Pytania pomocnicze - BUD.19

To zestaw szkiców przygotowywanych na potrzeby tyczenia obiektów w terenie. Zawiera informacje projektowe, istniejące szczegóły terenowe oraz dane kontrolne potrzebne do poprawnego wyznaczenia obiektu.

Szkic dokumentacyjny zawiera rysunek projektowanego obiektu, powiązanie z istniejącymi obiektami terenowymi, opisy oraz obliczone miary potrzebne do tyczenia i kontroli.

Nie należy przypisywać jej miar faktycznie odłożonych i pomierzonych w terenie podczas tyczenia. Takie dane powstają dopiero w trakcie prac terenowych.

Szkic dokumentacyjny przygotowuje się przed wyjściem w teren i zawiera dane projektowe oraz kontrolne. Szkic tyczenia dokumentuje wykonane tyczenie, czyli m.in. odłożone i pomierzone miary terenowe.

Miary kontrolne służą do sprawdzenia poprawności wyznaczenia punktów obiektu w terenie. Pozwalają wykryć błędy w obliczeniach, orientacji stanowiska lub pomiarze.

Istniejące obiekty pomagają zorientować szkic w terenie i ułatwiają kontrolę położenia tyczonego obiektu względem otoczenia.

Powstają w trakcie realizacji tyczenia w terenie, gdy geodeta fizycznie wyznacza punkty projektowanego obiektu i zapisuje rzeczywiste wyniki czynności terenowych.

Pomiary realizacyjne obejmują czynności geodezyjne związane z przeniesieniem projektu w teren, czyli wytyczeniem położenia obiektów budowlanych, osi, punktów i wysokości.

Szkic tyczenia dokumentuje dane i sposób wytyczenia obiektu w terenie. Umożliwia sprawdzenie, jakie punkty wyznaczono oraz względem jakich elementów lub osnowy wykonano tyczenie.

Powinien zawierać m.in. wytyczone punkty, osie lub linie, miary kontrolne, odniesienia do osnowy, opis obiektu, datę wykonania oraz dane wykonawcy pomiaru.

Szkic tyczenia dotyczy przenoszenia projektu w teren, natomiast szkic polowy dokumentuje wyniki pomiarów terenowych wykonanych w celu pozyskania danych o istniejących szczegółach.

Stanowią dowód wykonania geodezyjnego wytyczenia i pozwalają kontrolować zgodność realizacji obiektu z projektem. Mogą być też podstawą wpisu geodety do dziennika budowy.

Mogą to być m.in. budynki, sieci uzbrojenia terenu, drogi, ogrodzenia, osie konstrukcyjne, punkty wysokościowe oraz inne elementy projektowane do realizacji w terenie.

Wierzchołek jest punktem przecięcia stycznych trasy. Od niego wyznacza się położenie początku i końca łuku oraz pozostałe elementy geometryczne.

Jest to kąt między kierunkami dwóch prostych odcinków trasy, które mają zostać połączone łukiem. Decyduje on o geometrii wyokrąglenia.

Promień określa wielkość i łagodność łuku. Im większy promień, tym łuk jest łagodniejszy.

Długość stycznej oblicza się ze wzoru T = R · tg(α/2), gdzie R to promień łuku, a α to kąt zwrotu stycznych.

Początek trasy nie określa miejsca załamania osi, które ma być wyokrąglone. Do opracowania łuku potrzebny jest wierzchołek załamania.

Najczęściej wyznacza się początek łuku, koniec łuku, wierzchołek oraz środek okręgu. Mogą być też obliczane punkty pośrednie do tyczenia.

Służy do przeliczenia danych projektowych na dane możliwe do wytyczenia w terenie, np. współrzędne punktów osi trasy i łuków.

Odległości między osiami określają rzeczywiste położenie kolejnych osi względem siebie. Bez tych wymiarów nazwy osi nie wystarczą do ich poprawnego wyznaczenia.

Oznaczenia literowe i liczbowe służą do identyfikacji osi. Ułatwiają odczyt dokumentacji, ale same nie określają wymiarów potrzebnych do tyczenia.

