Pytania pomocnicze - ELM.02

Symbol tyrystora przypomina symbol diody, ale ma dodatkowe wyprowadzenie sterujące, czyli bramkę. Ma trzy elektrody: anodę, katodę i bramkę.

Tyrystor ma anodę A, katodę K oraz bramkę G. Anoda i katoda przewodzą prąd główny, a bramka służy do wyzwalania przewodzenia.

Dioda przewodzi po spolaryzowaniu w kierunku przewodzenia. Tyrystor dodatkowo wymaga impulsu na bramce, aby rozpocząć przewodzenie.

Bramka jest elektrodą sterującą. Podanie odpowiedniego impulsu na bramkę powoduje załączenie tyrystora.

Tyrystor ma właściwość podtrzymania przewodzenia. Wyłączy się dopiero wtedy, gdy prąd główny spadnie poniżej prądu podtrzymania.

Tyrystor przewodzi zasadniczo w jednym kierunku, natomiast triak może przewodzić w obu kierunkach. Triak jest często stosowany w obwodach prądu przemiennego.

Tyrystory stosuje się w prostownikach sterowanych, regulatorach mocy, układach sterowania silnikami i energoelektronice.

Termistor służy do wykrywania lub kompensowania zmian temperatury. Może też zabezpieczać układ przed przegrzaniem albo ograniczać prąd rozruchowy.

W termistorze NTC rezystancja maleje wraz ze wzrostem temperatury. W termistorze PTC rezystancja rośnie wraz ze wzrostem temperatury.

Często ma dwa wyprowadzenia i obudowę w formie pastylki, sondy, walca lub szklanego elementu. Pomocne są oznaczenia takie jak NTC, PTC, 5D-15 lub wartości rezystancji.

Dioda przewodzi prąd głównie w jednym kierunku, a termistor jest rezystorem zależnym od temperatury. Ich funkcje w układzie są inne.

Termistory NTC stosuje się jako czujniki temperatury oraz jako ograniczniki prądu rozruchowego, np. w zasilaczach. Ich rezystancja spada po nagrzaniu.

Zmiana jego rezystancji informuje układ o wzroście temperatury. Elektronika może wtedy ograniczyć pracę urządzenia, włączyć wentylator albo odłączyć zasilanie.

Najczęściej przedstawia się go symbolem przypominającym magnes podkowiasty oraz element cewki. Taki znak wskazuje na mechanizm z magnesem trwałym i ruchomą cewką.

Najczęściej do pomiaru napięcia i prądu stałego. Przy pomiarach prądu przemiennego wymaga zastosowania prostownika.

Moment wychylający jest proporcjonalny do prądu płynącego przez cewkę. Dzięki temu wychylenie wskazówki rośnie równomiernie wraz z mierzoną wartością.

Magnetoelektryczny ma magnes trwały i ruchomą cewkę, a elektromagnetyczny wykorzystuje przyciąganie elementu ferromagnetycznego przez pole elektromagnesu. Elektromagnetyczny może mierzyć zarówno AC, jak i DC.

Zmiana biegunowości prądu powoduje zmianę kierunku momentu wychylającego. Przy odwrotnym podłączeniu wskazówka może próbować wychylić się w przeciwną stronę.

Należy zastosować układ prostowniczy, który zamieni przebieg przemienny na jednokierunkowy. Dopiero taki prąd może poprawnie wychylać wskazówkę ustroju magnetoelektrycznego.

Bramka EX-NOR daje na wyjściu stan 1, gdy oba wejścia mają taki sam stan logiczny. Dla różnych stanów wejściowych jej wyjście wynosi 0.

EX-NOR jest negacją bramki XOR. XOR daje 1 dla różnych stanów wejść, a EX-NOR daje 1 dla takich samych stanów wejść.

Symbol EX-NOR ma kształt bramki XOR oraz małe kółko na wyjściu. Dodatkowa zakrzywiona linia przy wejściach odróżnia XOR/EX-NOR od OR/NOR.

Małe kółko oznacza negację sygnału wyjściowego. Na przykład XOR z kółkiem na wyjściu staje się bramką EX-NOR.

Dla wejść 00 i 11 wyjście wynosi 1. Dla wejść 01 i 10 wyjście wynosi 0.

Bramkę EX-NOR można wykorzystać do porównywania dwóch bitów. Jej wyjście informuje, czy oba sygnały wejściowe są zgodne.

Dioda Zenera utrzymuje w przybliżeniu stałe napięcie odniesienia. W tym układzie napięcie Zenera wynosi 4,7 V.

Tranzystor bipolarny ma spadek napięcia baza-emiter około 0,7 V. Dlatego w typowym wtórniku emiterowym napięcie wyjściowe jest w przybliżeniu równe Uz minus UBE.

W przybliżeniu powinno to być 4,0 V, ponieważ od napięcia Zenera 4,7 V należy odjąć spadek baza-emiter około 0,7 V.

Napięcie wyjściowe jest równe napięciu Zenera, a nie pomniejszone o spadek UBE. Oznacza to, że tranzystor nie pracuje prawidłowo, np. może mieć zwarcie między bazą a emiterem.

Rezystor ogranicza prąd płynący przez diodę Zenera i obwód bazy tranzystora. Chroni diodę przed zbyt dużym prądem.

Nie. Uszkodzony kondensator częściej powoduje zwiększone tętnienia lub problemy z filtracją, a nie precyzyjne ustawienie napięcia wyjściowego na wartość napięcia Zenera.

Można użyć multimetru w trybie testu diody i sprawdzić złącza baza-emiter oraz baza-kolektor. Dla tranzystora NPN powinny przewodzić w kierunku od bazy do emitera i od bazy do kolektora.

