Pytania pomocnicze - GIW.01

Na dużych głębokościach panuje zwykle wysokie ciśnienie złożowe. To ciśnienie stanowi naturalną energię, która wypycha gaz przez odwiert na powierzchnię.

Samoczynny wypływ wykorzystuje energię złoża, bez pomp lub wtłaczania gazu. Metody sztucznego podnoszenia wymagają dodatkowych urządzeń albo mediów wspomagających wydobycie.

Sprężarki stosuje się głównie do transportu, przetłaczania lub podnoszenia ciśnienia gazu na powierzchni. Nie zastępują one naturalnej energii złoża w początkowej eksploatacji odwiertu gazowego.

Ciśnienie wgłębne decyduje o zdolności gazu do przepływu ze złoża do odwiertu. Im większa różnica ciśnień między złożem a powierzchnią, tym łatwiejszy wypływ gazu.

Może się to zdarzyć po spadku ciśnienia złożowego, przy dużych oporach przepływu lub przy nagromadzeniu cieczy w odwiercie. Wtedy konieczne może być wspomaganie eksploatacji.

Gazodźwig służy do wspomagania wynoszenia cieczy, najczęściej ropy lub wody, przez zmniejszenie gęstości mieszaniny w rurach wydobywczych. Nie jest typową metodą eksploatacji głębokich złóż gazu o wysokim ciśnieniu.

Żuraw pompowy wytwarza ruch posuwisto-zwrotny, który przez żerdzie jest przekazywany do tłoka pompy wgłębnej. Taki układ jest typowy dla żerdziowych pomp tłokowych.

Pompa tłokowa działa dzięki ruchowi tłoka i zmianie objętości komory roboczej. Pompa wirowa tłoczy ciecz za pomocą obracającego się wirnika.

Oznacza napędzanie kilku żurawi pompowych z jednego wspólnego źródła napędu. Stosuje się go przy eksploatacji kilku odwiertów znajdujących się blisko siebie.

Żerdzie przenoszą ruch z żurawia pompowego na tłok pompy znajdującej się w odwiercie. Dzięki temu możliwe jest podnoszenie ropy na powierzchnię.

Pompy wirowe wymagają ruchu obrotowego wirnika. Żuraw pompowy zapewnia natomiast ruch posuwisto-zwrotny, typowy dla pompy tłokowej.

Stosuje się je wtedy, gdy ciśnienie złożowe jest zbyt małe, aby ropa samoczynnie wypływała na powierzchnię. Pompa wspomaga wynoszenie cieczy z odwiertu.

To wypływ wody na powierzchnię bez użycia pompy. Powstaje, gdy ciśnienie w warstwie wodonośnej jest większe niż ciśnienie wynikające z położenia powierzchni terenu.

Zwierciadło piezometryczne wody musi znajdować się powyżej powierzchni terenu. Wtedy woda wypływa z otworu samoczynnie.

W studni artezyjskiej woda wypływa na powierzchnię terenu. W studni subartezyjskiej woda podnosi się w otworze, ale nie osiąga powierzchni.

W obniżeniach powierzchnia terenu może znajdować się poniżej poziomu ciśnienia wody podziemnej. Ułatwia to samoczynny wypływ po wykonaniu odwiertu.

Należy szukać studni, przy której woda wydostaje się ponad powierzchnię terenu. W tym pytaniu taką studnią jest obiekt oznaczony cyfrą 2.

Warstwy nieprzepuszczalne ograniczają warstwę wodonośną i umożliwiają powstanie ciśnienia naporowego. Dzięki temu woda może podnosić się w otworze wiertniczym.

Podczas syfonowania może występować silny hałas związany z przepływem gazu i pracą instalacji. Ochronniki słuchu zmniejszają ryzyko uszkodzenia słuchu.

Typowo stosuje się kask ochronny, rękawice robocze, obuwie ochronne, odzież roboczą oraz środki dobrane do konkretnego zagrożenia, np. ochronniki słuchu.

Ochronniki słuchu zabezpieczają przed hałasem, natomiast maseczka przeciwpyłowa chroni drogi oddechowe przed pyłami. Przy syfonowaniu odwiertu gazowego głównym wskazanym zagrożeniem w pytaniu jest hałas.

