Pytania pomocnicze - ELE.01
Montaż i obsługa maszyn i urządzeń elektrycznych
Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 1975.
Strona 24 z 30.
Jak odczytać amplitudę napięcia z oscylogramu?
Należy policzyć liczbę działek od osi poziomej przebiegu do wierzchołka sinusoidy i pomnożyć ją przez czułość pionową Y, np. w V/dz.
Czym różni się wartość maksymalna napięcia od wartości skutecznej?
Wartość maksymalna to amplituda sinusoidy, czyli największe chwilowe napięcie. Wartość skuteczna jest mniejsza i dla sinusoidy wynosi Um/√2.
Dlaczego w tym zadaniu nie wykorzystuje się nastawy X = 20 ms/dz?
Nastawa X opisuje skalę czasu i służy do wyznaczania okresu lub częstotliwości. Do obliczenia napięcia potrzebna jest skala pionowa Y.
Jak obliczyć wartość skuteczną, gdy z oscylogramu odczytano amplitudę 3 działki przy Y = 0,5 V/dz?
Najpierw Um = 3 · 0,5 V = 1,5 V. Następnie U = Um/√2 ≈ 1,5/1,41 ≈ 1,06 V.
Co oznacza zapis V/dz przy oscyloskopie?
Oznacza liczbę woltów przypadających na jedną działkę pionową ekranu. Przykładowo 0,5 V/dz oznacza, że jedna działka odpowiada napięciu 0,5 V.
Jak z oscylogramu wyznaczyć częstotliwość przebiegu sinusoidalnego?
Należy odczytać okres T, czyli czas jednego pełnego przebiegu, korzystając z nastawy X. Następnie częstotliwość oblicza się ze wzoru f = 1/T.
Jak rozpoznać, które cewki zostaną zasilone po naciśnięciu przycisku START?
Należy prześledzić drogę prądu od zasilania przez bezpiecznik, styki zabezpieczeń, przyciski i zestyki pomocnicze aż do cewek. Cewka zostanie zasilona tylko wtedy, gdy wszystkie elementy w jej gałęzi tworzą zamknięty obwód.
Dlaczego w układzie sterowania stosuje się przycisk STOP jako zestyk NC?
Przycisk STOP jako zestyk normalnie zamknięty przewodzi w stanie spoczynku, a po naciśnięciu przerywa obwód sterowania. Jest to rozwiązanie bezpieczne, bo przerwanie przewodu również powoduje zatrzymanie układu.
Jaką funkcję pełni samopodtrzymanie stycznika?
Samopodtrzymanie pozwala utrzymać zasilanie cewki stycznika po zwolnieniu przycisku START. Realizuje się je zwykle przez zestyk pomocniczy NO połączony równolegle z przyciskiem START.
Po co stosuje się blokadę elektryczną między stycznikami?
Blokada elektryczna uniemożliwia jednoczesne załączenie styczników, które nie mogą pracować razem. W rozruchu gwiazda-trójkąt zapobiega np. równoczesnemu załączeniu stycznika gwiazdy i trójkąta.
Jaką rolę pełni przekaźnik termiczny w obwodzie sterowania silnika?
Przekaźnik termiczny chroni silnik przed przeciążeniem. Jego zestyk NC w obwodzie sterowania otwiera się po zadziałaniu zabezpieczenia i wyłącza styczniki.
Dlaczego po naciśnięciu S1 w pokazanym układzie zasilone są cewki K1 i K2?
Naciśnięcie S1 zamyka tor sterowania prowadzący do cewek K1 i K2. Cewka K3 pozostaje niezasilona, ponieważ jej obwód jest blokowany przez odpowiednie zestyki pomocnicze.
Czym różni się zestyk główny stycznika od zestyku pomocniczego?
Zestyki główne przewodzą prąd obwodu mocy, np. prąd silnika. Zestyki pomocnicze pracują w obwodzie sterowania i służą do samopodtrzymania, blokad lub sygnalizacji.
Dlaczego silne iskrzenie na komutatorze jest niebezpieczne dla silnika prądu stałego?
Powoduje nadpalanie komutatora i przyspieszone zużycie szczotek. Może też prowadzić do pogorszenia komutacji i poważniejszej awarii silnika.
Jaka jest rola komutatora w silniku prądu stałego?
Komutator przełącza kierunek prądu w uzwojeniach wirnika, aby moment elektromagnetyczny działał w stałym kierunku. Współpracuje bezpośrednio ze szczotkami.
