Pytania pomocnicze - BUD.19

Należy ustalić położenie punktu względem osi lub siatki współrzędnych na planie. Następnie odczytuje się wartość współrzędnej X i Y zgodnie z oznaczeniami osi.

Zamiana współrzędnych miejscami oznacza wskazanie innego punktu w terenie. Dlatego wynik należy zapisywać dokładnie w kolejności wymaganej w zadaniu.

Może to być punkt charakterystyczny projektu, np. narożnik budynku, punkt graniczny albo inny punkt sytuacyjny. Numer służy do jednoznacznej identyfikacji punktu.

Warto porównać położenie punktu na rysunku z wartościami współrzędnych. Jeśli punkt leży bardziej na prawo lub wyżej w układzie, odpowiednia współrzędna powinna być większa.

Najczęstsze błędy to zamiana X z Y, odczyt z niewłaściwej osi, nieuwzględnienie skali lub błędne przypisanie punktu do oznaczenia na planie.

Służą one do przygotowania danych do tyczenia w terenie. Dzięki nim można przenieść projekt z planu na działkę.

Tyczenie polega na wyznaczeniu w terenie projektowanego położenia osi przed wykonaniem robót. Pomiar kontrolny sprawdza położenie osi lub elementów mostu już po ich wykonaniu.

Oś mostu jest podstawową linią odniesienia dla lokalizacji podpór, przyczółków, filarów i innych elementów konstrukcyjnych. Od jej poprawnego wyznaczenia zależy zgodność budowy z projektem.

Najczęściej wykorzystuje się punkty osnowy realizacyjnej lub osnowy mostowej. Powinny być stabilne, dokładnie wyznaczone i położone tak, aby umożliwiały obserwacje na teren budowy.

Tyczenie pokazuje przenoszenie punktów projektu w teren, często z zaznaczonymi kierunkami, osiami i punktami do wyznaczenia. Inwentaryzacja lub kontrola dotyczy pomiaru elementów już istniejących.

Most często przebiega nad przeszkodą, np. rzeką, drogą lub torami, co ogranicza bezpośredni dostęp do całej osi. Wymaga to stosowania odpowiednich metod tyczenia i dobrze rozmieszczonej osnowy.

Najczęściej stosuje się tachimetr elektroniczny, teodolit, odbiornik GNSS RTK lub zestaw tych instrumentów. Dobór sprzętu zależy od wymaganej dokładności i warunków terenowych.

Dokumentacja powinna obejmować m.in. szkic tyczenia, dane do tyczenia, wykaz wyznaczonych punktów oraz potwierdzenie wykonania czynności geodezyjnych. Może być też wymagany wpis w dzienniku budowy.

Miara tyczenia służy do wyznaczenia punktu w terenie. Miara kontrolna służy do sprawdzenia, czy punkt został wytyczony poprawnie.

Pomiar kontrolny pozwala wykryć błędy tyczenia przed rozpoczęciem robót. Dzięki temu można uniknąć przesunięcia osi, narożników lub innych elementów obiektu.

Najczęściej kontroluje się narożniki, osie konstrukcyjne, długości boków, przekątne oraz wzajemne położenie wytyczonych punktów.

Przekątna pozwala sprawdzić geometrię obiektu, zwłaszcza prostokątność i poprawne rozmieszczenie narożników. Nie służy zwykle bezpośrednio do tyczenia, lecz do kontroli.

Szkic tyczenia powinien zawierać wytyczane punkty i osie, dane do tyczenia, punkty osnowy lub odniesienia, miary oraz informacje pozwalające odtworzyć sposób wyniesienia projektu w teren.

Jest to wartość zmierzona po wytyczeniu elementów, zapisana w celu potwierdzenia poprawności ich położenia. W analizowanym pytaniu taką miarą jest miara 4.

Polega na przyjęciu jednej stabilnej linii jako bazy pomiarowej. Położenie punktów określa się względem tej prostej, najczęściej przez domiary prostopadłe.

