Pytania pomocnicze - ELE.01

Jest to silnie opadająca krzywa zależności momentu M od prędkości n. Silnik ma duży moment przy małej prędkości i coraz mniejszy moment przy wzroście prędkości.

Ponieważ przez uzwojenie wzbudzenia i twornik płynie ten sam duży prąd rozruchowy. Powoduje to duży strumień magnetyczny i duży moment elektromagnetyczny.

Przy małym obciążeniu prąd i strumień maleją, a prędkość może gwałtownie wzrosnąć. Może to doprowadzić do mechanicznego uszkodzenia silnika.

Silnik szeregowy ma charakterystykę silnie opadającą i prędkość mocno zależną od obciążenia. Silnik bocznikowy ma prędkość prawie stałą przy zmianach obciążenia.

Oś M oznacza moment elektromagnetyczny lub mechaniczny silnika. Oś n oznacza prędkość obrotową.

Stosuje się je tam, gdzie wymagany jest bardzo duży moment rozruchowy. Przykłady to trakcja elektryczna, dźwignice, wciągarki i rozruszniki.

Szukaj aparatu obejmującego jednocześnie kilka torów prądowych, zwykle L1, L2, L3 i N. Charakterystyczne jest wspólne rozłączanie wszystkich torów oraz symbol przekładnika sumującego.

Przewód PE jest przewodem ochronnym i w normalnych warunkach nie powinien przewodzić prądu roboczego. RCD kontroluje tylko przewody czynne, czyli fazowe i neutralny.

RCD porównuje sumę prądów wpływających i wypływających z obwodu. Jeśli pojawi się różnica większa od dopuszczalnej, wyłącza zasilanie.

Wyłącznik różnicowoprądowy reaguje na prąd upływu, a zabezpieczenie nadprądowe na przeciążenie lub zwarcie. Te aparaty pełnią różne funkcje i często pracują razem.

Jest to wartość prądu różnicowego, przy której wyłącznik powinien zadziałać. Dla ochrony przeciwporażeniowej często stosuje się wartość 30 mA.

Typowy układ zawiera zabezpieczenia nadprądowe, stycznik, przekaźnik termiczny oraz przyciski sterownicze. Każdy element odpowiada za inną funkcję: ochronę, łączenie lub sterowanie.

Nie. Do ochrony silnika przed przeciążeniem stosuje się przekaźnik termiczny lub wyłącznik silnikowy, a RCD służy głównie do ochrony przed prądami upływu.

Najczęściej widać elementy sterowane, np. tyrystory połączone przeciwrównolegle, umieszczone w torach zasilania AC. Układ nie ma obwodu pośredniego DC i nie zmienia częstotliwości.

Sterownik AC reguluje wartość skuteczną napięcia lub prądu przy tej samej częstotliwości. Falownik wytwarza napięcie przemienne o regulowanej częstotliwości, zwykle z obwodu pośredniego prądu stałego.

Pojedynczy tyrystor przewodzi tylko w jednym kierunku. Para przeciwrównoległa umożliwia sterowanie zarówno dodatnią, jak i ujemną połówką napięcia przemiennego.

Jest to opóźnianie chwili włączenia tyrystora względem początku półokresu sinusoidy. Większy kąt załączenia oznacza mniejszą wartość skuteczną napięcia na odbiorniku.

Stosuje się je m.in. do grzałek, oświetlenia, transformatorów oraz silników indukcyjnych, szczególnie w układach miękkiego rozruchu.

Bezpośredni przemiennik częstotliwości zmienia częstotliwość napięcia wyjściowego bez klasycznego obwodu pośredniego DC. Sterownik AC nie zmienia częstotliwości, tylko wartość skuteczną napięcia.

Prąd zwykle nie jest idealnie sinusoidalny, ponieważ tyrystory przewodzą tylko przez część okresu. Powoduje to powstawanie odkształceń i harmonicznych.

Silniki indukcyjne potrzebują mocy biernej do wytworzenia pola magnetycznego. Moc ta nie wykonuje pracy mechanicznej, ale obciąża sieć prądem.

Kondensator pobiera moc bierną pojemnościową, która ma przeciwny charakter do mocy biernej indukcyjnej. Dzięki temu część mocy biernej krąży lokalnie między odbiornikiem a kondensatorem, a nie między odbiornikiem a siecią.

