Pytania pomocnicze - CHM.05

Ponieważ działa w bardzo dużej skali i często opiera się na spalaniu paliw kopalnych. Powoduje emisję gazów, pyłów oraz powstawanie odpadów i ścieków przemysłowych.

Najczęściej są to dwutlenek siarki, tlenki azotu, dwutlenek węgla, tlenek węgla oraz pyły zawieszone. Ich ilość zależy od rodzaju paliwa i zastosowanych technologii oczyszczania spalin.

Źródłem zanieczyszczeń mogą być ścieki przemysłowe, wody chłodnicze, odcieki ze składowisk popiołów oraz awarie instalacji. Mogą one zmieniać skład chemiczny lub temperaturę wód.

Gleby mogą być zanieczyszczane przez opad pyłów, metale ciężkie, związki siarki oraz odpady paleniskowe. Skutkiem może być zakwaszenie gleby i pogorszenie jej jakości.

Ruch drogowy silnie zanieczyszcza powietrze lokalnie, zwłaszcza w miastach. Energetyka oddziałuje szerzej, obejmując powietrze, wody, gleby oraz emisję gazów cieplarnianych na dużą skalę.

Stosuje się m.in. elektrofiltry, odpylacze, instalacje odsiarczania spalin oraz systemy redukcji tlenków azotu. Ich zadaniem jest zmniejszenie ilości zanieczyszczeń trafiających do środowiska.

Ponieważ polega na obliczeniu należności według przepisów i stawek, a nie na wykonaniu pomiaru lub analizy laboratoryjnej. Może korzystać z danych pomiarowych, ale samo nie jest badaniem środowiska.

Są to między innymi pobieranie próbek, analiza wód i ścieków, badanie osadów, monitoring odcieków oraz pomiary emisji i imisji zanieczyszczeń.

Emisja to wprowadzanie zanieczyszczeń do środowiska, np. z komina zakładu. Imisja to stężenie tych zanieczyszczeń już występujące w środowisku, np. w powietrzu atmosferycznym.

Polega na regularnym pobieraniu i badaniu odcieków, aby ocenić ich skład chemiczny i wpływ na wody oraz glebę. Jest to działanie kontrolne i pomiarowo-analityczne.

Tak. Obejmuje oznaczanie parametrów fizycznych, chemicznych i biologicznych, np. pH, BZT5, zawiesin, azotu, fosforu lub metali ciężkich.

Wyniki pomiarów mogą dostarczyć danych o ilości lub rodzaju zanieczyszczeń. Dopiero na ich podstawie, według przepisów i stawek, oblicza się opłatę.

Punkt powyżej składowiska pokazuje jakość wody dopływającej do obszaru oddziaływania. Jest punktem odniesienia do oceny, czy składowisko pogarsza stan rzeki.

Punkt poniżej składowiska pozwala wykryć ewentualne zanieczyszczenia wprowadzone do rzeki przez odcieki lub spływ powierzchniowy z terenu składowiska.

Oznacza minimalny układ kontrolny: jeden punkt przed źródłem potencjalnego zanieczyszczenia i jeden za nim. W razie potrzeby można wyznaczyć więcej punktów, np. przy dopływach lub miejscach szczególnie narażonych.

Porównuje się wartości tych samych wskaźników jakości wody. Pogorszenie wyników poniżej składowiska może wskazywać na jego negatywne oddziaływanie.

Mogą to być m.in. substancje organiczne, azot amonowy, chlorki, metale ciężkie, zawiesiny oraz związki powodujące wzrost przewodności elektrolitycznej wody.

Nie pozwala ustalić, jaka była jakość wody przed kontaktem z obszarem składowiska. Bez punktu odniesienia trudno jednoznacznie ocenić wpływ składowiska.

Nie zawsze. Minimalny wymagany układ obejmuje punkty powyżej i poniżej składowiska, natomiast punkt na wysokości składowiska może być dodatkowy, jeśli wymaga tego lokalna sytuacja.

Sonometr służy do pomiaru poziomu dźwięku lub hałasu. Wynik najczęściej podaje się w decybelach, czyli dB.

Poziom dźwięku podaje się w decybelach, oznaczanych jako dB. W pomiarach środowiskowych często stosuje się korekcję A, czyli dB(A).

Sonometr mierzy poziom dźwięku, a higrometr wilgotność powietrza. Są to przyrządy do pomiaru zupełnie różnych wielkości fizycznych.

Hałas jest czynnikiem uciążliwym i może negatywnie wpływać na zdrowie ludzi oraz jakość życia. Pomiary pozwalają ocenić, czy dopuszczalne poziomy hałasu nie są przekroczone.

LAeq to uśredniony w czasie poziom dźwięku skorygowany charakterystyką A. Stosuje się go do oceny zmiennego hałasu, np. komunikacyjnego lub przemysłowego.

Metoda Winklera jest metodą miareczkową. Polega na chemicznym związaniu tlenu rozpuszczonego w próbce, a następnie oznaczeniu jego ilości przez miareczkowanie.

Tlen rozpuszczony decyduje o warunkach życia organizmów wodnych. Jego niski poziom może świadczyć o zanieczyszczeniu wody lub intensywnym rozkładzie materii organicznej.

Najczęściej podaje się ją w mg O₂/dm³, czyli miligramach tlenu na litr wody.

Metoda wagowa polega na oznaczaniu masy substancji, zwykle po wytrąceniu lub odparowaniu. Tlen rozpuszczony w wodzie oznacza się metodami chemicznymi lub instrumentalnymi, a klasycznie metodą Winklera.