Powinna zawierać wyraźnie wyznaczoną prostą odniesienia, opartą na trwałych i stabilnych punktach. Punkty te muszą być dostępne, widoczne i zabezpieczone przed zniszczeniem.

Roboty budowlane mogą zniszczyć lub przemieścić punkty osnowy. Utrata stabilności punktów powoduje błędne tyczenie lub błędną kontrolę położenia obiektu.

W metodzie prostej odniesienia punkty wyznacza się względem linii bazowej, np. przez domiary prostopadłe. W metodzie biegunowej punkt wyznacza się z jednego stanowiska przez kąt i odległość.

Punkty odniesienia definiują położenie prostej bazowej i umożliwiają odtworzenie osi lub położenia elementów budowli. Muszą zachować niezmienione położenie przez cały czas prac.

Jest przydatna przy obiektach liniowych lub wydłużonych oraz tam, gdzie trzeba kontrolować odchylenia punktów od jednej ustalonej linii. Sprawdza się także przy obserwacji przemieszczeń poziomych.

Należy szukać układu, w którym najważniejszym elementem jest jedna linia wyznaczona przez stabilne punkty. Punkty tyczone lub kontrolowane powinny być logicznie odnoszone do tej linii.

Polega na wyznaczeniu punktu względem linii pomiarowej za pomocą miary bieżącej wzdłuż tej linii oraz domiaru prostopadłego do punktu.

Najważniejsze są: oznaczenie linii pomiarowej, numer punktu tyczonego, miara bieżąca, domiar prostopadły oraz informacja, po której stronie linii znajduje się punkt.

W metodzie ortogonalnej występują odcięte i domiary prostopadłe. W metodzie biegunowej pojawiają się kąty, kierunki lub azymuty oraz odległości skośne.

Miara bieżąca to odległość mierzona wzdłuż przyjętej linii pomiarowej od punktu początkowego do rzutu prostokątnego punktu tyczonego.

Domiar prostokątny to odległość od linii pomiarowej do tyczonego punktu, mierzona pod kątem prostym do tej linii.

Ponieważ punkt może leżeć po lewej albo po prawej stronie linii pomiarowej. Bez tej informacji można wytyczyć punkt po niewłaściwej stronie.

Jest wygodna, gdy punkty leżą blisko prostej linii pomiarowej i można łatwo wyznaczać kąty proste oraz mierzyć krótkie domiary.

Most wymaga bardzo dokładnego wyznaczenia osi po obu stronach przeszkody. Osnowa mostowa daje możliwość kontroli pomiaru i ogranicza wpływ błędów.

Punkty powinny znajdować się po obu stronach przeszkody, poza strefą robót, w miejscach stabilnych i zapewniających dobre warunki celowania.

Wyróżnia go układ punktów tworzących mocną figurę geometryczną po obu stronach przeszkody oraz linie celowe przecinające oś mostu.

Wariant C pokazuje punkty rozmieszczone po obu stronach przeszkody oraz układ obserwacji umożliwiający dokładne i kontrolowane wyznaczenie osi mostu.

Zwykły ciąg poligonowy ma najczęściej przebieg liniowy i słabszą kontrolę geometryczną. Osnowa mostowa tworzy układ umożliwiający precyzyjne przeniesienie osi przez przeszkodę.

Punkty muszą zachować niezmienne położenie przez cały okres robót. Ich przemieszczenie mogłoby spowodować błędne tyczenie osi i elementów konstrukcyjnych.

Polega na ustawianiu instrumentu zawsze w tym samym, mechanicznym położeniu względem znaku pomiarowego. Ogranicza to błąd centrowania podczas kolejnych serii pomiarów.

Ponieważ mierzone przemieszczenia są często bardzo małe. Błąd ustawienia instrumentu mógłby zafałszować wynik i zostać uznany za rzeczywisty ruch obiektu.

Najczęściej jest to trwały słup lub filar z metalową płytą, trzpieniem, gwintem albo gniazdem centrującym na górze. Element ten pozwala powtarzalnie zamocować instrument lub sygnał.

