Pytania pomocnicze - BUD.22
Organizacja i prowadzenie robót melioracyjnych
Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 627.
Strona 7 z 10.
Dlaczego śródpolne pasy zadrzewień ograniczają erozję wietrzną?
Zmniejszają prędkość wiatru przy powierzchni gleby. Dzięki temu ograniczają wywiewanie cząstek gleby, szczególnie na gruntach lekkich i suchych.
Na jakich glebach erozja wietrzna występuje najczęściej?
Najczęściej występuje na glebach lekkich, piaszczystych, przesuszonych i pozbawionych okrywy roślinnej. Takie gleby są łatwo unoszone przez wiatr.
Dlaczego ubijanie gleby ciężkimi maszynami nie jest właściwym sposobem ochrony przed erozją?
Ubijanie pogarsza strukturę gleby, ogranicza infiltrację wody i rozwój korzeni. Nie jest zalecaną metodą ochrony gleby, mimo że chwilowo może zmniejszyć pylenie.
Czym różni się erozja wietrzna od erozji wodnej?
Erozja wietrzna polega na wywiewaniu gleby przez wiatr, a erozja wodna na spłukiwaniu jej przez wodę opadową lub roztopową. Metody ochrony przed nimi częściowo się różnią.
Dlaczego zadarnienie dróg spływu wód opadowych chroni głównie przed erozją wodną?
Darń stabilizuje glebę i spowalnia spływ wody, więc ogranicza rozmywanie powierzchni gruntu. Nie jest to podstawowa metoda ochrony przed działaniem wiatru.
Jaką rolę pełni roślinność w ochronie gleby przed erozją?
Roślinność osłania powierzchnię gleby, wiąże ją systemem korzeniowym i zmniejsza siłę działania wiatru lub wody. Dlatego uprawy okrywowe, zadarnienie i zadrzewienia są ważnymi metodami przeciwerozyjnymi.
W jakim kierunku najlepiej zakładać pasy zadrzewień w stosunku do dominujących wiatrów?
Najkorzystniej zakładać je możliwie prostopadle do kierunku dominujących wiatrów. Wtedy najskuteczniej hamują przepływ powietrza nad polem.
Jak obliczyć powierzchnię dna rowu przeznaczoną do wykoszenia?
Powierzchnię dna oblicza się jako długość rowu pomnożoną przez szerokość dna. W tym zadaniu: 120 m × 0,8 m = 96 m².
Co oznacza jednostka mb przy wycenie robót melioracyjnych?
Mb oznacza metr bieżący, czyli długość obiektu liczona wzdłuż jego przebiegu. Przy rowie 120 mb oznacza rów o długości 120 m.
Dlaczego w tym zadaniu nie wykorzystuje się głębokości rowu?
Ponieważ koszt wykoszenia podano za 1 m² dna, a koszt odmulenia za 1 mb rowu. Głębokość byłaby potrzebna np. przy obliczaniu powierzchni skarp lub objętości namułu.
Jak obliczyć koszt odmulenia rowu, gdy cena podana jest za metr bieżący?
Należy pomnożyć długość rowu przez cenę za 1 mb. Dla 120 m i ceny 7,20 zł/mb koszt wynosi 864 zł.
Jak obliczyć łączny koszt kilku robót konserwacyjnych?
Najpierw oblicza się koszt każdej czynności osobno, a następnie dodaje się wyniki. W tym przypadku: 144 zł za wykoszenie i 864 zł za odmulenie, razem 1008 zł.
Kiedy nachylenie skarp rowu jest potrzebne w obliczeniach?
Nachylenie skarp jest potrzebne przy obliczaniu szerokości górnej rowu, długości skarp, powierzchni skarp lub pola przekroju trapezowego. Nie jest potrzebne, gdy liczy się tylko powierzchnię dna i długość rowu.
Dlaczego nawodnienie deszczowniane uznaje się za system uniwersalny?
Ponieważ może być stosowane na różnych rodzajach użytków: łąkach, pastwiskach, gruntach ornych, w sadach i uprawach warzywnych. Zraszacze rozprowadzają wodę podobnie do opadu atmosferycznego.
Czym różni się nawodnienie deszczowniane od kroplowego?