Dlaczego po konserwacji szczotek nadal może występować iskrzenie?
Przyczyną może być uszkodzona, zabrudzona lub nierówna powierzchnia komutatora. Sama konserwacja szczotek nie usuwa wad powierzchni komutatora.
Dlaczego komutatora nie należy smarować olejem?
Olej pogarsza kontakt elektryczny szczotek z komutatorem i zbiera zanieczyszczenia. Może zwiększyć iskrzenie zamiast je zmniejszyć.
Na czym polega szlifowanie komutatora?
Polega na wyrównaniu i oczyszczeniu powierzchni roboczej komutatora. Dzięki temu szczotki lepiej przylegają i zmniejsza się iskrzenie.
Jakie czynności bezpieczeństwa należy wykonać przed szlifowaniem komutatora?
Należy wyłączyć silnik, odłączyć zasilanie i zabezpieczyć napęd przed przypadkowym uruchomieniem. Prace wykonuje się jako prace bez napięcia.
Jakie objawy mogą wskazywać na zły stan szczotek w silniku prądu stałego?
Typowe objawy to nierównomierne zużycie, zbyt mała długość szczotek, słaby docisk, przegrzewanie oraz iskrzenie na komutatorze.
Do czego służy filtr dolnoprzepustowy?
Filtr dolnoprzepustowy przepuszcza sygnały o częstotliwościach niższych od częstotliwości granicznej, a tłumi sygnały o częstotliwościach wyższych.
Jak rozpoznać filtr dolnoprzepustowy po charakterystyce częstotliwościowej?
Na wykresie ma duże wzmocnienie dla małych częstotliwości i spadek wzmocnienia po przekroczeniu częstotliwości granicznej.
Czym różni się filtr dolnoprzepustowy od górnoprzepustowego?
Filtr dolnoprzepustowy przepuszcza niskie częstotliwości, a tłumi wysokie. Filtr górnoprzepustowy działa odwrotnie: przepuszcza wysokie częstotliwości i tłumi niskie.
Co oznacza częstotliwość graniczna filtru?
Częstotliwość graniczna to wartość, od której filtr zaczyna wyraźnie tłumić sygnał. Dla typowego filtru przyjmuje się ją jako punkt spadku poziomu o 3 dB.
Z jakich elementów można zbudować prosty filtr dolnoprzepustowy?
Najprostszy filtr dolnoprzepustowy można zbudować z rezystora i kondensatora w układzie RC albo z cewki i kondensatora w układzie LC.
Gdzie stosuje się filtry dolnoprzepustowe w elektrotechnice?
Stosuje się je między innymi do wygładzania napięcia po prostowaniu, ograniczania zakłóceń wysokoczęstotliwościowych oraz w układach pomiarowych i sterowania.
Po czym można rozpoznać przekaźnik półprzewodnikowy na zdjęciu lub schemacie?
Najczęściej ma zaciski wejściowe sterowane niskim napięciem, np. 3–32 V DC, oraz zaciski wyjściowe do załączania obciążenia AC lub DC. Na obudowie widoczne są parametry prądu i napięcia obciążenia.
Czym przekaźnik półprzewodnikowy różni się od zwykłego przekaźnika elektromagnetycznego?
Przekaźnik elektromagnetyczny ma cewkę i mechaniczne styki, natomiast SSR przełącza prąd elementami półprzewodnikowymi. SSR działa ciszej i szybciej, ale może się nagrzewać i mieć prąd upływu.
Jakie elementy półprzewodnikowe mogą znajdować się wewnątrz przekaźnika SSR?
W przekaźnikach SSR do prądu przemiennego często stosuje się triaki lub tyrystory. W wersjach do prądu stałego mogą być używane tranzystory mocy, np. MOSFET.
Dlaczego przekaźnik półprzewodnikowy często wymaga radiatora?
Podczas przewodzenia na elemencie półprzewodnikowym występuje spadek napięcia, który powoduje wydzielanie ciepła. Przy większych prądach konieczne jest odprowadzanie tego ciepła przez radiator.
Co oznacza napięcie wejściowe 3–32 V DC na przekaźniku SSR?
Jest to zakres napięcia sygnału sterującego, którym można załączyć przekaźnik. Takie wejście może być sterowane np. z regulatora temperatury, sterownika PLC lub układu elektronicznego.
