Pytania pomocnicze - GIW.02
Eksploatacja podziemna złóż
Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 607.
Strona 1 z 10.
Jak na profilu geologicznym najczęściej oznacza się piaskowiec?
Piaskowiec zwykle oznacza się polem wypełnionym kropkami. Symbol ten nawiązuje do ziarnistej budowy skały.
Dlaczego znajomość oznaczeń litologicznych jest ważna w górnictwie podziemnym?
Pozwala szybko rozpoznać rodzaje skał w profilu geologicznym. Ułatwia ocenę warunków pracy, stateczności wyrobisk i planowanie eksploatacji.
Czym piaskowiec różni się od iłowca?
Piaskowiec jest skałą okruchową zbudowaną głównie z ziaren piasku. Iłowiec powstaje z bardzo drobnego materiału ilastego i ma znacznie drobniejszą strukturę.
Jakie cechy piaskowca mają znaczenie dla robót górniczych?
Istotne są jego wytrzymałość, porowatość, przepuszczalność i sposób zalegania. Cechy te wpływają na stateczność wyrobisk oraz możliwość dopływu wody.
Co oznacza pojęcie litologia?
Litologia to opis rodzaju i cech skał, takich jak skład mineralny, struktura, tekstura, barwa i sposób występowania.
Dlaczego w zadaniach egzaminacyjnych trzeba zwracać uwagę na wzór wypełnienia symbolu?
To właśnie wzór wypełnienia, np. kropki, kreski lub cegiełki, wskazuje rodzaj skały. Sam kształt prostokąta zwykle oznacza tylko warstwę w profilu.
Czym jest uskok w geologii górniczej?
Uskok to przerwanie ciągłości warstw skalnych połączone z ich przesunięciem względem siebie. Może powodować zmianę położenia pokładu i utrudniać eksploatację.
Czym różni się uskok odwrócony od uskoku normalnego?
W uskoku odwróconym jedna część górotworu przesuwa się ku górze względem drugiej, zwykle wskutek ściskania. W uskoku normalnym przemieszczenie jest związane najczęściej z rozciąganiem górotworu.
Co oznacza określenie „przypuszczalny” przy uskoku na mapie górniczej?
Oznacza, że uskok nie został w pełni potwierdzony, ale jego obecność lub przebieg są prawdopodobne na podstawie dostępnych danych geologicznych.
Dlaczego znajomość znaków umownych na mapie górniczej jest ważna?
Znaki umowne pozwalają szybko odczytać informacje o budowie geologicznej, granicach, zagrożeniach i elementach eksploatacji. Są niezbędne przy planowaniu i prowadzeniu robót górniczych.
Jak uskok może wpłynąć na eksploatację pokładu?
Uskok może przesunąć pokład, przerwać jego ciągłość lub zmienić warunki geologiczne. Może to wymagać zmiany kierunku robót albo dodatkowego rozpoznania złoża.
Czym różni się uskok od nasunięcia pokładu?
Uskok jest ogólną nieciągłością z przesunięciem warstw, natomiast nasunięcie jest szczególnym przypadkiem przemieszczenia, zwykle o małym kącie nachylenia, gdzie jedna część skał nasuwa się na drugą.
Jakie informacje geologiczne mogą potwierdzić istnienie uskoku?
Potwierdzeniem mogą być dane z wierceń, obserwacje w wyrobiskach, nagłe zmiany miąższości lub położenia pokładu oraz korelacja warstw po obu stronach zaburzenia.
Dlaczego w pobliżu szybu wydobywczego najpierw wykonuje się przecznicę?
Przecznica umożliwia połączenie szybu z pokładem lub rejonem dalszych robót. Jest wyrobiskiem udostępniającym, od którego można prowadzić kolejne wyrobiska przygotowawcze.
Czym różni się przecznica od upadowej?
Przecznica jest zwykle wyrobiskiem poziomym lub prawie poziomym, prowadzonym poprzecznie do pokładów. Upadowa jest wyrobiskiem nachylonym, prowadzonym w dół.