Na zawartość tlenu wpływają m.in. temperatura, mieszanie wody, ciśnienie atmosferyczne, fotosynteza oraz ilość zanieczyszczeń organicznych.

To pojedyncza porcja ścieków pobrana w określonym miejscu i czasie. Odzwierciedla skład ścieków tylko w momencie pobrania.

Ponieważ skład ścieków zmienia się w czasie. Próbka złożona lepiej reprezentuje średnią jakość ścieków w danym okresie.

Powstaje przez połączenie kilku próbek jednorazowych pobranych w ustalonych odstępach czasu lub proporcjonalnie do przepływu ścieków.

Próbka jednorazowa jest pobierana tylko raz, a próbka złożona składa się z kilku próbek jednorazowych połączonych razem.

Oznacza pobieranie większych lub częstszych porcji wtedy, gdy przepływ ścieków jest większy. Dzięki temu próbka lepiej odzwierciedla rzeczywisty ładunek zanieczyszczeń.

Można oznaczać m.in. BZT5, ChZT, zawiesiny ogólne, azot, fosfor oraz inne wskaźniki jakości ścieków.

Podstawowe narzędzia to szpadel oraz próbniki glebowe, np. laska Egnera, świder lub cylinder. Umożliwiają one pobranie gleby z określonego miejsca i głębokości.

Areometr i waga analityczna są sprzętem laboratoryjnym. Służą do oznaczeń po pobraniu próbki, a nie do samego poboru gleby w terenie.

Próbnik glebowy służy do pobrania próbki gleby z określonej głębokości i warstwy. Pomaga uzyskać materiał bardziej reprezentatywny niż przypadkowo zebrana gleba z powierzchni.

Opis próbki pozwala powiązać wynik badania z konkretnym miejscem, datą i głębokością pobrania. Bez tego wynik może być bezużyteczny w ocenie stanu środowiska.

Pobieranie próbki odbywa się w terenie i wymaga narzędzi takich jak szpadel oraz próbniki. Analiza laboratoryjna wykorzystuje sprzęt badawczy, np. suszarkę, sita, wagę analityczną lub odczynniki.

Próbka zbiorcza powstaje przez połączenie kilku próbek cząstkowych pobranych z jednego obszaru. Dzięki temu lepiej reprezentuje średni stan gleby na badanym terenie.

Ponieważ każda substancja najsilniej pochłania światło przy określonej długości fali. Ustawienie właściwej długości fali zwiększa dokładność oznaczenia.

Spektrofotometr mierzy najczęściej absorbancję, czyli ilość światła pochłoniętego przez próbkę. Na tej podstawie można określić stężenie oznaczanej substancji.

Spektrofotometr służy do analiz laboratoryjnych związanych z pochłanianiem światła. Higrometr mierzy wilgotność powietrza.

Spektrofotometr bada właściwości optyczne próbki, np. absorbancję. Sonometr służy do pomiaru poziomu dźwięku lub hałasu.

Można go stosować m.in. do oznaczania azotanów, azotynów, fosforanów, żelaza, manganu i jonu amonowego w wodzie lub ściekach.

Absorbancja określa, jaka część promieniowania została pochłonięta przez badaną próbkę. W wielu metodach rośnie wraz ze stężeniem oznaczanej substancji.

Próba ślepa pozwala wyzerować wpływ odczynników, rozpuszczalnika i kuwety. Dzięki temu wynik dotyczy głównie oznaczanej substancji w próbce.

Polega na odparowaniu określonej objętości próbki, wysuszeniu pozostałości i jej zważeniu. Wynik podaje się najczęściej w mg/l.

Ponieważ podstawą wyniku jest masa substancji pozostałych po odparowaniu wody. Oznaczenie opiera się więc na ważeniu.

Twardość wody najczęściej oznacza się metodą miareczkową, np. z użyciem EDTA. Nie jest to typowe oznaczenie wagowe.

Odczyn wody oznacza się jako pH, najczęściej za pomocą pH-metru. Można też stosować papierki lub roztwory wskaźnikowe.

Metodami wagowymi oznacza się m.in. suchą pozostałość oraz zawiesiny ogólne. Wspólną cechą tych oznaczeń jest suszenie i ważenie pozostałości.

Sucha pozostałość obejmuje substancje pozostające po odparowaniu próbki wody. Zawiesiny ogólne to cząstki zatrzymane na sączku i oznaczane po filtracji oraz wysuszeniu.

Może świadczyć o dużej zawartości soli mineralnych, substancji rozpuszczonych lub zanieczyszczeń. Nie wskazuje jednak dokładnego składu chemicznego próbki.

Ponieważ temperatura zmienia się bardzo szybko po pobraniu próbki. Transport, temperatura otoczenia i nasłonecznienie mogą zafałszować wynik.

Najczęściej stosuje się termometr terenowy albo sondę wieloparametrową. Pomiar wykonuje się bezpośrednio w wodzie lub natychmiast po pobraniu próbki.

Im wyższa temperatura wody, tym zwykle mniejsza rozpuszczalność tlenu. Może to pogarszać warunki życia organizmów wodnych.

Są to wskaźniki chemiczne, które można oznaczyć w laboratorium, jeśli próbka zostanie prawidłowo pobrana, przechowana i ewentualnie zakonserwowana.

Pomiar terenowy wykonuje się na miejscu, zwykle dla parametrów szybkozmiennych. Oznaczenie laboratoryjne wykonuje się później, przy użyciu metod analitycznych i kontrolowanych warunków.

Często w terenie mierzy się także odczyn pH, przewodność elektrolityczną i tlen rozpuszczony. Są to parametry wrażliwe na zmianę warunków po pobraniu próbki.