Pytania pomocnicze - CHM.05

Polega na usuwaniu nadkładu i wydobywaniu kopaliny bezpośrednio z powierzchni ziemi lub z płytkich warstw podłoża. Nie wymaga drążenia głębokich szybów, jak w górnictwie podziemnym.

Wyrobisko to przestrzeń powstała po wydobyciu kopaliny lub usunięciu skał i gruntu. W górnictwie odkrywkowym ma zwykle postać zagłębienia, niecki lub rozległej odkrywki.

Ponieważ w tej metodzie kopalinę wydobywa się przez fizyczne usunięcie materiału z powierzchni terenu. Po wydobyciu pozostaje pusta przestrzeń, czyli wyrobisko.

Powoduje silne przekształcenie rzeźby terenu, usunięcie roślinności i powstanie dużych zagłębień. Często zmienia też naturalny układ cieków i poziom wód gruntowych.

Teren należy poddać rekultywacji, np. przez zasypanie części wyrobiska, ukształtowanie skarp, odtworzenie gleby i wprowadzenie roślinności. Czasem wyrobiska przekształca się w zbiorniki wodne lub tereny rekreacyjne.

Górnictwo odkrywkowe prowadzi się z powierzchni terenu, a podziemne przez szyby i chodniki pod ziemią. Odkrywkowe zwykle bardziej przekształca powierzchnię, natomiast podziemne może powodować zapadliska i szkody górnicze.

Ponieważ po pobraniu mogą zachodzić zmiany chemiczne, biologiczne i fizyczne. Bez konserwacji wynik analizy może nie odpowiadać rzeczywistemu stanowi wody w miejscu poboru.

Szybko mogą zmieniać się m.in. zapach, mętność, zawartość tlenu, związki łatwo utleniające się oraz parametry zależne od aktywności mikroorganizmów.

Twardość zależy głównie od stężenia jonów wapnia i magnezu, które są stosunkowo trwałe w próbce. Dlatego parametr ten nie zmienia się gwałtownie bezpośrednio po pobraniu.

Chłodzenie spowalnia reakcje chemiczne i rozwój mikroorganizmów. Dzięki temu próbka dłużej zachowuje właściwości zbliżone do tych, które miała w chwili pobrania.

Substancje odpowiedzialne za zapach mogą się ulatniać, rozkładać lub powstawać w wyniku procesów biologicznych. Dlatego opóźnienie badania może zmienić ocenę zapachu.

Prawidłowe pobranie ma zapewnić reprezentatywność próbki, czyli zgodność z badaną wodą. Konserwacja ma utrzymać jej właściwości do czasu wykonania analizy.

Cząstki zawieszone mogą opadać, zlepiać się lub ponownie mieszać w próbce. Mogą też zachodzić procesy biologiczne wpływające na ilość zawiesin.

Herc oznacza liczbę cykli lub drgań zachodzących w ciągu jednej sekundy. 1 Hz to jedno drganie na sekundę.

Należy podzielić liczbę drgań wykonanych w ciągu minuty przez 60, ponieważ minuta ma 60 sekund.

Ponieważ 3000 drgań zachodzi w 60 sekundach, więc 3000 ÷ 60 = 50 drgań na sekundę, czyli 50 Hz.

Częstotliwość oblicza się ze wzoru f = n / t, gdzie n to liczba drgań, a t to czas w sekundach.

Nie. Liczba drgań mówi, ile drgań wystąpiło łącznie, a częstotliwość określa, ile drgań przypada na jedną sekundę.

Należy podzielić wartość przez 1 000 000, ponieważ 1 m³ = 1 000 000 cm³. Masa w mikrogramach się nie zmienia, zmienia się tylko jednostka objętości.

Ponieważ metr sześcienny jest jednostką objętości. Skoro 1 m = 100 cm, to 1 m³ = 100³ cm³ = 1 000 000 cm³.

10 000 µg/m³ = 10 000 / 1 000 000 µg/cm³ = 0,01 µg/cm³, czyli 1 × 10⁻² µg/cm³.