Aparat tlenowy lub sprzęt ochrony dróg oddechowych stosuje się w sytuacjach zagrożenia atmosferą niezdatną do oddychania, np. przy niedoborze tlenu lub obecności niebezpiecznych gazów. Nie jest to standardowa odpowiedź w pytaniu o hałas przy syfonowaniu.

Do zagrożeń należą hałas, wysokie ciśnienie, wypływ gazu, możliwość rozszczelnienia instalacji oraz zagrożenie wybuchem. Dlatego prace wykonuje się zgodnie z instrukcją i zasadami BHP.

Środki ochrony dobiera się do konkretnego zagrożenia występującego na stanowisku. Jeśli zagrożeniem jest hałas, stosuje się ochronniki słuchu.

Zwykła lampa może wytworzyć iskrę, nadmiernie się nagrzać lub spowodować zapłon par węglowodorów. Przy ropie naftowej istnieje ryzyko powstania atmosfery wybuchowej.

Oznacza to, że jej konstrukcja ogranicza możliwość zapłonu mieszaniny wybuchowej. Taka lampa jest przeznaczona do pracy w strefach zagrożonych wybuchem.

Są przenośne, nie wymagają podłączania do sieci w miejscu pracy i mają konstrukcję zabezpieczającą przed zapłonem par ropy. Spełniają więc wymagania bezpieczeństwa dla takich warunków.

Pary ropy mogą tworzyć z powietrzem mieszaniny łatwopalne i wybuchowe. Wystarczy odpowiednie źródło zapłonu, aby doszło do pożaru lub wybuchu.

To obszary, w których może występować atmosfera wybuchowa, np. mieszanina par węglowodorów z powietrzem. W takich strefach wolno stosować tylko odpowiednio dobrany sprzęt.

Samo tworzywo sztuczne nie oznacza wykonania przeciwwybuchowego. Dodatkowo niektóre tworzywa mogą sprzyjać gromadzeniu ładunków elektrostatycznych.

Zasuwa robocza odcina przepływ podczas normalnej pracy, dzięki czemu zasuwa awaryjna nie jest obciążana bez potrzeby. Zmniejsza to ryzyko uszkodzenia armatury i niekontrolowanego wypływu medium.

Zasuwa awaryjna służy do szybkiego odcięcia przepływu w sytuacji zagrożenia lub awarii. Nie powinna być traktowana jako podstawowy element codziennego sterowania odwiertem.

Zasuwa robocza jest używana podczas normalnej eksploatacji do bieżącego odcinania przepływu. Zasuwa awaryjna jest przeznaczona do sytuacji nadzwyczajnych i zabezpieczających.

Może dojść do nadmiernego obciążenia zasuwy awaryjnej, uszkodzenia elementów głowicy lub trudności w bezpiecznym odcięciu przepływu. Zwiększa się też ryzyko awarii.

Najpierw używa się elementu przeznaczonego do normalnej pracy, czyli zasuwy roboczej. Dopiero potem można sterować zasuwą awaryjną.

Pytania często sprawdzają rozróżnienie funkcji poszczególnych zasuw: roboczej, awaryjnej, pomiarowej, zabiegowej lub bocznej. Poprawna odpowiedź zależy od znajomości ich przeznaczenia.

Syfonowanie odwiertu gazowego polega na usuwaniu cieczy nagromadzonej w odwiercie, która utrudnia lub ogranicza dopływ gazu ze złoża. Zabieg ma przywrócić lub poprawić warunki eksploatacji odwiertu.

Syfonowanie otwarte wiąże się z wypływem medium poza zamknięty układ technologiczny, dlatego powoduje większe zagrożenia dla ludzi i środowiska. Z tego powodu może być wykonywane tylko w uzasadnionych przypadkach i za zgodą uprawnionej osoby.

Zgodę może wyrazić kierownik ruchu zakładu górniczego. Jest to osoba odpowiedzialna za bezpieczne prowadzenie ruchu zakładu górniczego.

Siarkowodór jest gazem silnie toksycznym i stwarza poważne zagrożenie dla zdrowia oraz życia. Jego obecność zwiększa wymagania bezpieczeństwa, a nie stanowi uzasadnienia do otwartego wypuszczania gazu.