Po kompensacji zmniejsza się prąd pobierany z sieci przy tej samej mocy czynnej odbiorników. Ogranicza to straty cieplne i spadki napięcia w instalacji.

Współczynnik mocy cosφ określa, jaka część mocy pozornej jest zamieniana na moc czynną. Im bliżej wartości 1, tym korzystniej pracuje instalacja.

Zbyt duża pojemność może spowodować przekompensowanie, czyli pojawienie się nadmiaru mocy biernej pojemnościowej. Może to prowadzić do niekorzystnych zmian napięcia i problemów eksploatacyjnych.

Stosuje się je w rozdzielnicach, przy grupach odbiorników lub bezpośrednio przy dużych odbiornikach indukcyjnych. Dobór miejsca zależy od charakteru instalacji i sposobu kompensacji.

Prąd rozruchowy wynika głównie ze stanu pracy silnika przy zatrzymanym wirniku. Do jego ograniczania stosuje się układy rozruchowe, a nie kompensację mocy biernej.

Moc czynna wykonuje użyteczną pracę, np. napędza silnik. Moc bierna jest związana z polami magnetycznymi lub elektrycznymi, a moc pozorna jest geometryczną sumą mocy czynnej i biernej.

Odgromnik zaworowy chroni urządzenia i izolację sieci przed przepięciami, np. atmosferycznymi lub łączeniowymi. Podczas przepięcia odprowadza prąd udarowy do ziemi.

Przepięcie to krótkotrwały wzrost napięcia ponad wartość dopuszczalną dla urządzeń. Może uszkodzić izolację, aparaturę i odbiorniki.

Ochrona przeciwporażeniowa ma zabezpieczać ludzi przed skutkami dotyku części pod napięciem. Odgromnik zaworowy chroni głównie urządzenia przed nadmiernym napięciem.

Widoczną przerwę izolacyjną zapewnia np. odłącznik, a nie odgromnik. Odgromnik jest aparatem ochronnym od przepięć, a nie aparatem łączeniowym do odłączania obwodu.

Przy napięciu roboczym odgromnik praktycznie nie przewodzi prądu do ziemi. Zaczyna działać dopiero przy wzroście napięcia powyżej określonego poziomu.

Najczęstsze źródła to wyładowania atmosferyczne oraz czynności łączeniowe, np. załączanie i wyłączanie obwodów. Przepięcia mogą też powstawać wskutek awarii.

Zwiększa rezystancję obwodu wirnika, co powoduje wzrost poślizgu przy obciążeniu. Ponieważ prędkość silnika wynosi n = ns · (1 - s), większy poślizg oznacza mniejszą prędkość.

W typowym ujęciu wartość momentu maksymalnego nie zwiększa się istotnie. Rezystancja wirnika przesuwa moment maksymalny w stronę większego poślizgu, czyli niższej prędkości.

Rezystor rozruchowy stosuje się czasowo, aby ograniczyć prąd i poprawić moment rozruchowy, a po rozruchu zwykle jest zwierany. Rezystor włączony na stałe pozostaje w obwodzie i obniża prędkość pracy silnika.

W silniku pierścieniowym uzwojenie wirnika jest wyprowadzone na pierścienie ślizgowe, więc można dołączyć zewnętrzne rezystory. W silniku klatkowym pręty wirnika są zwarte wewnętrznie i nie ma dostępu do obwodu wirnika.

Sprawność maleje, ponieważ część energii jest tracona w rezystorze w postaci ciepła. Jest to metoda regulacji prosta, ale stratna.

Ogranicza prąd rozruchowy i może zwiększyć moment rozruchowy do korzystnej wartości. Dlatego rozruch rezystancyjny jest typowym zastosowaniem silników pierścieniowych.

Dodatkowa rezystancja wirnika zwiększa poślizg, a większy poślizg oznacza niższą prędkość obrotową. Sama rezystancja wirnika nie zwiększa prędkości synchronicznej silnika.

Reaguje na prąd różnicowy, czyli sytuację, gdy część prądu odpływa poza normalnym torem obwodu. Typową przyczyną jest uszkodzenie izolacji roboczej urządzenia.

Przeciążenie oznacza przepływ zbyt dużego prądu roboczego, ale nadal tym samym torem. Do ochrony przed przeciążeniem stosuje się bezpieczniki lub wyłączniki nadprądowe.

Uszkodzona izolacja może spowodować pojawienie się napięcia na dostępnych częściach przewodzących, np. obudowie urządzenia. To stwarza ryzyko porażenia, dlatego RCD powinien szybko odłączyć zasilanie.

