Pytania pomocnicze - BUD.18

Wykonuje się m.in. inwentaryzację istniejących punktów, wywiad terenowy, wybór lokalizacji nowych punktów oraz ustalenie sposobu ich zabudowy. Są to czynności przygotowawcze przed realizacją prac w terenie.

Stabilizacja polega na fizycznym utrwaleniu punktu w terenie. Jest to etap wykonawczy, a projektowanie obejmuje jedynie planowanie lokalizacji i sposobu zabudowy.

Inwentaryzacja pozwala sprawdzić, które punkty już istnieją, w jakim są stanie i czy można je wykorzystać w projektowanej osnowie. Ogranicza to liczbę nowych punktów i ułatwia nawiązanie pomiarów.

Wywiad terenowy pozwala ocenić dostępność punktów, widoczność między nimi, przeszkody terenowe oraz warunki stabilizacji. Dzięki temu projekt osnowy jest możliwy do wykonania w praktyce.

Oznacza wybór miejsca, w którym punkt ma się znajdować, oraz określenie sposobu jego utrwalenia. Sama zabudowa lub stabilizacja następuje dopiero na etapie wykonania.

Projektowanie polega na planowaniu sieci punktów, ich rozmieszczenia i parametrów. Realizacja obejmuje prace terenowe, takie jak stabilizacja punktów i wykonanie pomiarów.

Podstawowo potrzebne są odległość pozioma oraz kąt pionowy. W dokładniejszych obliczeniach uwzględnia się też wysokość instrumentu i wysokość celu.

Kąt poziomy określa kierunek w płaszczyźnie poziomej, czyli położenie punktu w planie. Różnica wysokości zależy od nachylenia celowej, czyli od kąta pionowego.

Niwelacja geometryczna polega na odczytach z łat niwelacyjnych przy poziomej osi celowej. Niwelacja trygonometryczna wykorzystuje pomiar odległości i kąta pionowego.

Dodatni kąt pionowy oznacza zwykle cel powyżej poziomu instrumentu, a ujemny cel poniżej tego poziomu. Znak kąta wpływa na znak obliczanego przewyższenia.

Odległość pozioma jest podstawą trójkąta, z którego przy użyciu funkcji tangens oblicza się różnicę wysokości. Bez niej sam kąt pionowy nie wystarcza do wyznaczenia przewyższenia.

Stosuje się ją tam, gdzie niwelacja geometryczna jest trudna lub mniej wygodna, np. na terenach stromych, rozległych albo trudno dostępnych. Jest też typowa dla pomiarów tachimetrycznych.

Polega na wyznaczaniu różnicy wysokości między punktami za pomocą niwelatora i łat niwelacyjnych. Odczyty wykonuje się na łatach ustawionych na punktach terenowych.

Najczęściej stosuje się wzór: ΔH = odczyt wstecz − odczyt w przód. Wynik informuje, o ile jeden punkt jest wyżej lub niżej względem drugiego.

Dwukrotny pomiar służy kontroli dokładności obserwacji. Pozwala wykryć pomyłki w odczycie, zapisie lub ustawieniu sprzętu.

W kontekście tego wymagania egzaminacyjnego dopuszczalna różnica wynosi nie więcej niż ±4 mm.

Podstawowy zestaw to niwelator, statyw oraz łaty niwelacyjne. W praktyce potrzebny jest także dziennik niwelacji do zapisu wyników.

Najczęstsze błędy to niedokładny odczyt łaty, niewłaściwe spoziomowanie niwelatora, poruszenie łaty oraz błędny zapis wartości w dzienniku.

Rzędna to odległość mierzona prostopadle od linii pomiarowej do mierzonego szczegółu sytuacyjnego.

Dopuszczalna długość rzędnej dla szczegółów sytuacyjnych I grupy wynosi 25 m.

Im dłuższa rzędna, tym większy wpływ ma błąd wyznaczenia kąta prostego na położenie punktu. Ograniczenie długości pomaga zachować wymaganą dokładność pomiaru.