Jaką funkcję pełni przecznica w kopalni podziemnej?
Przecznica służy do udostępnienia złoża, transportu, przewietrzania oraz komunikacji między szybem a wyrobiskami w pokładzie.
Co oznacza, że wyrobisko jest udostępniające?
Wyrobisko udostępniające umożliwia dotarcie do złoża i rozpoczęcie dalszych robót górniczych. Przykładem takiego wyrobiska może być przecznica prowadzona od szybu.
Dlaczego pochylnia wentylacyjna nie jest najlepszą odpowiedzią w tym pytaniu?
Pochylnia wentylacyjna ma głównie funkcję przewietrzania i jest wyrobiskiem nachylonym. W pobliżu szybu najpierw potrzebne jest wyrobisko udostępniające pokład, czyli przecznica.
Jak rozpoznać w pytaniu egzaminacyjnym, że chodzi o przecznicę?
Wskazówką są zwroty: „w pobliżu szybu”, „najpierw wykonać” oraz kontekst udostępniania pokładu. Przecznica jest typowym pierwszym wyrobiskiem łączącym szyb z dalszą częścią kopalni.
Jak dzieli się wyrobiska górnicze ze względu na ich funkcję?
Najczęściej wyróżnia się wyrobiska udostępniające, przygotowawcze, wybierkowe i poszukiwawcze. Podział zależy od celu wykonania danego wyrobiska.
Dlaczego główne chodniki transportowe i wentylacyjne zalicza się do wyrobisk przygotowawczych?
Ponieważ przygotowują złoże lub jego część do eksploatacji, zapewniając transport, przewietrzanie i organizację robót. Nie są one wyrobiskami, w których bezpośrednio wybiera się kopalinę.
Czym różnią się wyrobiska przygotowawcze od udostępniających?
Wyrobiska udostępniające zapewniają dostęp do złoża, np. z powierzchni lub z głównych poziomów kopalni. Wyrobiska przygotowawcze rozcinają i przygotowują konkretną część złoża do wydobycia.
Czym są wyrobiska wybierkowe?
Wyrobiska wybierkowe powstają w trakcie bezpośredniego urabiania i wybierania kopaliny. Przykładem jest wyrobisko ścianowe w kopalni węgla.
Jaką funkcję pełni chodnik transportowy w kopalni podziemnej?
Chodnik transportowy służy do przemieszczania urobku, materiałów, maszyn oraz załogi. Jest elementem przygotowania rejonu eksploatacyjnego.
Jaką funkcję pełni chodnik wentylacyjny?
Chodnik wentylacyjny umożliwia doprowadzenie świeżego powietrza lub odprowadzenie powietrza zużytego z rejonu robót. Ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pracy pod ziemią.
Czym jest stojak w obudowie drewnianej wyrobiska?
Stojak to pionowy element obudowy, który podpiera stropnicę i przenosi nacisk ze stropu na spąg wyrobiska.
Jaką funkcję pełni stropnica w obudowie górniczej?
Stropnica jest poziomym elementem podtrzymującym strop wyrobiska. Przekazuje obciążenia ze stropu na stojaki.
Na czym polega połączenie stojaka ze stropnicą?
Polega na takim ukształtowaniu styku obu elementów, aby stropnica była stabilnie podparta, a obciążenie mogło być bezpiecznie przenoszone na stojak.
Jak rozpoznać wiązanie niemieckie na ciśnienie z boku?
Stropnica dochodzi do stojaka z boku i opiera się o jego boczną powierzchnię lub wycięcie. Nacisk jest przenoszony bocznie, a nie tylko pionowo z góry.
Czym różni się wiązanie niemieckie na ciśnienie z boku od wiązania na ciśnienie z góry?
W wiązaniu na ciśnienie z boku stropnica oddziałuje na stojak przez boczny kontakt. W wiązaniu na ciśnienie z góry stropnica opiera się głównie pionowo na górnej części stojaka.
Dlaczego poprawne rozpoznanie rodzaju wiązania jest ważne na egzaminie GIW.02?