Deszczowniane zwilża powierzchnię gleby i roślin przez rozpylanie wody, natomiast kroplowe podaje wodę punktowo przy korzeniach. Kroplowe jest oszczędniejsze, ale mniej uniwersalne powierzchniowo.
W jakich uprawach szczególnie dobrze sprawdza się nawodnienie kroplowe?
Najlepiej sprawdza się w sadach, warzywnictwie, uprawach jagodowych oraz pod osłonami. Jest korzystne tam, gdzie ważna jest precyzyjna dawka wody.
Dlaczego nawodnienie bruzdowe nie jest odpowiedzią w tym pytaniu?
Nawodnienie bruzdowe wymaga odpowiedniego ukształtowania terenu i upraw rzędowych. Nie nadaje się powszechnie do użytków zielonych ani wszystkich typów upraw.
Na czym polega nawodnienie zalewowe i dlaczego ma ograniczone zastosowanie?
Polega na okresowym zalewaniu powierzchni wodą. Wymaga odpowiedniego terenu i dużej ilości wody, dlatego nie jest uniwersalne dla sadów, warzyw, gruntów ornych i użytków zielonych jednocześnie.
Jakie podstawowe elementy tworzą system deszczowniany?
System składa się zwykle ze źródła wody, pompy, rurociągów, hydrantów lub przewodów rozprowadzających oraz zraszaczy. Ich zadaniem jest równomierne rozprowadzenie wody na powierzchni pola.
Jakie czynniki ograniczają skuteczność deszczowania?
Najważniejsze ograniczenia to silny wiatr, zbyt duża intensywność deszczowania, nierównomierna praca zraszaczy oraz straty wody przez parowanie i znoszenie kropel.
Jak oblicza się objętość warstwy osadu zalegającego na dnie zbiornika?
Objętość osadu oblicza się ze wzoru V = P × h, gdzie P to powierzchnia dna, a h to grubość warstwy osadu wyrażona w metrach.
Dlaczego przed obliczeniem trzeba zamienić centymetry na metry?
Powierzchnia dna jest podana w m², więc grubość warstwy musi być w metrach. Tylko wtedy wynik otrzymuje się w m³.
O ile wzrasta pojemność zbiornika po odmuleniu?
Pojemność wzrasta o objętość usuniętego osadu. W tym zadaniu jest to 7200 m² × 0,60 m = 4320 m³.
Czym różni się pojemność zbiornika od przyrostu pojemności po odmuleniu?
Pojemność zbiornika to całkowita ilość wody, jaką może pomieścić. Przyrost pojemności po odmuleniu to tylko dodatkowa objętość odzyskana po usunięciu osadu.
Jaka byłaby pojemność zbiornika po odmuleniu w podanym zadaniu?
Jeśli początkowa pojemność wynosiła 8640 m³, a przyrost po odmuleniu 4320 m³, to pojemność po odmuleniu wyniosłaby 12960 m³.
Jakie znaczenie ma odmulanie zbiorników wykorzystywanych do nawodnień?
Odmulanie zwiększa pojemność użytkową zbiornika, poprawia magazynowanie wody i umożliwia sprawniejsze prowadzenie nawodnień.
Na czym polega nawodnienie zalewowe?
Polega na doprowadzeniu wody na wydzielone kwatery i zalaniu ich powierzchni. Kwatery są ograniczone groblami, które zatrzymują wodę.
Po czym najłatwiej rozpoznać system nawodnienia zalewowego?
Po tym, że woda pokrywa całą powierzchnię kwatery. Charakterystyczne są też groble otaczające zalewany obszar.
Czym nawodnienie zalewowe różni się od kroplowego?
W nawodnieniu kroplowym woda trafia punktowo bezpośrednio w pobliże roślin. W zalewowym woda rozlewa się po całej kwaterze.
Czym nawodnienie zalewowe różni się od podsiąkowego?
W systemie podsiąkowym woda dostaje się do strefy korzeniowej od dołu, przez podniesienie poziomu wody gruntowej. W systemie zalewowym woda znajduje się na powierzchni terenu.
Jaką rolę pełnią groble w nawodnieniu zalewowym?