Polega na wyznaczeniu położenia punktu przez pomiar odległości wzdłuż linii pomiarowej oraz odległości prostopadłej, czyli rzędnej.

Oznacza to, że jego położenie musi być wyznaczone z wysoką dokładnością, ponieważ jest istotny dla granic, zabudowy lub infrastruktury.

Należy zastosować inną linię pomiarową, zagęścić osnowę lub użyć innej metody pomiaru, aby zachować wymaganą dokładność.

Rzędna jest odległością prostopadłą od linii pomiarowej do szczegółu, a czołówka to odległość mierzona bezpośrednio między punktami szczegółów, często wykorzystywana kontrolnie.

Jest to kąt między poziomem a wizurą, czyli kierunkiem celowania instrumentu. Oznacza się go często literą α.

Znak dodatni oznacza celowanie powyżej poziomu, a znak ujemny celowanie poniżej poziomu. Pozioma wizura ma kąt 0g.

Kąt pionowy nachylenia przyjmuje wartości od -100g do +100g, czyli w zakresie ±0g–100g.

Kąt nachylenia liczony jest od poziomu, a kąt zenitalny od kierunku pionowego, czyli od zenitu. Dlatego mają inne zakresy wartości.

Zakres 0g–400g dotyczy pełnego obrotu koła w systemie gradowym, a nie kąta nachylenia liczonego od poziomu.

Stosuje się je m.in. w niwelacji trygonometrycznej i pomiarach tachimetrycznych do obliczania różnic wysokości.

To dokument składany do właściwego organu lub ODGiK przed wykonaniem określonych prac geodezyjnych. Zawiera podstawowe dane o wykonawcy, celu, obszarze i terminie pracy.

Wykonawca podaje m.in. swoje dane, opis przedmiotu pracy, lokalizację, obszar oraz przewidywane terminy realizacji. Są to informacje znane wykonawcy w chwili zgłaszania pracy.

Ośrodek może uzupełnić dokumentację o dane wynikające z prowadzonego zasobu, np. informację o innych pracach geodezyjnych prowadzonych w rejonie zgłoszenia.

Pozwala uniknąć dublowania opracowań i wskazuje, że na tym samym obszarze mogą być prowadzone równoległe prace. Ułatwia też organizację i kontrolę zasobu geodezyjnego.

Wykonawca wpisuje dane dotyczące planowanej przez siebie pracy. ODGiK uzupełnia informacje wynikające z rejestrów i materiałów państwowego zasobu geodezyjnego.

Dane wykonawcy są elementem zgłoszenia podawanym przez wykonawcę, a pytanie dotyczy dokumentacji wypełnianej w ośrodku. Dlatego właściwa jest informacja dostępna po stronie ODGiK.

W geodezyjnym układzie współrzędnych prostokątnych przyrost Δx oblicza się ze wzoru Δx = d · cos Az. Dla d = 100,00 m i cos Az = 0,524 otrzymuje się Δx = 52,40 m.

Przyrost Δy oblicza się ze wzoru Δy = d · sin Az. W tym zadaniu byłoby to Δy = 100,00 m · 0,874 = 87,40 m.

Ponieważ pytanie dotyczy przyrostu Δx, a ten wyznacza się z cosinusa azymutu. Wartość 87,40 m odpowiadałaby przyrostowi Δy, obliczanemu z sinusa azymutu.

Azymut geodezyjny określa kierunek odcinka względem osi X. Na jego podstawie rozkłada się długość odcinka na składowe: Δx = d · cos Az oraz Δy = d · sin Az.

Przyrosty są dodatnie lub ujemne zależnie od ćwiartki azymutu. W I ćwiartce, gdy azymut mieści się od 0° do 90°, zarówno cos Az, jak i sin Az są dodatnie, więc Δx i Δy są dodatnie.