Ponieważ pytania często opierają się na schematach obudowy drewnianej. Trzeba umieć nazwać typ połączenia na podstawie kształtu styku stojaka i stropnicy.
Do czego służy samojezdny wóz odstawczy w kopalni podziemnej?
Służy do przewozu urobku z miejsca załadunku do punktu wysypowego, kruszarki, zbiornika lub dalszego systemu transportowego.
Jakie cechy wyglądu pomagają rozpoznać samojezdny wóz odstawczy?
Najważniejsze cechy to masywna niska konstrukcja, duża skrzynia ładunkowa, duże koła oraz często przegubowy układ skrętu.
Czym różni się wóz odstawczy od ładowarki kołowej przegubowej?
Ładowarka ma łyżkę i służy głównie do nabierania oraz załadunku urobku. Wóz odstawczy ma skrzynię ładunkową i służy do przewozu urobku.
Czym różni się wóz odstawczy od wozu transportowego?
Wóz odstawczy przewozi urobek, natomiast wóz transportowy może przewozić ludzi, materiały, narzędzia lub elementy wyposażenia.
Dlaczego samojezdne wozy odstawcze mają zwartą i niską konstrukcję?
Taka konstrukcja umożliwia bezpieczną pracę w ograniczonej przestrzeni podziemnych wyrobisk oraz ułatwia manewrowanie.
Jaką rolę pełni odstawka urobku w procesie eksploatacji podziemnej?
Odstawka urobku zapewnia ciągłe usuwanie wydobytej kopaliny z przodka lub miejsca załadunku, co pozwala utrzymać wydajność robót górniczych.
Do czego służy obudowa ŁP w wyrobisku podziemnym?
Obudowa ŁP zabezpiecza wyrobisko przed obwałem skał i przejmuje nacisk górotworu. Stosuje się ją głównie w wyrobiskach korytarzowych.
Z jakich podstawowych elementów składa się obudowa ŁP?
Składa się z łuków stalowych, złączy, strzemion, rozpór oraz elementów opinki lub okładzin. Elementy te tworzą odrzwia obudowy.
Dlaczego przy montażu obudowy ŁP używa się klucza dynamometrycznego?
Klucz dynamometryczny pozwala dokręcić śruby z odpowiednim momentem. Zapewnia to prawidłowe i kontrolowane połączenie elementów obudowy.
Dlaczego młot 4–5 kg nie jest właściwym narzędziem do montażu obudowy ŁP?
Ciężki młot może uszkodzić lub odkształcić stalowe elementy obudowy. Montaż obudowy ŁP powinien polegać głównie na właściwym ustawieniu i skręceniu elementów.
Jaką funkcję pełnią złącza i strzemiona w obudowie ŁP?
Łączą poszczególne elementy łuków i umożliwiają ich współpracę pod obciążeniem. Od poprawnego skręcenia złączy zależy skuteczność obudowy.
Co oznacza, że obudowa ŁP jest podatna?
Oznacza to, że może kontrolowanie odkształcać się pod wpływem nacisku górotworu. Dzięki temu nie ulega natychmiastowemu zniszczeniu przy wzroście obciążenia.
Dlaczego przed rozpoczęciem pracy w przodku należy najpierw sprawdzić stan obudowy?
Stan obudowy decyduje o bezpieczeństwie załogi i stateczności wyrobiska. Uszkodzona lub poluzowana obudowa może doprowadzić do opadu skał albo deformacji wyrobiska.
Jaką funkcję pełnią strzemiona w obudowie chodnikowej?
Strzemiona łączą i zaciskają elementy obudowy, zwłaszcza odcinki łuków zachodzące na siebie. Dzięki temu obudowa może prawidłowo przenosić naciski górotworu.
Czym grozi niedokręcenie strzemion obudowy?
Może spowodować osłabienie nośności obudowy, przesuwanie się jej elementów i utratę stateczności wyrobiska. Jest to bezpośrednie zagrożenie dla pracowników.
Dlaczego rozszerzenie lub przedłużenie lutniociągu nie jest pierwszą czynnością w tym pytaniu?
