Pytania pomocnicze - GIW.02

Klasyfikacja według A i B dotyczy zagrożenia wybuchem pyłu węglowego. To charakterystyczna wskazówka w pytaniach egzaminacyjnych.

Drobny pył węglowy po uniesieniu w powietrze tworzy mieszaninę palną. W obecności źródła zapłonu może dojść do wybuchu.

Potrzebny jest palny pył, jego rozproszenie w powietrzu, tlen oraz źródło zapłonu. Szczególnie groźne jest nagromadzenie suchego pyłu w wyrobiskach.

Zagrożenie wybuchem pyłu węglowego kojarzy się z oznaczeniami A i B. Zagrożenie metanowe klasyfikuje się według kategorii metanowości, zwykle I-IV.

Stosuje się zraszanie, odpylanie, usuwanie pyłu, opylanie pyłem kamiennym oraz zapory przeciwwybuchowe. Celem jest zmniejszenie ilości pyłu palnego i ograniczenie skutków wybuchu.

Zapory przeciwwybuchowe pyłowe mają zatrzymać lub osłabić rozprzestrzenianie się wybuchu. Działają przez rozproszenie pyłu kamiennego, który tłumi płomień.

Te zagrożenia klasyfikuje się według innych systemów, np. stopni lub kategorii. Oznaczenia A i B są typowo kojarzone z zagrożeniem wybuchem pyłu węglowego.

NDS to najwyższe dopuszczalne stężenie czynnika szkodliwego w środowisku pracy. Określa poziom, którego nie powinno się przekraczać podczas normalnej pracy.

Oznacza, że zmierzone stężenie pyłu jest trzykrotnie większe od wartości dopuszczalnej. Wymaga to zastosowania odpowiedniej ochrony dróg oddechowych.

Przy takim stężeniu należy zastosować półmaskę filtrującą P-1. Jest to odpowiedź zgodna z zasadą doboru ochrony dla niskiego przekroczenia NDS.

Różnią się skutecznością filtracji pyłu. P-1 stosuje się przy mniejszych przekroczeniach, P-2 przy większych, a P-3 przy najwyższych stężeniach lub bardziej szkodliwych pyłach.

Egzamin sprawdza dobór środka ochrony do konkretnego poziomu zagrożenia. Dla 3 × NDS przewidziana jest półmaska P-1, mimo że P-3 ma wyższą skuteczność.

Musi być właściwie dobrana, szczelnie przylegać do twarzy i być w dobrym stanie technicznym. Zużyty lub źle dopasowany sprzęt nie zapewnia skutecznej ochrony.

Służy do ochrony dróg oddechowych podczas ewakuacji z rejonu zagrożonego gazami szkodliwymi lub niedoborem tlenu. Umożliwia bezpieczne wycofanie się do miejsca zdatnego do oddychania.

Ponieważ użytkownik nie oddycha powietrzem z otoczenia. Aparat zapewnia tlen i usuwa dwutlenek węgla z obiegu oddechowego.

Pochłaniacz działa filtrująco i wymaga odpowiedniej ilości tlenu w atmosferze. Aparat tlenowy ucieczkowy zapewnia własne źródło tlenu, dlatego może być użyty także przy niedoborze tlenu.

Należy go użyć podczas wycofywania się z miejsca, gdzie występują gazy szkodliwe, dym, produkty pożaru lub atmosfera niezdatna do oddychania. Nie służy do kontynuowania pracy w zagrożonej strefie.

Aparat powietrzny butlowy korzysta ze sprężonego powietrza w butli i jest typowy dla działań ratowniczych. Aparat tlenowy ucieczkowy jest kompaktowym sprzętem przeznaczonym głównie do ewakuacji.

Sprzęt ten często rozpoznaje się po zwartej, przenośnej obudowie noszonej przez górnika. Na zdjęciach może występować np. aparat KA-60.

Ma określony czas działania, dlatego należy używać go wyłącznie do sprawnej ewakuacji. Nie jest przeznaczony do długotrwałej pracy ani akcji ratowniczej.

Oznacza to, że powstała przez nagromadzenie i utrwalenie osadów. Osady mogą być pochodzenia mineralnego, chemicznego lub organicznego.

Ponieważ powstał głównie ze szczątków roślin, które nagromadziły się w dawnych bagnach i torfowiskach. Materia organiczna uległa później uwęgleniu.

