Pytania pomocnicze - BUD.18

Należy sprowadzić obie odległości do tych samych jednostek, a następnie podzielić odległość terenową przez odległość na mapie. Wynik daje mianownik skali, np. 33 m = 33000 mm, 33000 mm / 66 mm = 500, więc skala wynosi 1:500.

Skala jest stosunkiem dwóch długości wyrażonych w tych samych jednostkach. Nie można bezpośrednio dzielić metrów przez milimetry bez przeliczenia.

Oznacza, że 1 jednostka długości na mapie odpowiada 500 takim samym jednostkom w terenie. Na przykład 1 cm na mapie to 500 cm, czyli 5 m w terenie.

W skali 1:500 jeden milimetr na mapie odpowiada 500 mm w terenie, czyli 0,5 m.

W skali 1:500 odległość 66 mm na mapie odpowiada 66 × 500 = 33000 mm w terenie. To jest 33 m, więc wynik jest zgodny z treścią zadania.

Formularz niwelacji reperów zawiera zwykle miejsca na numery reperów, odczyty wstecz i w przód, przewyższenia oraz obliczone wysokości reperów. Służy do wyznaczania lub kontrolowania wysokości punktów osnowy wysokościowej.

Reper to trwale stabilizowany punkt wysokościowy o znanej lub wyznaczanej wysokości. Wykorzystuje się go jako punkt odniesienia w pomiarach niwelacyjnych.

Niwelacja reperów dotyczy punktów osnowy wysokościowej i wymaga dużej dokładności. Niwelacja punktów rozproszonych służy głównie do określenia wysokości wielu punktów terenowych, np. do opracowania rzeźby terenu.

Niwelacja geometryczna zapewnia wysoką dokładność wyznaczania różnic wysokości. Jest dlatego podstawową metodą przy pomiarach reperów i zakładaniu osnowy wysokościowej.

W dzienniku niwelacji zapisuje się m.in. numery punktów, odczyty z łaty, stanowiska instrumentu, przewyższenia, wysokości punktów oraz wyniki kontroli pomiaru.

Niwelacja reperów służy do wyznaczania wysokości punktów osnowy. Niwelacja profilu podłużnego dotyczy punktów położonych wzdłuż osi trasy, np. drogi, kanału lub przewodu.

Metoda biegunowa polega na określeniu położenia punktu przez pomiar kąta lub kierunku oraz odległości od stanowiska instrumentu. Jest często stosowana przy pomiarach tachimetrycznych.

Domiar biegunowy tworzą przede wszystkim kierunek lub kąt poziomy oraz odległość do mierzonego punktu. Te dane pozwalają wyznaczyć położenie pikiety.

Domiary biegunowe opierają się na kącie i odległości od stanowiska. Domiary prostokątne wykorzystują odległość wzdłuż linii pomiarowej oraz odległość prostopadłą od tej linii.

Pikieta to punkt terenowy, którego położenie lub wysokość są mierzone. Może oznaczać np. narożnik budynku, punkt drogi, studzienkę albo punkt rzeźby terenu.

Orientacja instrumentu pozwala powiązać mierzone kierunki z przyjętym układem współrzędnych. Dzięki temu można poprawnie obliczyć współrzędne pikiet.

Najczęściej stosuje się tachimetr elektroniczny, który mierzy kąty i odległości. Wyniki mogą być zapisane bezpośrednio w pamięci instrumentu.

Linia pomiarowa to odcinek przyjmowany jako baza pomiaru, względem którego określa się położenie szczegółów terenowych, np. metodą domiarów prostokątnych.

Na obszarach rolnych i leśnych linia pomiarowa może mieć maksymalnie 400 m.

Linie pomiarowe najczęściej wiążą się z metodą ortogonalną, czyli pomiarem za pomocą odciętych i domiarów prostopadłych.

Ograniczenie długości zmniejsza wpływ błędów pomiarowych i pomaga zachować wymaganą dokładność położenia mierzonych szczegółów terenowych.

Wzdłuż linii pomiarowej mierzy się odległość bieżącą, czyli odciętą, a od niej wykonuje się domiar prostopadły do mierzonego punktu.

Limbus to okrąg lub pierścień z naniesionym podziałem kątowym. Służy do odczytu kierunków i kątów w instrumencie.

Limbus zawiera podział kątowy, a alidada jest częścią ruchomą obracającą się względem limbusa. Odczyt kąta wynika z ich wzajemnego położenia.

Spodarka jest dolną częścią instrumentu, służącą do ustawienia i zamocowania teodolitu na statywie. Umożliwia też poziomowanie instrumentu.

Celownik lub luneta służy do naprowadzenia instrumentu na obserwowany punkt. Nie jest elementem z podziałem kątowym.

Warto kojarzyć limbus z okręgiem i podziałką kątową. Jeśli w pytaniu występuje „ring z podziałem kątowym”, chodzi o limbus.

