Pytania pomocnicze - ELM.06

Przycisk bistabilny po naciśnięciu pozostaje w nowym położeniu. Przycisk monostabilny działa tylko podczas nacisku i po zwolnieniu wraca do stanu początkowego.

Na symbolu zwykle występuje oznaczenie mechanizmu zatrzaskowego lub podtrzymania położenia. Taki znak informuje, że przycisk ma dwa stabilne stany pracy.

Stan podstawowy to położenie styku przedstawione bez działania siły zewnętrznej, np. bez naciskania przycisku. Dzięki temu można określić, czy styk jest normalnie otwarty, czy normalnie zamknięty.

Tak. Przycisk bistabilny może sterować stykiem normalnie otwartym NO, normalnie zamkniętym NC albo zestawem styków przełącznych.

Stosuje się je do załączania funkcji, wyboru trybu pracy, podtrzymania sygnału sterującego lub ręcznego przełączania stanów układu.

Błędne odczytanie symbolu może prowadzić do niewłaściwego działania układu sterowania, np. sygnał może być chwilowy zamiast podtrzymanego.

NAND jest negacją funkcji AND. Wyjście ma stan 0 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia mają stan 1.

Dla wejść 00, 01 i 10 wyjście wynosi 1. Dla wejść 11 wyjście wynosi 0.

Wynika to z prawa de Morgana: NOT(I1 AND I2) jest równoważne (NOT I1) OR (NOT I2).

Blok ≥1 oznacza funkcję OR. Wyjście jest aktywne, gdy aktywne jest co najmniej jedno wejście.

AND daje 1 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia są równe 1. NAND daje wynik przeciwny, czyli wtedy zwraca 0.

Negacja bywa oznaczana małym kółkiem przy wejściu lub wyjściu bloku albo osobnym blokiem NOT. Oznacza odwrócenie stanu logicznego.

NAND to negacja AND, a NOR to negacja OR. NAND daje 0 tylko dla samych jedynek, natomiast NOR daje 1 tylko dla samych zer.

Napięcie 400 V, 50 Hz to typowe zasilanie trójfazowe prądu przemiennego. Silnik klatkowy jest trójfazowym silnikiem indukcyjnym, prostym i odpornym, dlatego dobrze nadaje się do napędu taśmociągów.

400 V to napięcie międzyfazowe, czyli napięcie mierzone między dwiema fazami sieci trójfazowej. Jest to standardowe napięcie zasilania wielu silników przemysłowych.

Są to typowe silniki prądu stałego. Nie zasila się ich bezpośrednio z sieci 400 V, 50 Hz bez dodatkowych układów, np. prostownika.

Jest trwały, tani, prosty w budowie i wymaga niewielkiej konserwacji. Dobrze sprawdza się w pracy ciągłej, np. przy pompach, wentylatorach i taśmociągach.

Silnik klatkowy jest silnikiem indukcyjnym prądu przemiennego, zwykle trójfazowym. Silniki prądu stałego wymagają zasilania DC i często mają komutator oraz szczotki.

Najczęściej stosuje się falownik, który zmienia częstotliwość i napięcie zasilania silnika. Pozwala to płynnie regulować prędkość taśmy.

Trzeba uwzględnić napięcie i częstotliwość zasilania, moc, moment rozruchowy, prędkość obrotową, warunki pracy oraz sposób sterowania napędem.

Kondensatory elektrolityczne pozwalają uzyskać pojemności rzędu setek, tysięcy, a nawet dziesiątek tysięcy µF przy stosunkowo małych wymiarach i rozsądnej cenie.

Oznacza pojemność kondensatora równą 4700 mikrofaradów. Jest to wartość typowa dla kondensatorów elektrolitycznych stosowanych np. w zasilaczach.

Elektrolityczny ma zwykle dużo większą pojemność i jest najczęściej biegunowy. Ceramiczny ma mniejsze pojemności, ale dobrze nadaje się do filtracji zakłóceń i pracy przy wysokich częstotliwościach.

Większość kondensatorów elektrolitycznych ma oznaczone bieguny plus i minus. Odwrotne podłączenie może spowodować uszkodzenie kondensatora.

Napięcie znamionowe kondensatora powinno być równe lub większe od maksymalnego napięcia występującego w obwodzie. W praktyce stosuje się zapas bezpieczeństwa.

Służą głównie do wygładzania napięcia po prostowaniu. Magazynują ładunek i zmniejszają tętnienia napięcia.

Moduł impulsowy zamienia sygnał wejściowy na krótki impuls wyjściowy. Dzięki temu układ reaguje chwilowo, nawet gdy sygnał wejściowy trwa dłużej.

Sygnał impulsowy trwa krótko i pojawia się tylko przez określony czas. Sygnał ciągły pozostaje aktywny tak długo, jak długo działa wymuszenie.

Stosuje się je w układach sterowania pneumatycznego, sekwencyjnego i elektropneumatycznego. Umożliwiają krótkotrwałe przesterowanie elementów wykonawczych lub sterujących.

Zawór rozdzielający zmienia drogę przepływu sprężonego powietrza. Moduł impulsowy przede wszystkim kształtuje sygnał sterujący, tworząc krótki impuls.

Oznacza umiejętność przypisania symbolu do rzeczywistego elementu i jego funkcji w układzie. W egzaminie często trzeba rozpoznać element wyłącznie po znaku graficznym.