Groble ograniczają kwatery i zapobiegają niekontrolowanemu odpływowi wody. Umożliwiają utrzymanie odpowiedniej warstwy wody na polu.
Jakie elementy techniczne mogą występować w systemie nawodnienia zalewowego?
Są to m.in. rowy doprowadzające wodę, kwatery, groble, urządzenia piętrzące oraz odpływy. Ich zadaniem jest kontrola dopływu, zatrzymania i odprowadzenia wody.
Na czym polega nawodnienie podsiąkowe?
Nawodnienie podsiąkowe polega na podnoszeniu poziomu wody gruntowej tak, aby woda podsiąkała kapilarnie do strefy korzeniowej roślin.
Dlaczego system podsiąkowy może pełnić także funkcję odwadniającą?
Ten sam układ rowów, drenów lub urządzeń piętrzących może regulować poziom wody gruntowej. Przy nadmiarze wody umożliwia jej odprowadzenie, a przy niedoborze zatrzymanie lub doprowadzenie.
Czym nawodnienie podsiąkowe różni się od nawodnienia zalewowego?
W nawodnieniu podsiąkowym woda dociera do korzeni od dołu przez podsiąk kapilarny. W nawodnieniu zalewowym powierzchnia pola jest okresowo pokrywana warstwą wody.
Jakie warunki glebowe sprzyjają stosowaniu nawodnienia podsiąkowego?
Najlepsze są gleby o dobrej kapilarności i przepuszczalności, które pozwalają na równomierne podsiąkanie wody do strefy korzeniowej.
Jakie urządzenia mogą być wykorzystywane w systemie podsiąkowym?
Stosuje się rowy melioracyjne, dreny, zastawki, przepusty z piętrzeniem oraz inne urządzenia regulujące poziom wody.
Dlaczego nawodnienie bruzdowe nie jest typowym systemem odwadniającym?
Nawodnienie bruzdowe służy głównie do doprowadzania wody bruzdami między rzędami roślin. Nie jest projektowane do regulacji poziomu wody gruntowej i odprowadzania jej nadmiaru.
Jak obliczyć powierzchnię nawadnianą przez zraszacz pełnoobrotowy?
Dla zraszacza pracującego po pełnym okręgu powierzchnię oblicza się ze wzoru A = π × r², gdzie r to zasięg zraszacza. Przy zasięgu 25 m powierzchnia wynosi około 1963 m².
Dlaczego w obliczeniach opadu deszczowania objętość wody dzieli się przez powierzchnię?
Ponieważ trzeba ustalić, jak gruba warstwa wody przypadnie na każdy metr kwadratowy powierzchni. Iloraz objętości i powierzchni daje wysokość warstwy wody.
Jak przeliczyć metry sześcienne wody na milimetry opadu?
Najpierw dzieli się objętość w m³ przez powierzchnię w m², otrzymując wysokość w metrach. Następnie wynik mnoży się przez 1000, aby uzyskać milimetry.
Co oznacza informacja, że zraszacz dostarcza opad 8 mm/h?
Oznacza to, że w ciągu jednej godziny zraszacz podaje na nawadnianą powierzchnię warstwę wody o wysokości 8 mm. Jest to równoważne 8 litrom wody na każdy metr kwadratowy.
Jaką rolę w zadaniu pełni zasięg zraszacza?
Zasięg zraszacza jest promieniem powierzchni zraszania. Bez niego nie można obliczyć pola powierzchni, na którą trafia podawana woda.
Czy ciśnienie robocze zraszacza zawsze wykorzystuje się bezpośrednio w obliczeniu opadu?
Nie zawsze. W takim zadaniu ciśnienie jest parametrem technicznym wpływającym na zasięg i zużycie wody, ale samo obliczenie opadu wykonuje się z objętości wody i powierzchni zraszania.
Jak oblicza się szerokość górną kanału o przekroju trapezowym?
Stosuje się wzór: B = b + 2 · n · h, gdzie b to szerokość dna, h to głębokość, a n to poziome odsunięcie skarpy przy nachyleniu 1:n.
Co oznacza nachylenie skarp zapisane jako 1:1,5?
Oznacza, że na każdy 1 m wysokości skarpa odsuwa się poziomo o 1,5 m. Przy głębokości 2 m odsunięcie jednej skarpy wynosi 3 m.