Dlaczego przekaźnik półprzewodnikowy nie jest tym samym co fotodioda?
Fotodioda jest elementem światłoczułym, który reaguje na oświetlenie. Przekaźnik półprzewodnikowy jest kompletnym łącznikiem elektronicznym służącym do załączania obciążenia.
Dlaczego przekaźnik SSR nie jest przekładnikiem napięciowym?
Przekładnik napięciowy służy do transformowania i pomiarowego obniżania napięcia. SSR służy do elektronicznego załączania i wyłączania obwodu.
Po czym rozpoznać przewód YDYt na rysunku?
YDYt jest przewodem płaskim, wielożyłowym, przeznaczonym do instalacji wtynkowych i podtynkowych. Na rysunku widać kilka równolegle ułożonych żył w izolacji, co odpowiada przewodowi wtynkowemu.
Co oznacza litera „t” w oznaczeniu YDYt?
Litera „t” oznacza przewód wtynkowy, czyli przeznaczony do układania bezpośrednio w tynku lub pod tynkiem.
Czym różni się przewód YDYt od przewodu YDY?
YDY jest typowym przewodem wielożyłowym w izolacji i powłoce polwinitowej, najczęściej o budowie okrągłej. YDYt ma budowę płaską i jest przeznaczony szczególnie do instalacji wtynkowych.
Dlaczego odpowiedź DY nie pasuje do przewodu z rysunku?
DY to pojedynczy przewód jednożyłowy w izolacji, a na rysunku pokazano przewód wielożyłowy płaski. Dlatego oznaczenie DY nie odpowiada przedstawionemu przewodowi.
Do jakich instalacji stosuje się przewody YDYt?
Przewody YDYt stosuje się głównie w instalacjach elektrycznych wtynkowych i podtynkowych w budynkach. Nadają się do układania na stałe pod warstwą tynku.
Jakie cechy przewodu pomagają odróżnić przewód jednożyłowy od wielożyłowego?
Przewód jednożyłowy ma jedną żyłę przewodzącą w izolacji. Przewód wielożyłowy zawiera kilka oddzielnie izolowanych żył połączonych w jednym wyrobie przewodowym.
Co oznacza zwłoka przy wzbudzeniu przekaźnika?
Zwłoka przy wzbudzeniu oznacza, że po podaniu napięcia na cewkę przekaźnik nie przełącza styków od razu, lecz dopiero po nastawionym czasie.
Jak działa przekaźnik czasowy ze zwłoką przy załączaniu?
Po zasileniu cewki rozpoczyna się odmierzanie czasu. Dopiero po jego upływie styki przekaźnika zmieniają położenie.
Czym różni się zwłoka przy wzbudzeniu od zwłoki przy odwzbudzeniu?
Zwłoka przy wzbudzeniu opóźnia zadziałanie po podaniu napięcia na cewkę. Zwłoka przy odwzbudzeniu opóźnia powrót styków po zaniku napięcia zasilającego cewkę.
Do czego stosuje się przekaźniki czasowe ze zwłoką przy wzbudzeniu?
Stosuje się je m.in. do opóźnionego uruchamiania silników, sekwencyjnego załączania urządzeń, automatyki oświetlenia i układów sterowania maszyn.
Jak rozpoznać na schemacie cewkę przekaźnika czasowego?
Cewka przekaźnika czasowego jest oznaczana symbolem cewki z dodatkowym znakiem funkcji czasowej. Oznaczenie informuje, czy opóźnienie występuje przy wzbudzeniu, odwzbudzeniu lub w innym trybie pracy.
Czy styki przekaźnika czasowego przełączają się natychmiast po zasileniu cewki?
Nie zawsze. W przekaźniku ze zwłoką przy wzbudzeniu styki przełączają się dopiero po upływie ustawionego czasu.
Co oznacza zapis 40A/100mA na wyłączniku różnicowoprądowym?
40 A to prąd znamionowy, który aparat może przewodzić w normalnej pracy. 100 mA to znamionowy prąd różnicowy zadziałania, po którego przekroczeniu wyłącznik powinien odłączyć obwód.
Dlaczego oznaczenie AC wskazuje na wyłącznik różnicowoprądowy?
Typ AC jest oznaczeniem rodzaju wyłącznika różnicowoprądowego. Informuje, że aparat reaguje na sinusoidalny prąd różnicowy przemienny.