Informuje, że dany element generuje krótkotrwały sygnał wyjściowy. Jest to istotne przy analizie kolejności działania układu.

Skrót Cnt pochodzi od angielskiego słowa count. Oznacza wejście, na które podaje się impulsy przeznaczone do zliczania.

Wejście R zwykle służy do resetowania licznika. Po jego aktywacji aktualna wartość licznika jest zerowana lub przywracana do stanu początkowego.

Wejście Dir służy najczęściej do wyboru kierunku zliczania. Pozwala określić, czy licznik ma zliczać w górę, czy w dół.

Impuls to krótka zmiana stanu sygnału, najczęściej z 0 na 1. Licznik rozpoznaje takie zmiany i zwiększa lub zmniejsza swoją wartość.

Liczniki stosuje się np. do zliczania produktów, cykli pracy maszyny, impulsów z czujników lub sygnałów z enkoderów. Są używane wszędzie tam, gdzie trzeba kontrolować liczbę zdarzeń.

Skróty pozwalają szybko rozpoznać funkcję danego wejścia lub parametru bloku. W automatyce często pochodzą one z języka angielskiego, np. Cnt od count, Dir od direction, R od reset.

Styk normalnie zamknięty przewodzi, gdy przypisana do niego zmienna ma stan 0. Gdy zmienna przyjmuje stan 1, styk się rozwiera i przerywa obwód logiczny.

Połączenie szeregowe wymaga przewodzenia obu styków. Ponieważ styki NC przewodzą tylko dla stanu 0, wyjście będzie aktywne wyłącznie wtedy, gdy oba wejścia mają stan 0.

OR daje stan 1, gdy co najmniej jedno wejście ma stan 1. NOR jest jej negacją, więc daje stan 1 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia mają stan 0.

NOR dla dwóch wejść można uzyskać przez szeregowe połączenie styków normalnie zamkniętych. NAND powstaje jako negacja AND, np. przez układ, w którym wyjście jest wyłączane dopiero przy jednoczesnym stanie 1 na wejściach.

Połączenie szeregowe odpowiada warunkowi logicznemu AND. Prąd lub sygnał logiczny przechodzi tylko wtedy, gdy wszystkie styki w gałęzi przewodzą.

Połączenie równoległe odpowiada warunkowi logicznemu OR. Wyjście może zostać załączone, jeśli przewodzi przynajmniej jedna z gałęzi.

FBD przedstawia program jako połączone bloki funkcyjne, np. AND, OR, NOT. LD przedstawia tę samą logikę w formie schematu drabinkowego ze stykami i cewkami.

Funkcja AND odpowiada stykom połączonym szeregowo. Wyjście zostanie załączone tylko wtedy, gdy wszystkie warunki w szeregu są spełnione.

Funkcja OR odpowiada stykom połączonym równolegle. Wyjście zostanie załączone, gdy spełniony jest co najmniej jeden z warunków.

Negacja oznacza odwrócenie stanu logicznego: sygnał aktywny staje się nieaktywny, a nieaktywny aktywny. W LD często odpowiada temu styk normalnie zamknięty.

Należy porównać funkcję logiczną obu programów, a nie tylko ich wygląd. Trzeba sprawdzić połączenia szeregowe, równoległe, negacje oraz wyjście sterowane przez układ.

Cewka reprezentuje element wyjściowy lub zmienną, której stan zależy od warunków zapisanych po lewej stronie szczebla drabinki.

XNOR daje stan wysoki wtedy, gdy oba wejścia są jednakowe. Wynik wynosi 1 dla kombinacji 00 oraz 11.

XOR daje 1, gdy wejścia są różne, natomiast XNOR daje 1, gdy wejścia są takie same. XNOR jest negacją XOR.

Funkcję XNOR można zapisać jako: Q = (I1 AND I2) OR (NOT I1 AND NOT I2). Obejmuje ona przypadki 11 oraz 00.

Należy szukać dwóch gałęzi równoległych: jednej z dwoma stykami NO połączonymi szeregowo i drugiej z dwoma stykami NC połączonymi szeregowo. Obie gałęzie sterują jedną cewką wyjściową.

Styki normalnie zamknięte realizują negację sygnałów wejściowych. Dzięki nim można uzyskać przypadek, w którym wyjście jest załączone dla I1 = 0 i I2 = 0.

Gałęzie równoległe odpowiadają operacji logicznej OR. Wyjście ma się załączyć w jednym z dwóch przypadków: gdy oba wejścia są 1 albo gdy oba są 0.

Wyjście XNOR jest wyłączone, gdy wejścia są różne: I1 = 0 i I2 = 1 albo I1 = 1 i I2 = 0.

Służy do przedstawiania niewidocznych konturów i krawędzi elementu, czyli takich, które znajdują się za widoczną powierzchnią obiektu.

Widoczne krawędzie i kontury przedstawia się linią ciągłą grubą.

Linia cienka ciągła jest używana m.in. do linii wymiarowych i pomocniczych, a cienka przerywana do krawędzi niewidocznych.

Różne linie pozwalają jednoznacznie odczytać rysunek, odróżnić kontury widoczne od niewidocznych, wymiary, osie i przekroje.

Krawędź niewidoczna jest zaznaczona linią cienką przerywaną, czyli krótkimi odcinkami oddzielonymi przerwami.

Osie symetrii i osie otworów zazwyczaj oznacza się linią cienką punktową, czyli linią złożoną z kresek i punktów.