Dlaczego w obliczeniu szerokości kanału uwzględnia się dwie skarpy?
Kanał trapezowy ma skarpę po lewej i po prawej stronie dna. Dlatego poziome odsunięcie skarpy trzeba policzyć dla obu stron.
Jakie dane są potrzebne do wyznaczenia szerokości pasa terenu pod kanał trapezowy?
Potrzebne są: szerokość dna kanału, głębokość kanału oraz nachylenie skarp. Na ich podstawie oblicza się szerokość górną przekroju.
Czym różni się szerokość dna kanału od szerokości pasa terenu pod kanał?
Szerokość dna dotyczy tylko dolnej, płaskiej części przekroju. Szerokość pasa terenu obejmuje dno oraz rozszerzenie wynikające z obu skarp.
Jak zmiana głębokości kanału wpływa na jego szerokość górną?
Im większa głębokość, tym większe poziome odsunięcie skarp, a więc większa szerokość górna kanału. Przy stałym nachyleniu skarp zależność jest liniowa.
Jak obliczyć efekt produkcyjny nawodnienia na podstawie tabeli plonów?
Należy od plonu uprawy nawadnianej odjąć plon uprawy bez nawodnienia dla tego samego roku. Największa różnica oznacza najlepszy efekt produkcyjny.
Dlaczego w tym zadaniu poprawną odpowiedzią jest rok 2015?
W 2015 r. różnica między plonem nawadnianym a nienawadnianym wyniosła 9,87 − 2,96 = 6,91 t/ha. Był to największy przyrost plonu spośród podanych lat.
Czy najlepszy efekt produkcyjny oznacza zawsze największy plon uprawy nawadnianej?
Nie. Trzeba porównać przyrost plonu względem uprawy bez nawodnienia. Największy plon nawadniany nie musi oznaczać największego efektu nawodnienia.
Jakie były przyrosty plonu w poszczególnych latach?
W 2014 r. przyrost wyniósł 6,59 t/ha, w 2015 r. 6,91 t/ha, w 2016 r. 6,75 t/ha, a w 2017 r. 6,36 t/ha.
Po co porównuje się uprawę nawadnianą z uprawą bez nawodnienia?
Takie porównanie pozwala ocenić, jaki rzeczywisty wpływ miało nawodnienie na plon. Bez wariantu kontrolnego trudno stwierdzić, czy wzrost plonu wynikał z nawodnienia.
W jakich jednostkach podaje się plon w tego typu zadaniach?
Plon najczęściej podaje się w tonach z hektara, czyli t/ha. Oznacza to masę plonu uzyskaną z powierzchni jednego hektara.
Jak oblicza się powierzchnię nawadnianą przez zraszacz pracujący pełnym obrotem?
Stosuje się wzór na pole koła: P = π · r². Promień r to zasięg zraszacza podany w metrach.
Dlaczego w tym zadaniu używa się wzoru na pole koła?
Zraszacz ustawiony w jednym punkcie i obracający się wokół własnej osi nawadnia obszar zbliżony do koła. Promień tego koła jest równy promieniowi zasięgu zraszacza.
Jaka jest powierzchnia nawadniana przez zraszacz o promieniu 18 m?
Powierzchnia wynosi P = 3,14 · 18² = 3,14 · 324 = 1017,36 m², czyli w przybliżeniu 1 017 m².
Jakiego błędu należy unikać przy obliczaniu powierzchni zraszania?
Nie wolno traktować promienia jako średnicy ani mnożyć 18 · 18 bez uwzględnienia liczby π. Samo 18² daje tylko 324, a nie pole koła.
Czy rzeczywista powierzchnia nawodnienia zawsze jest idealnym kołem?
Nie zawsze. Na rzeczywisty zasięg wpływają m.in. wiatr, ciśnienie wody, typ zraszacza, dysza oraz nierówności terenu.
Po co w układach zraszaczy stosuje się nakładanie zasięgów?
Nakładanie zasięgów poprawia równomierność nawodnienia. Dzięki temu ogranicza się powstawanie miejsc przesuszonych lub nadmiernie nawodnionych.