Oznacza liczbę mikrogramów substancji znajdujących się w jednym metrze sześciennym powietrza lub innego medium.

Najczęstszy błąd to użycie przelicznika 100 zamiast 1 000 000 przy przechodzeniu z m³ na cm³. Trzeba pamiętać, że jednostka objętości jest podniesiona do trzeciej potęgi.

Tlenek węgla(II) wiąże się z hemoglobiną i blokuje transport tlenu we krwi. Może powodować niedotlenienie organizmu, utratę przytomności, a nawet śmierć.

Wartość w mm H₂O należy pomnożyć przez przelicznik 9,80665. Na przykład 12 mm H₂O to 12 × 9,80665 = 117,6798 Pa.

Ponieważ podano, że 1 mm H₂O odpowiada 9,80665 Pa. Każdy milimetr słupa wody ma więc wartość 9,80665 Pa, więc dla 12 mm trzeba tę wartość pomnożyć przez 12.

Oznacza ciśnienie wywierane przez słup wody o wysokości wyrażonej w milimetrach. Jest używana głównie do opisu małych ciśnień lub różnic ciśnień.

Różnica ciśnień powoduje przesunięcie poziomów cieczy w ramionach rurki. Różnica wysokości słupów cieczy pozwala wyznaczyć ciśnienie.

Ciśnienie hydrostatyczne opisuje wzór p = ρ × g × h, gdzie ρ to gęstość cieczy, g to przyspieszenie ziemskie, a h to wysokość słupa cieczy.

mm H₂O oznacza milimetry słupa wody, a mm Hg milimetry słupa rtęci. Ponieważ rtęć ma znacznie większą gęstość niż woda, te jednostki nie są równoważne.

Należy porównać stężenie każdej substancji z jej wartością dopuszczalną. Punkt spełnia normy tylko wtedy, gdy żadna substancja nie przekracza dopuszczalnego poziomu.

Nie. Przekroczenie występuje dopiero wtedy, gdy zmierzona wartość jest większa od poziomu dopuszczalnego.

W punkcie 3 stężenie NO₂ wynosi 38 μg/m³, a dopuszczalny poziom to 35 μg/m³. Oznacza to przekroczenie normy.

NO₂ nie przekracza normy, ponieważ jest równy wartości dopuszczalnej. Jednak CO wynosi 5300 μg/m³ przy normie 5000 μg/m³, więc punkt 4 nie spełnia wymagań.

Skrót r.k. oznacza rok kalendarzowy. Wartość odnosi się do średniego stężenia substancji obliczonego dla całego roku.

Jakość powietrza w punkcie ocenia się kompleksowo. Przekroczenie normy choćby dla jednej substancji powoduje, że punkt nie spełnia wymagań.

Okres uśredniania określa, z jakiego czasu pochodzi średnia wartość stężenia. Normy roczne, dobowe czy 8-godzinne nie są bezpośrednio zamienne.

Należy porównać wartość zmierzoną każdej substancji z jej wartością dopuszczalną. Gleba spełnia normy tylko wtedy, gdy żadna substancja nie przekracza limitu.

Normy przekraczają miedź oraz pestycyd aldrin. Miedź ma 31 mg/kg przy limicie 30 mg/kg, a aldrin 0,0029 mg/kg przy limicie 0,0025 mg/kg.

Ich wartości zmierzone są niższe od dopuszczalnych. Ołów ma 40 mg/kg przy limicie 50 mg/kg, a cynk 80 mg/kg przy limicie 100 mg/kg.

Tak. Nawet małe przekroczenie limitu oznacza niespełnienie normy dla danej substancji.

Oznacza liczbę miligramów substancji przypadającą na kilogram suchej masy gleby. Wynik odnosi się do próbki po wyeliminowaniu wpływu zawartej w niej wody.

Nie. Każde zanieczyszczenie porównuje się osobno z jego własną wartością dopuszczalną.