Wysokości stropów dotyczą położenia elementów w pionie. Tyczenie osi na stropie wymaga danych sytuacyjnych, czyli wymiarów w rzucie poziomym.

Osie konstrukcyjne wyznaczają linie odniesienia dla elementów nośnych. Obrys budynku określa zewnętrzne granice rzutu budynku.

Rozstaw osi odczytuje się z rzutów architektonicznych lub konstrukcyjnych, gdzie pokazano siatkę osi i wymiary między nimi.

Na szkicu powinny być pokazane tyczone osie, ich oznaczenia, odległości między osiami, punkty odniesienia oraz dane umożliwiające odtworzenie tyczenia w terenie lub na stropie.

Ponieważ nowa obserwacja ma dokładnie taką samą wartość jak dotychczasowy wynik średni. Nie przesuwa więc średniej ani w górę, ani w dół.

Większa liczba obserwacji pozwala lepiej oszacować mierzoną wielkość. Przypadkowe odchyłki częściowo się znoszą, dlatego wynik średni jest bardziej wiarygodny.

Błąd pojedynczego pomiaru opisuje dokładność jednej obserwacji. Błąd średniej opisuje dokładność wyniku obliczonego z kilku obserwacji i zwykle jest mniejszy.

Oznacza, że przyjęta długość boku wynosi 95,035 m, a jej średni błąd lub niepewność wyniku wynosi około 2 mm.

Dodatkowy pomiar poprawia ocenę dokładności, jeśli jest wykonany poprawnie i nie zawiera błędu grubego. Pomiar odstający może pogorszyć wyniki lub wymagać sprawdzenia.

Jeżeli kolejny pomiar ma dokładnie taką samą wartość jak dotychczasowa średnia, to po uwzględnieniu go średnia nadal będzie taka sama.

Obserwacje nadliczbowe umożliwiają kontrolę pomiaru, wykrycie pomyłek oraz zwiększenie dokładności wyznaczanych wielkości.

Długość stycznej łuku kołowego oblicza się ze wzoru t = R · tg(α/2), gdzie R to promień łuku, a α to kąt zwrotu stycznych.

Kąt α = 100g, więc α/2 = 50g. Ponieważ 50g odpowiada 45°, tg 50g = 1, zatem t = 200 · 1 = 200 m.

Symbol g oznacza grady. Pełny kąt ma 400g, kąt prosty ma 100g, a 50g odpowiada 45°.

Kąt zwrotu stycznych to kąt między kierunkiem stycznej wchodzącej i wychodzącej z łuku. Jest podstawowym parametrem do obliczania elementów łuku kołowego.

Potrzebny jest promień łuku R oraz kąt zwrotu stycznych α. Na ich podstawie stosuje się wzór t = R · tg(α/2).

Aby zamienić grady na stopnie, należy pomnożyć wartość w gradach przez 0,9. Na przykład 100g = 90°.

Powinny to być punkty o znanym i wiarygodnym położeniu, np. punkty osnowy pomiarowej, osnowy realizacyjnej, osnowy poligonowej lub jednoznacznie określone punkty graniczne działki.

Ponieważ dotyczą przebiegu granic użytków w EGiB, a nie precyzyjnego położenia obiektu budowlanego. Nie muszą mieć wymaganej dokładności ani trwałej stabilizacji.

Punkt graniczny określa przebieg granicy działki ewidencyjnej lub nieruchomości. Punkt załamania użytku pokazuje tylko zmianę rodzaju użytkowania gruntu, np. z gruntu ornego na sad.

Punkty osnowy pomiarowej mają określone współrzędne i służą do nawiązywania pomiarów geodezyjnych. Dzięki temu umożliwiają dokładne przeniesienie projektu w teren.

Szkic tyczenia dokumentuje dane potrzebne do wyznaczenia obiektu w terenie, m.in. punkty odniesienia, miary, kierunki i położenie tyczonych punktów.

Geodeta powinien założyć lub wykorzystać odpowiednią osnowę realizacyjną albo pomiarową, zapewniającą wymaganą dokładność tyczenia.

Po wykonaniu wykopu punkty narożne budynku mogą zostać zniszczone lub niedostępne. Dlatego utrwala się osie i kontury na punktach odsuniętych albo ławach, aby można było odtworzyć położenie budynku.