Przyrosty współrzędnych służą do obliczania współrzędnych kolejnych punktów. Jeśli znane są współrzędne punktu początkowego, to współrzędne punktu następnego wyznacza się przez dodanie odpowiednich przyrostów Δx i Δy.

To punkt, w którym wysokość projektowanej niwelety jest równa wysokości istniejącego terenu. W tym miejscu wysokość robocza wynosi 0.

Wykop występuje wtedy, gdy niweleta projektowana leży poniżej terenu. Nasyp występuje wtedy, gdy niweleta leży powyżej terenu.

Niweleta to projektowana linia wysokościowa obiektu liniowego, np. drogi lub kanału. Pokazuje planowany przebieg wysokościowy trasy.

Wyznacza przejście między wykopem a nasypem. Pomaga określić zakres i objętość robót ziemnych na poszczególnych odcinkach.

Oznacza, że projektowana wysokość niwelety jest taka sama jak wysokość terenu. Nie trzeba tam ani zdejmować gruntu, ani go dosypywać.

Nie. Punkt hektometrowy oznacza punkt kilometrażowy trasy, zwykle co 100 m, a punkt zerowy robót ziemnych wynika z przecięcia niwelety z terenem.

Nie bezpośrednio. Punkt zmiany kierunku trasy dotyczy przebiegu sytuacyjnego, czyli kierunku trasy w planie, a nie miejsca styku niwelety z terenem.

Litera „w” oznacza element sieci wodociągowej, np. studzienkę wodociągową.

Litery pozwalają szybko rozpoznać rodzaj sieci lub urządzenia. Ułatwia to opracowanie szkicu, mapy i wyników pomiaru.

„w” dotyczy sieci wodociągowej, a „k” zwykle sieci kanalizacyjnej. Nie należy ich mylić, bo odnoszą się do różnych branż uzbrojenia terenu.

Studzienka wodociągowa jest szczegółem sytuacyjnym związanym z uzbrojeniem terenu. Jej położenie mierzy się i przedstawia na szkicu lub mapie.

Oznaczenia zapisuje się na szkicu polowym, szkicu sytuacyjnym lub w dokumentacji pomiarowej. Służą one później do poprawnego opracowania mapy.

Najprościej skojarzyć literę „w” ze słowem „woda” albo „wodociąg”. Dlatego studzienka wodociągowa ma oznaczenie „w”.

Mapa numeryczna to mapa prowadzona w postaci cyfrowej, w której obiekty mają określoną geometrię, a często także atrybuty opisowe. Może być tworzona z pomiarów, zdjęć fotogrametrycznych, digitalizacji map lub baz danych.

Ponieważ dostarczają konkretnych wartości liczbowych, takich jak współrzędne punktów, wysokości, odległości i kąty. Dane te można bezpośrednio wykorzystać do opracowania mapy cyfrowej.

Na podstawie zdjęć fotogrametrycznych można wyznaczyć położenie obiektów terenowych i utworzyć dane geometryczne. Po odpowiednim opracowaniu zdjęcia stają się źródłem informacji przestrzennej.

Digitalizacja polega na przetworzeniu mapy papierowej do postaci cyfrowej, np. przez skanowanie, kalibrację i wektoryzację. Dzięki temu obiekty z mapy mogą zostać zapisane jako dane numeryczne.

Wywiady branżowe dostarczają głównie informacji opisowych, organizacyjnych lub uzgodnień z gestorami sieci. Nie zawierają samodzielnie geometrii ani współrzędnych potrzebnych do wygenerowania mapy numerycznej.

Dane geometryczne określają położenie i kształt obiektów, np. punkt, linia, powierzchnia. Dane opisowe informują o cechach obiektów, np. rodzaju przewodu, materiale, nazwie ulicy.

ODGiK udostępnia materiały z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, które mogą być wykorzystane jako dane wyjściowe. Mogą to być np. mapy, operaty techniczne lub dane z baz przestrzennych.