Niektóre pestycydy są bardzo toksyczne i trwałe w środowisku, dlatego ich dopuszczalne stężenia są bardzo małe.

Podczas przesypywania i przygotowywania roztworu wapno może pylić. Wdychanie pyłu wapiennego podrażnia błony śluzowe nosa, gardła i drogi oddechowe.

Wapno ma odczyn silnie zasadowy i może powodować poważne podrażnienia lub uszkodzenia oczu. Dlatego stosuje się szczelne okulary ochronne albo gogle.

Kombinezon pyłoszczelny ogranicza osiadanie pyłu wapiennego na skórze i ubraniu. Zmniejsza ryzyko podrażnień, szczególnie gdy pył zetknie się z wilgocią.

Nie. Aparat tlenowy stosuje się przy zagrożeniu niedoborem tlenu lub obecnością gazów niebezpiecznych, a przy wapnie głównym zagrożeniem jest pył i działanie zasadowe.

Wapno ma silnie zasadowy charakter, może pylić i działać drażniąco lub żrąco. Wapno palone dodatkowo reaguje z wodą z wydzieleniem ciepła.

Kask i ochrona słuchu chronią przed urazami mechanicznymi i hałasem, ale nie przed pyłem wapiennym ani działaniem chemicznym wapna. W tym przypadku ważniejsze są oczy, drogi oddechowe, skóra i odzież.

Odbywa się w przestrzeni zamkniętej, gdzie mogą gromadzić się toksyczne lub wybuchowe gazy. Dodatkowo ewakuacja jest utrudniona, a poziom ścieków może się nagle zmienić.

Siarkowodór jest silnie toksyczny i może powodować utratę przytomności oraz śmierć. W wysokich stężeniach przestaje być wyczuwalny węchem, co zwiększa ryzyko zatrucia.

Metan jest gazem palnym i w mieszaninie z powietrzem może tworzyć atmosferę wybuchową. Szczególnie groźny jest w słabo wentylowanych kanałach.

Może doprowadzić do zalania pracownika, porwania przez nurt ścieków, utonięcia lub odcięcia drogi ewakuacji.

Samo obniżenie poziomu ścieków zwykle nie powoduje bezpośredniego zagrożenia życia. W kontekście pracy w kanale groźniejsze są wzrost poziomu ścieków oraz przekroczenia stężeń gazów niebezpiecznych.

Należy sprawdzić atmosferę miernikiem gazów, zapewnić wentylację, przygotować asekurację oraz środki ochrony indywidualnej. Wejście powinno odbywać się zgodnie z procedurą prac w przestrzeniach zamkniętych.

Kontroluje się między innymi siarkowodór, metan, tlenek węgla oraz zawartość tlenu. Ważne jest wykrycie zarówno gazów toksycznych, jak i wybuchowych.

Płomień palnika może zapalić ciecz lub jej pary. Szczególnie niebezpieczne są lotne rozpuszczalniki organiczne, których pary mogą rozprzestrzeniać się po stole laboratoryjnym.

Eter jest bardzo lotny i skrajnie łatwopalny. Jego pary mogą zapalić się nawet w pewnej odległości od naczynia z cieczą.

Ryzyko zwiększają: niska temperatura zapłonu, duża lotność i zdolność tworzenia palnych mieszanin par z powietrzem. Typowe przykłady to alkohole, etery i rozpuszczalniki aromatyczne.

Informacje znajdują się na etykiecie opakowania i w karcie charakterystyki. Należy zwrócić uwagę na piktogram płomienia oraz zwroty H, np. H224 lub H225.

Powinny być przechowywane w szczelnie zamkniętych pojemnikach, z dala od źródeł ognia i ciepła. Najlepiej umieszczać je w specjalnych szafach na substancje łatwopalne.

Nie. Na przykład roztwory wodorotlenków, kwas solny czy woda wapienna nie są typowymi substancjami łatwopalnymi, choć mogą stwarzać inne zagrożenia, np. żrące lub drażniące.