Oznacza on punkt położony 50 m za kilometrem 0,8. W tym zadaniu jest to kilometr 0,850, czyli środek odcinka między km 0,8 a km 0,9.

Ponieważ trasa między punktami o kilometrażu 0,8 i 0,9 jest prostoliniowa. Współrzędne punktu pośredniego zmieniają się więc proporcjonalnie do odległości.

Należy podzielić odległość punktu szukanego od początku odcinka przez długość całego odcinka. Tutaj: 50 m / 100 m = 0,5.

Do współrzędnej x punktu początkowego dodaje się odpowiednią część przyrostu współrzędnej x. W tym przypadku: 1000,00 + 0,5 · 86,60 = 1043,30.

Do współrzędnej y punktu początkowego dodaje się odpowiednią część przyrostu współrzędnej y. W tym przypadku: 800,00 + 0,5 · 50,00 = 825,00.

Oznacza to, że jego współrzędne są średnią arytmetyczną współrzędnych punktu początkowego i końcowego odcinka. Dlatego x = 1043,30, a y = 825,00.

Nie wprost. Interpolacja liniowa dotyczy odcinka prostego, natomiast na łuku trzeba uwzględnić geometrię łuku, np. promień, kąt zwrotu i długość łuku.

Metodę biegunową rozpoznaje się po podaniu kąta lub kierunku oraz odległości od stanowiska instrumentu do tyczonego punktu. Punkt wyznacza się z jednego stanowiska względem znanego kierunku odniesienia.

Potrzebne są: stanowisko instrumentu, kierunek orientacyjny, kąt poziomy lub azymut oraz odległość do tyczonego punktu. W praktyce wykorzystuje się tachimetr lub teodolit z dalmierzem.

W metodzie biegunowej punkt wyznacza się za pomocą kąta i odległości. W metodzie ortogonalnej stosuje się domiar wzdłuż linii pomiarowej oraz prostopadłą odciętą do punktu.

Jest szybka i wygodna, szczególnie przy użyciu tachimetru elektronicznego. Pozwala wyznaczać punkty z jednego stanowiska bez konieczności zakładania linii pomiarowych.

Kierunek orientacyjny to znany kierunek do punktu osnowy lub innego punktu odniesienia, względem którego odkłada się kąt do tyczonego punktu. Umożliwia poprawne ustawienie instrumentu w terenie.

Punkt wyznacza się jako przecięcie dwóch lub więcej kierunków albo odległości wyprowadzonych z punktów o znanym położeniu. Nie opiera się ona na pojedynczej parze: kąt i odległość ze stanowiska.

Metoda przedłużeń polega na wyznaczeniu punktu przez przedłużenie istniejącej, znanej linii prostej. Stosuje się ją, gdy tyczony punkt leży na przedłużeniu odcinka wyznaczonego przez punkty znane.

Przed zasypaniem geodeta ma bezpośredni dostęp do przewodu i może dokładnie określić jego położenie oraz wysokość. Po zasypaniu wykopu pomiar byłby utrudniony lub niemożliwy bez odkrywek.

Obejmuje pomiar rzeczywistego przebiegu przewodów, ich punktów charakterystycznych, rzędnych wysokościowych oraz elementów uzbrojenia terenu, np. studzienek, zasuw czy hydrantów.

Tyczenie polega na wyznaczeniu w terenie projektowanego przebiegu przewodu przed wykonaniem robót. Pomiar powykonawczy rejestruje rzeczywiste położenie przewodu po jego ułożeniu.

Najważniejsze są punkty załamania trasy, połączenia, odgałęzienia, zmiany średnicy, studzienki, armatura oraz rzędne przewodu. Dane te służą do aktualizacji mapy zasadniczej i baz uzbrojenia terenu.

Może być konieczne wykonanie odkrywek albo zastosowanie mniej dokładnych metod lokalizacji. Utrudnia to sporządzenie wiarygodnej dokumentacji powykonawczej.

Wyniki służą do sporządzenia operatu technicznego, aktualizacji mapy zasadniczej oraz baz danych uzbrojenia terenu. Są też podstawą odbioru wykonanych robót.