Lutniociąg dotyczy przewietrzania wyrobiska, ale przed podjęciem robót przodowy musi najpierw upewnić się, że miejsce pracy jest mechanicznie bezpieczne. Kontrola obudowy ma pierwszeństwo.
Jaka jest różnica między czynnościami bezpieczeństwa a czynnościami technologicznymi w przodku?
Czynności bezpieczeństwa mają na celu usunięcie zagrożeń przed rozpoczęciem pracy, np. kontrolę obudowy. Czynności technologiczne dotyczą samego prowadzenia robót, np. wyznaczania obrysu wyrobiska.
Za co odpowiada przodowy w wyrobisku drążonym kombajnem?
Przodowy odpowiada za organizację pracy zespołu oraz za sprawdzenie warunków bezpieczeństwa w przodku. Powinien reagować na nieprawidłowości przed rozpoczęciem robót.
Dlaczego dla wyrobiska o przekroju 20 m² wybrano kombajn AM-85, a nie AM-50?
AM-85 jest mocniejszy i lepiej nadaje się do większych przekrojów oraz skał o większej wytrzymałości. AM-50 stosuje się raczej w lżejszych warunkach.
Jak wytrzymałość skał wpływa na dobór systemu drążenia?
Im większa wytrzymałość skał, tym większej mocy urabiania potrzeba. Przy skałach zwięzłych wybiera się mocniejszy kombajn albo metodę strzałową.
Czym różni się system kombajnowy od konwencjonalnego przy użyciu MW?
System kombajnowy urabia skałę mechanicznie za pomocą kombajnu. System konwencjonalny wykorzystuje wiercenie otworów i odstrzał materiałami wybuchowymi.
Dlaczego metoda z młotkami mechanicznymi nie jest właściwa dla dużego wyrobiska komorowego?
Młotki mechaniczne mają małą wydajność i nadają się raczej do prac pomocniczych lub niewielkich robót. Przy przekroju 20 m² byłyby nieefektywne.
Jakie parametry wyrobiska są najważniejsze przy doborze kombajnu chodnikowego?
Najważniejsze są przekrój poprzeczny, wysokość i szerokość wyrobiska, wytrzymałość skał oraz warunki geologiczne. Znaczenie ma też wymagana wydajność robót.
Kiedy mimo dostępności kombajnu można zastosować drążenie z użyciem materiałów wybuchowych?
Gdy skały są zbyt twarde dla efektywnego urabiania mechanicznego albo gdy warunki techniczne uniemożliwiają pracę kombajnu. Metoda strzałowa bywa też stosowana przy nietypowych kształtach wyrobisk.
Co oznacza skrót MW w górnictwie?
MW oznacza materiał wybuchowy. W górnictwie stosuje się różne rodzaje MW, klasyfikowane m.in. według bezpieczeństwa względem metanu i pyłu węglowego.
Do jakiej grupy materiałów wybuchowych zalicza się karbonit w niebieskim opakowaniu?
Karbonit w niebieskim opakowaniu zalicza się do materiałów wybuchowych węglowych.
Czym różnią się materiały wybuchowe węglowe od metanowych?
Materiały węglowe są klasyfikowane pod kątem bezpieczeństwa głównie wobec pyłu węglowego, natomiast metanowe są przeznaczone do warunków zagrożenia metanowego.
Dlaczego w górnictwie klasyfikuje się materiały wybuchowe względem metanu i pyłu węglowego?
Metan i pył węglowy mogą tworzyć atmosferę wybuchową. Dlatego dobór materiału wybuchowego musi uwzględniać poziom zagrożenia w danym wyrobisku.
Jakie podstawowe grupy materiałów wybuchowych pojawiają się w klasyfikacji górniczej?
Najczęściej wyróżnia się materiały skalne, węglowe, metanowe oraz metanowe specjalne.
Jaki jest typowy błąd przy rozpoznawaniu karbonitu na egzaminie?
Typowym błędem jest uznanie karbonitu za materiał metanowy. W pytaniu z niebieskim opakowaniem poprawna klasyfikacja to materiał węglowy.