Czym różni się wyłącznik różnicowoprądowy od wyłącznika instalacyjnego nadprądowego?
Wyłącznik różnicowoprądowy reaguje na prąd upływu, czyli różnicę prądów w obwodzie. Wyłącznik instalacyjny nadprądowy reaguje na przeciążenie lub zwarcie.
Co oznacza zapis 3F na aparacie zabezpieczającym?
Oznaczenie 3F informuje, że urządzenie jest przeznaczone do pracy w obwodzie trójfazowym. W praktyce może mieć tory dla trzech faz, a często także dla przewodu neutralnego.
Czy wyłącznik różnicowoprądowy 100 mA jest typowym zabezpieczeniem przeciwporażeniowym dla gniazd?
Nie. Do dodatkowej ochrony przeciwporażeniowej ludzi najczęściej stosuje się wyłączniki o prądzie różnicowym 30 mA. Wartość 100 mA częściej dotyczy ochrony przeciwpożarowej lub zabezpieczenia większych części instalacji.
Czy wyłącznik różnicowoprądowy chroni przed zwarciem?
Nie jest do tego przeznaczony. Przed zwarciem i przeciążeniem chronią bezpieczniki lub wyłączniki nadprądowe, dlatego RCD powinien współpracować z takim zabezpieczeniem.
Do czego służy głowica kablowa?
Głowica kablowa służy do zakończenia kabla elektroenergetycznego. Umożliwia bezpieczne wyprowadzenie żył kabla i podłączenie ich do urządzenia, rozdzielnicy lub linii napowietrznej.
Jak odróżnić głowicę kablową od mufy kablowej?
Głowica kończy kabel i ma wyprowadzenia żył, często przez izolatory. Mufa łączy dwa odcinki kabla i zwykle ma postać osłony montowanej wzdłuż kabla.
Dlaczego głowica napowietrzna ma izolatory z żebrami?
Żebra zwiększają drogę upływu prądu po powierzchni izolatora. Jest to ważne przy pracy na zewnątrz, gdzie występują deszcz, wilgoć i zabrudzenia.
Czym różni się głowica napowietrzna od wnętrzowej?
Głowica napowietrzna jest przystosowana do warunków zewnętrznych i ma większą odporność na czynniki atmosferyczne. Głowica wnętrzowa pracuje w pomieszczeniach, więc nie wymaga tak rozbudowanej izolacji powierzchniowej.
Jaką funkcję pełni olej w głowicy olejowej?
Olej pełni funkcję izolacyjną i pomaga ograniczać naprężenia pola elektrycznego. Zmniejsza ryzyko przebicia izolacji w miejscu zakończenia kabla.
Dlaczego w osprzęcie kablowym średniego napięcia ważne jest sterowanie polem elektrycznym?
Na końcach kabli i w miejscach połączeń pole elektryczne może się silnie zagęszczać. Odpowiednia konstrukcja osprzętu zmniejsza ryzyko wyładowań niezupełnych i uszkodzenia izolacji.
Czym silnik liniowy różni się od typowego silnika obrotowego?
Silnik obrotowy wytwarza moment i ruch obrotowy wału. Silnik liniowy wytwarza bezpośrednio siłę powodującą ruch prostoliniowy.
Jaką funkcję pełni litera M w symbolach graficznych maszyn elektrycznych?
Litera M oznacza silnik elektryczny. Dodatkowe elementy symbolu wskazują rodzaj silnika lub charakter jego ruchu.
Dlaczego w silniku liniowym często nie jest potrzebna przekładnia mechaniczna?
Ponieważ silnik liniowy od razu generuje ruch prostoliniowy. Nie trzeba zamieniać ruchu obrotowego na liniowy za pomocą śruby, pasa lub zębatki.
Gdzie stosuje się silniki liniowe?
Stosuje się je w napędach wymagających szybkiego i precyzyjnego przesuwu, np. w automatyce, obrabiarkach CNC, transporterach i kolei magnetycznej.
Czym silnik liniowy różni się od silnika skokowego?
Silnik skokowy wykonuje najczęściej ruch obrotowy w krokach kątowych. Silnik liniowy wykonuje ruch postępowy wzdłuż prostej.
Dlaczego w pytaniu egzaminacyjnym poprawną odpowiedzią jest silnik liniowy?
Przedstawiony symbol zawiera oznaczenie silnika oraz element wskazujący ruch w linii prostej. To cecha charakterystyczna symbolu silnika liniowego.