Jest to różnica między prądem wpływającym do odbiornika a prądem wracającym z odbiornika. Jeśli różnica występuje, oznacza to upływ prądu poza normalną drogą.

Nie. Do ochrony przed przepięciami stosuje się ograniczniki przepięć, a nie wyłączniki różnicowoprądowe.

Przewód PE umożliwia odpływ prądu uszkodzeniowego w razie przebicia izolacji na obudowę. Dzięki temu RCD może wykryć prąd różnicowy i odłączyć zasilanie.

Głowica kablowa służy do wykonania zakończenia kabla. Umożliwia bezpieczne przyłączenie kabla do urządzenia lub innego elementu sieci.

Głowica kablowa kończy kabel, a mufa kablowa łączy dwa odcinki kabla. Mufy stosuje się m.in. przy naprawach i przedłużaniu linii kablowych.

Końcówka kabla musi mieć zapewnioną izolację, ochronę przed wilgocią i odpowiednie rozłożenie pola elektrycznego. Bez tego mogłoby dojść do przebicia izolacji lub awarii.

Stosuje się je np. w rozdzielnicach, stacjach transformatorowych, na słupach oraz przy przejściu z linii kablowej na napowietrzną.

Nie. Głowica kablowa służy do zakończenia kabla, a rozgałęzienia wykonuje się przy użyciu innego osprzętu, zależnie od rodzaju sieci i rozwiązania technicznego.

Nie bezpośrednio. Do naprawy uszkodzonego odcinka lub połączenia kabli stosuje się zwykle mufę kablową, a nie głowicę.

Po zapłonie wyładowania rezystancja jarznika maleje, więc prąd mógłby nadmiernie wzrosnąć. Element ograniczający prąd chroni lampę przed uszkodzeniem i stabilizuje jej pracę.

Dławik działa jako statecznik indukcyjny. Ogranicza i stabilizuje prąd płynący przez jarznik lampy.

Lampa rtęciowa zwykle wymaga zewnętrznego dławika. W lampie rtęciowo-żarowej funkcję statecznika pełni żarnik wolframowy połączony z jarznikiem.

Połączenie szeregowe sprawia, że ten sam prąd płynie przez żarnik i jarznik. Dzięki temu żarnik może ograniczać i stabilizować prąd jarznika.

Nie. Oprócz emisji światła żarnik pełni ważną funkcję elektryczną: działa jako rezystancyjny statecznik ograniczający prąd.

Żarnik rzeczywiście pobiera moc czynną, ale nie jest to jego podstawowa funkcja w układzie. Najważniejsze jest stabilizowanie prądu pracy lampy.

Efekt stroboskopowy polega na pozornym zatrzymaniu lub zniekształceniu ruchu obiektów oświetlonych światłem pulsującym. Jest związany z okresowymi zmianami strumienia świetlnego przy zasilaniu prądem przemiennym.

Łączniki schodowe mają po trzy zaciski i przełączają tor fazowy na jednym z dwóch przewodów korespondencyjnych. W środku układu potrzebne jest przełączanie dwóch przewodów jednocześnie, dlatego stosuje się łączniki krzyżowe.

Łącznik krzyżowy zmienia sposób połączenia przewodów korespondencyjnych między łącznikami schodowymi. Umożliwia dołożenie kolejnego miejsca sterowania oświetleniem.

Potrzebne są trzy łączniki krzyżowe oraz dwa łączniki schodowe. Łączniki schodowe montuje się na krańcach, a krzyżowe pomiędzy nimi.

Łącznik jednobiegunowy tylko przerywa lub zamyka jeden tor obwodu. Łącznik schodowy przełącza zacisk wspólny między dwoma wyjściami korespondencyjnymi.

Jeżeli sterowanie ma odbywać się z więcej niż dwóch miejsc, wszystkie punkty pośrednie między łącznikami schodowymi wymagają łączników krzyżowych. Dotyczy to np. klatek schodowych w budynkach wielokondygnacyjnych.

Przewód neutralny prowadzi się bezpośrednio do oprawy oświetleniowej. Łączniki powinny przełączać przewód fazowy, a nie neutralny.

Są to przewody łączące zaciski przełączne łączników schodowych oraz krzyżowych. To nimi przekazywany jest stan połączenia między kolejnymi łącznikami.