Zwykły punkt wyznacza położenie w terenie, ale nie zawsze umożliwia dokładne zamocowanie instrumentu. Znak do wymuszonego centrowania ma specjalny element montażowy zapewniający powtarzalne ustawienie.

Kontroluje się m.in. zapory, mosty, kominy, ściany oporowe, budynki przemysłowe i inne konstrukcje narażone na odkształcenia lub ruchy podłoża.

Punkty odniesienia stanowią stabilną bazę, względem której określa się przemieszczenia punktów kontrolowanych. Powinny znajdować się poza strefą spodziewanych ruchów obiektu.

Aby punktom osnowy podziemnej nadać wysokości w tym samym układzie odniesienia co punkty na powierzchni. Umożliwia to prowadzenie pomiarów wysokościowych w wyrobiskach.

Reper jest punktem o znanej wysokości, od którego rozpoczyna się obliczanie wysokości punktu podziemnego. Stanowi odniesienie dla całego pomiaru.

Szyb umożliwia pionowe połączenie powierzchni z poziomem podziemnym. Dzięki niemu można opuścić taśmę lub drut i przenieść różnicę wysokości.

Najczęściej stosuje się niwelatory oraz pionowo zawieszony przymiar, np. taśmę lub drut. Odczyty wykonuje się na powierzchni i pod ziemią.

Przenoszenie wysokości do kopalni służy powiązaniu wysokości punktu podziemnego z reperem na powierzchni. Tyczenie linii poziomej polega na wyznaczaniu punktów o jednakowej wysokości w terenie lub na obiekcie.

Charakterystyczne są dwa poziomy pomiarowe: powierzchnia i poziom podziemny, szyb między nimi oraz pionowo opuszczony przymiar. Na powierzchni często zaznaczony jest reper.

W metodzie kątowej zapis dotyczy konkretnych kątów między parami celów. W metodzie kierunkowej zapisuje się kierunki do wielu punktów, a kąty oblicza się później jako różnice kierunków.

Seria to pełny cykl obserwacji danego kąta lub zestawu kierunków. Może obejmować obserwacje w dwóch położeniach lunety.

Kilka serii zwiększa dokładność i pozwala kontrolować błędy obserwacyjne. Jest to ważne, ponieważ osnowa realizacyjna służy do precyzyjnego tyczenia obiektów budowlanych.

Nie. Dwa położenia lunety mogą tworzyć jedną serię pomiarową. Liczbę serii ustala się po liczbie pełnych powtórzeń pomiaru.

Trzeba sprawdzić, czy zapisano kąty czy kierunki, ile razy powtórzono pełny pomiar oraz czy obserwacje dotyczą tych samych celów.

Dziennik wskazuje pomiar konkretnych kątów, a nie zestawu kierunków. Powtórzenie pełnego pomiaru dwa razy oznacza dwie serie.

Są to składowe przesunięcia punktu w kierunkach osi układu współrzędnych. Określają, o ile należy przesunąć punkt, aby uzyskać jego prawidłowe położenie.

Najczęściej odejmuje się współrzędne punktu wytyczonego od współrzędnych punktu projektowanego: dx = Xp − Xt, dy = Yp − Yt. Trzeba jednak zachować konwencję znaków podaną w zadaniu lub wynikającą ze szkicu.

Znak wskazuje kierunek przesunięcia punktu. Dodatni oznacza przesunięcie w kierunku rosnących wartości osi, a ujemny w kierunku przeciwnym.

Różnicę wyrażoną w metrach mnoży się przez 1000. Na przykład 0,0056 m to 5,6 mm.

Osnowa realizacyjna to sieć punktów geodezyjnych zakładana na potrzeby obsługi inwestycji. Służy między innymi do tyczenia, kontroli położenia obiektów i pomiarów powykonawczych.

Szkic pokazuje geometrię tyczenia, oznaczenia punktów oraz kierunki osi lub pomiarów. Pomaga poprawnie ustalić, którą różnicę współrzędnych należy przyjąć i jaki znak ma poprawka.