Zabieg może powodować emisję gazu, zagrożenie wybuchem, zatruciem lub skażeniem środowiska. Dlatego wymaga uzasadnionych potrzeb ruchowych oraz formalnej zgody kierownika ruchu zakładu górniczego.

Nie. Może być wykonane z ważnych potrzeb ruchowych, ale wymaga zgody kierownika ruchu zakładu górniczego. Sytuacja awaryjna nie jest jedyną dopuszczalną przesłanką.

Ponieważ odpowiada za bezpieczne prowadzenie ruchu zakładu górniczego oraz organizację działań w sytuacjach awaryjnych. Ma kompetencje do podejmowania decyzji technicznych i organizacyjnych dotyczących zakładu.

Okręgowy urząd górniczy sprawuje nadzór nad ruchem zakładów górniczych i kontroluje przestrzeganie przepisów. Nie kieruje jednak bieżącym usuwaniem awarii na odwiercie.

Osoba dozoru ruchu nadzoruje określone prace i pracowników w powierzonym zakresie. Kierownik ruchu zakładu górniczego ma szerszą odpowiedzialność za całość lub wyznaczoną część ruchu zakładu.

Jest to określenie potoczne lub organizacyjne, a w przepisach kluczową funkcją jest kierownik ruchu zakładu górniczego. Na egzaminie należy wybierać nazwę funkcji zgodną z przepisami.

Należy zabezpieczyć miejsce awarii, ocenić zagrożenie, ograniczyć skutki zdarzenia i wdrożyć sposób usunięcia awarii zatwierdzony przez uprawnioną osobę. Priorytetem jest bezpieczeństwo ludzi i zakładu.

Oznacza odpowiedzialność za prowadzenie robót zgodnie z przepisami, dokumentacją, planem ruchu oraz zasadami bezpieczeństwa. Obejmuje także reagowanie na awarie i zagrożenia.

Zwykle znajduje się w górnej części głowicy, na osi pionowej odwiertu. Umożliwia dostęp do wnętrza odwiertu od góry.

Służy do prowadzenia prac zabiegowych, pomiarowych i serwisowych w odwiercie. Pozwala podłączać urządzenia pomocnicze przy zachowaniu kontroli ciśnienia.

Zasuwa robocza jest związana z podstawowym odcinaniem lub prowadzeniem eksploatacji odwiertu. Zasuwa zabiegowa służy głównie do prac serwisowych i dostępu technologicznego do odwiertu.

Gaz ziemny w odwiercie znajduje się pod ciśnieniem, dlatego każdy dostęp do odwiertu musi być kontrolowany. Zasuwa zabiegowa umożliwia bezpieczne wykonywanie prac bez utraty szczelności układu.

Należy szukać zasuwy umieszczonej najwyżej na pionowym ciągu armatury. W typowym schemacie nie jest ona bocznym odejściem produkcyjnym.

Mogą to być między innymi śluzy, lubrykatory oraz urządzenia do zapuszczania narzędzi pomiarowych lub serwisowych do odwiertu.

IŻP służy do mechanicznego wydobywania ropy z odwiertu przez napędzanie żerdziowej pompy wgłębnej. Stosuje się go wtedy, gdy złoże nie zapewnia samoczynnego wypływu ropy.

Indywidualny żuraw pompowy ma własny napęd, najczęściej silnik elektryczny. Dlatego jego uruchomienie odbywa się przez układ elektrycznego sterowania.

Ponieważ IŻP jest uruchamiany przez załączenie zasilania silnika elektrycznego. Przycisk sterujący umożliwia operatorowi bezpieczne rozpoczęcie pracy urządzenia.

Zapięcie cięgła dotyczy układów mechanicznych i przeniesienia ruchu, a nie właściwego sposobu uruchomienia indywidualnego żurawia pompowego. IŻP uruchamia się elektrycznie.

Nie. Autotransformator może być elementem niektórych układów rozruchowych silników, ale w tym pytaniu egzaminacyjnym prawidłowym sposobem uruchomienia IŻP jest wyłącznik prądu z przyciskiem sterującym.

Należy upewnić się, że w strefie pracy nie ma osób postronnych, osłony są założone, urządzenie jest sprawne, a uruchomienie odbywa się zgodnie z instrukcją obsługi.