Nie, pojęcie limbusa może dotyczyć także innych instrumentów kątowych. W geodezji najczęściej omawia się go przy budowie teodolitu i tachimetru.

Stosuje się wzór H₂ = H₁ + t - p, gdzie t to odczyt wstecz, a p to odczyt w przód. Najpierw wyznacza się przewyższenie h = t - p.

Odczyt tylny wykonuje się na punkcie o znanej wysokości, np. reperze. Służy on do wyznaczenia wysokości osi celowej instrumentu albo przewyższenia.

Odczyt przedni wykonuje się na punkcie, którego wysokość chcemy wyznaczyć. W obliczeniach odejmuje się go od odczytu tylnego.

Ponieważ odczyt tylny 1,500 m jest większy od przedniego 0,500 m. Przewyższenie wynosi +1,000 m, więc punkt 10 leży o 1,000 m wyżej od RpA.

Takie odczyty najczęściej zapisane są w milimetrach. Odczyt 1500 oznacza 1,500 m, a 0500 oznacza 0,500 m.

Przewyższenie dodatnie oznacza, że punkt wyznaczany jest wyżej od punktu początkowego. Przewyższenie ujemne oznacza, że punkt wyznaczany jest niżej.

Azymut geodezyjny mierzy się od dodatniego kierunku osi X, czyli od północy. Pomiar odbywa się zgodnie z ruchem wskazówek zegara.

Pełny kąt ma 400g. Odpowiada to 360° w mierze stopniowej.

I ćwiartka: 0g–100g, II: 100g–200g, III: 200g–300g, IV: 300g–400g. Azymut 375g leży więc w IV ćwiartce.

Symbol g oznacza grady, c oznacza minuty gradowe, a cc sekundy gradowe. Obowiązuje zależność: 1g = 100c oraz 1c = 100cc.

Ponieważ jego wartość jest większa niż 300g i mniejsza niż 400g. Ten przedział odpowiada IV ćwiartce geodezyjnego układu współrzędnych.

Najczęściej nie. Do określenia ćwiartki wystarczy sprawdzić, w którym przedziale stu gradów znajduje się azymut.

Służy do zapisu odczytów koła poziomego, celowanych punktów oraz obliczeń prowadzących do wyznaczenia kierunków i kątów poziomych.

Pomiar w dwóch położeniach lunety pozwala ograniczyć wpływ błędów instrumentalnych, np. błędu kolimacji czy mimośrodu odczytu.

Dodaje się oba odczyty i dzieli sumę przez 2. Jeżeli odczyty są wyrażone w gradach, wynik również podaje się w gradach.

Symbol g oznacza grad. Pełny kąt ma 400 g, kąt prosty 100 g, a półpełny 200 g.

Należy obliczyć średnią: (74,4700 + 74,4790) / 2 = 74,4745 g.

Najczęstsze błędy to pomylenie kolumn, nieuwzględnienie dwóch położeń lunety, błędne zaokrąglenie oraz traktowanie gradów jak stopni.

Do azymutu mniejszego niż 200g dodaje się 200g, a od azymutu równego lub większego niż 200g odejmuje się 200g. Wynik powinien mieścić się w zakresie 0g–400g.

Pełny kąt w gradach ma 400g, więc kierunek przeciwny jest przesunięty o połowę pełnego kąta, czyli o 200g.

Azymut AB określa kierunek od punktu A do punktu B, a azymut BA od punktu B do punktu A. Są to kierunki przeciwne, więc różnią się o 200g.

Wartość azymutu w gradach musi znajdować się w przedziale od 0g do 400g. Dla azymutu odwrotnego należy dodatkowo sprawdzić, czy różni się od pierwotnego o dokładnie 200g.

Ponieważ 85,4020g jest mniejsze niż 200g, dodano 200g. Otrzymano 85,4020g + 200,0000g = 285,4020g.

Azymuty odwrotne stosuje się m.in. w obliczeniach ciągów poligonowych, kontroli kierunków boków oraz przy przechodzeniu z kierunku jednego odcinka na kierunek przeciwny.

Naturalne formy rzeźby terenu oznacza się kolorem brązowym. Dotyczy to m.in. warstwic i form ukształtowania terenu.

Oddzielny kolor ułatwia szybkie odróżnienie ukształtowania terenu od budynków, dróg, granic czy uzbrojenia. Dzięki temu mapa jest czytelniejsza.

Do elementów rzeźby terenu należą m.in. warstwice, skarpy, doliny, wąwozy, grzbiety i inne formy ukształtowania powierzchni.

Warstwice to linie łączące punkty o tej samej wysokości nad przyjętym poziomem odniesienia. Służą do przedstawiania ukształtowania terenu.

Kolory pomagają rozróżniać rodzaje obiektów i zjawisk, np. rzeźbę terenu, wody, roślinność czy elementy sytuacyjne. Są częścią umownej symboliki kartograficznej.