kierunku końcowego. W razie potrzeby wynik sprowadza się do zakresu 0-400g lub 0-360°.

Metoda kierunkowa służy głównie do pomiaru wielu kierunków z jednego stanowiska. Metoda repetycyjna polega na wielokrotnym odkładaniu tego samego kąta w celu zwiększenia dokładności.

Służy to kontroli zamknięcia horyzontu. Różnica między pierwszym i końcowym odczytem na ten sam cel pozwala ocenić błąd pomiaru.

Najczęściej stosuje się teodolit lub tachimetr elektroniczny. Instrument musi umożliwiać dokładne celowanie i odczyt kierunku na kole poziomym.

Metoda repetycyjna jest przydatna, gdy trzeba dokładnie wyznaczyć pojedynczy kąt. Nie jest najwygodniejsza przy obserwacji wielu celów.

Polega na wyznaczeniu położenia punktu z dwóch punktów znanych przez pomiar kątów poziomych do punktu wyznaczanego. Punkt otrzymuje się jako przecięcie dwóch kierunków celowych.

Instrument lub stanowiska znajdują się na punktach znanych, a z nich prowadzone są celowe do punktów wyznaczanych. Przy stanowiskach zaznaczone są kąty, np. α i β.

We wcięciu w przód instrument stoi na punktach znanych i celuje na punkt nieznany. We wcięciu wstecz instrument stoi na punkcie wyznaczanym i celuje na punkty znane.

Mierzy się kąty poziome na stanowiskach o znanych współrzędnych. Odległości do punktu wyznaczanego nie są podstawową wielkością pomiarową.

Ponieważ z punktów znanych wyznacza się punkt położony dalej, czyli niejako przed stanowiskami pomiarowymi. Kierunki celowania biegną od osnowy do punktu wyznaczanego.

Stosuje się je, gdy punkt jest trudno dostępny, nie można wygodnie zmierzyć do niego odległości albo gdy wystarczy wyznaczyć go przez przecięcie kierunków kątowych.

Dokładność poprawia dobra geometria przecięcia kierunków, stabilne punkty stanowiskowe i staranny pomiar kątów. Niekorzystne są bardzo ostre lub bardzo rozwarte kąty przecięcia celowych.

Przyrost współrzędnej Y oblicza się ze wzoru ΔY = d · sin Az. Należy pomnożyć długość odcinka przez sinus azymutu.

Przyrost X oblicza się ze wzoru ΔX = d · cos Az. Wynika to z tego, że azymut geodezyjny liczony jest od osi X, czyli kierunku północy.

Pytanie dotyczy przyrostu w osi Y. Dla azymutu geodezyjnego przyrost Y wyznacza się przez sinus azymutu, natomiast przyrost X przez cosinus.

ΔY = 100,00 · 0,760400 = 76,040 m. Po zaokrągleniu do dwóch miejsc po przecinku wynik wynosi 76,04 m.

Znak przyrostu wskazuje kierunek zmiany współrzędnej. Dodatni oznacza wzrost danej współrzędnej, a ujemny jej zmniejszenie względem punktu początkowego.

Do współrzędnych punktu początkowego dodaje się odpowiednie przyrosty: X2 = X1 + ΔX oraz Y2 = Y1 + ΔY.