Dwójka licząca zmienia stan wyjścia po każdym impulsie zegarowym. Pełny cykl wyjścia trwa dwa impulsy wejściowe, więc układ dzieli częstotliwość przez 2.

Dla J = 1 i K = 1 przerzutnik JK pracuje w trybie przełączania. Każdy impuls zegarowy zmienia stan wyjścia Q na przeciwny.

Należy sprawdzić, czy impulsy wejściowe są podane na wejście zegarowe CLK, a przerzutnik ma wymuszone przełączanie stanu, np. w JK wejścia J i K są podłączone do logicznej jedynki.

Oznacza to, że sygnał wyjściowy ma dwa razy mniejszą częstotliwość niż sygnał wejściowy. Na jeden pełny okres wyjścia przypadają dwa impulsy wejściowe.

Wejście CLK jest wejściem zegarowym. Określa moment, w którym przerzutnik może zmienić swój stan.

Wyjście Q pokazuje aktualny stan przerzutnika, a Q̅ stan przeciwny. Gdy Q = 1, to Q̅ = 0 i odwrotnie.

Wejścia S i R służą do asynchronicznego ustawiania lub zerowania przerzutnika. Działają niezależnie od impulsów zegarowych.

Polega na zatrzymywaniu programu po każdej wykonanej instrukcji. Umożliwia to analizę zmian w rejestrach, pamięci i działaniu układu.

Pozwala dokładnie sprawdzić, w którym miejscu program zaczyna działać nieprawidłowo. Dzięki temu łatwiej znaleźć błąd logiczny lub konfiguracyjny.

Nie. Tryb krokowy spowalnia wykonywanie programu, ponieważ po każdej instrukcji następuje zatrzymanie i analiza.

Można obserwować między innymi rejestry procesora, licznik programu, pamięć, zmienne oraz stany portów wejścia-wyjścia.

W normalnym trybie program wykonuje się ciągle, bez zatrzymywania po każdej instrukcji. W trybie krokowym wykonanie jest kontrolowane etapami.

Tryb krokowy jest jedną z podstawowych metod debugowania. Umożliwia śledzenie działania programu i lokalizowanie błędów.

Oznacza zdolność układu do powrotu do stanu ustalonego po zakłóceniu. Stabilny układ nie powinien generować narastających oscylacji ani stale oddalać się od wartości zadanej.

Sygnał zakłócający to czynnik zewnętrzny lub wewnętrzny, który powoduje odchylenie regulowanej wielkości od wartości zadanej. Przykładem może być nagła zmiana obciążenia silnika albo spadek temperatury otoczenia.

Praca pod dużym obciążeniem dotyczy raczej wytrzymałości lub zakresu pracy urządzenia. Stabilność odnosi się do zachowania układu po zakłóceniu i jego zdolności do powrotu do prawidłowego stanu.

Minimalizowanie zakłóceń oznacza ograniczanie ich wpływu na obiekt. Stabilność oznacza, że nawet jeśli zakłócenie wystąpi, układ po jego ustaniu wraca do stanu ustalonego.

Układ niestabilny może wpadać w narastające oscylacje, przekraczać dopuszczalne wartości lub oddalać się od wartości zadanej. W skrajnych przypadkach może doprowadzić do uszkodzenia obiektu regulacji.

Termostat w pomieszczeniu jest stabilny, jeśli po chwilowym wychłodzeniu pokoju ponownie doprowadza temperaturę do ustawionej wartości. Po ustaniu zakłócenia temperatura nie powinna stale rosnąć ani spadać.

IFAV to maksymalny średni prąd przewodzenia, jaki dioda może przenosić w normalnej pracy bez przekroczenia dopuszczalnej temperatury.

IFSM to maksymalny szczytowy, zwykle udarowy prąd przewodzenia. Dioda może go wytrzymać tylko przez bardzo krótki czas.

IFSM dotyczy krótkotrwałego impulsu prądowego, a IFAV pracy długotrwałej. Krótki impuls powoduje mniejsze nagrzanie niż taki sam prąd płynący stale.

Nie. IFSM jest wartością udarową, dopuszczalną tylko przez czas określony w nocie katalogowej. Praca ciągła powinna mieścić się w granicach IFAV.

Prąd udarowy może wystąpić np. przy włączaniu zasilacza, gdy ładuje się kondensator filtrujący, albo przy krótkotrwałych stanach przejściowych w obwodzie.

Przekroczenie dopuszczalnego prądu może spowodować przegrzanie złącza, pogorszenie parametrów lub trwałe uszkodzenie diody.

Heterodyna to lokalny generator w odbiorniku, który wytwarza sygnał o określonej częstotliwości. Sygnał ten jest mieszany z sygnałem odbieranej stacji.

Częstotliwość pośrednia to stała częstotliwość uzyskana po zmieszaniu sygnału stacji z sygnałem heterodyny. Na tej częstotliwości sygnał jest dalej wzmacniany i filtrowany.

Należy przekształcić wzór do postaci fh = fp + fs. Następnie dodaje się częstotliwość pośrednią do częstotliwości odbieranej stacji.

Mieszacz służy do przemiany częstotliwości odbieranego sygnału na częstotliwość pośrednią. Dzięki temu dalsza obróbka sygnału może odbywać się na jednej, stałej częstotliwości.

Nie zawsze. Może pracować powyżej lub poniżej częstotliwości stacji, ale w zadaniach należy kierować się podanym wzorem lub opisem układu.

W wielu odbiornikach AM stosuje się częstotliwość pośrednią około 465 kHz lub 455 kHz. Dokładna wartość zależy od konstrukcji odbiornika.