Skały organiczne powstają ze szczątków organizmów, a chemiczne przez wytrącanie minerałów z roztworów. Przykładem organicznej jest węgiel kamienny, a chemicznej sól kamienna.

Skały magmowe powstają z krzepnącej magmy lub lawy. Węgiel kamienny powstał z materii roślinnej, a nie ze stopionych skał.

Najpierw gromadzi się materiał roślinny, który tworzy torf. Następnie pod wpływem przykrycia osadami, ciśnienia, temperatury i czasu zachodzi uwęglenie prowadzące do powstania węgla.

Pomaga rozumieć budowę pokładów, ich występowanie wśród skał osadowych oraz właściwości kopaliny. Jest też podstawową wiedzą geologiczną wymaganą w eksploatacji złóż.

Polega na usunięciu nadkładu i wydobywaniu kopaliny bezpośrednio z powierzchni ziemi, bez wykonywania podziemnych wyrobisk eksploatacyjnych.

Ponieważ jego złoża zwykle zalegają płytko i mają dużą miąższość, co sprzyja wydajnej eksploatacji odkrywkowej.

Metoda odkrywkowa odbywa się z powierzchni po zdjęciu nadkładu, a metoda głębinowa wymaga drążenia szybów i wyrobisk podziemnych.

Stosuje się głównie koparki wielonaczyniowe, przenośniki taśmowe i zwałowarki, które umożliwiają ciągłe urabianie i transport mas ziemnych.

Ma dużą wilgotność i niższą wartość opałową, więc transport na duże odległości jest mniej opłacalny.

Powstaje duże wyrobisko, zwałowiska nadkładu oraz zmiany stosunków wodnych i krajobrazu, dlatego po eksploatacji prowadzi się rekultywację.

Służy do oceny zachowania skał stropowych po wybraniu pokładu. Na jej podstawie dobiera się sposób kierowania stropem, np. zawał albo podsadzkę.

Skały sztywne trudno ulegają regularnemu zawałowi i mogą gwałtownie się załamywać. Podsadzka pełna podpiera strop i ogranicza niebezpieczne ruchy górotworu.

Podsadzka pełna wypełnia przestrzeń poeksploatacyjną w możliwie dużym stopniu. Podsadzka częściowa podpiera tylko wybrane fragmenty, więc daje mniejsze podparcie stropu.

Zawał całkowity wymaga skał, które łatwo i regularnie się rabują. Strop sztywny może długo się utrzymywać, a potem załamać nagle, co zwiększa zagrożenie.

Strop bezpośredni znajduje się bezpośrednio nad pokładem i jako pierwszy reaguje na wybranie węgla. Jego własności decydują o doborze obudowy i sposobu kierowania stropem.

Jest to sposób kontrolowania zachowania skał stropowych za frontem ściany. Może polegać na dopuszczeniu zawału, ugięciu stropu albo zastosowaniu podsadzki.

Klasa III oznacza strop sztywny, a strop sztywny wymaga mocnego podparcia. Dlatego w pytaniach egzaminacyjnych należy wybrać podsadzkę pełną.

Należą do nich m.in. grubość złoża, kąt nachylenia, głębokość zalegania, własności skał stropowych i spągowych oraz zaburzenia tektoniczne.

Ponieważ powstały w wyniku działalności człowieka, a nie naturalnych procesów geologicznych. Są to czynniki górnicze lub poeksploatacyjne.

Grubość złoża decyduje o sposobie wybierania kopaliny, rodzaju obudowy, możliwości mechanizacji oraz podziale złoża na warstwy.

Im większe nachylenie złoża, tym trudniejsze mogą być transport, urabianie i utrzymanie wyrobisk. Może to wymagać zastosowania innego systemu eksploatacji.

Skały stropu i spągu wpływają na stateczność wyrobisk, dobór obudowy oraz bezpieczeństwo pracy. Słabe skały mogą ograniczać możliwość stosowania niektórych systemów.

Czynniki geologiczne wynikają z naturalnej budowy złoża i górotworu. Czynniki górniczo-techniczne dotyczą możliwości prowadzenia robót, wyposażenia, organizacji i skutków wcześniejszej eksploatacji.

Stojak SHC służy do podparcia stropu i przenoszenia obciążeń górotworu na spąg. Jest elementem obudowy podporowej.

Pistolet umożliwia doprowadzenie medium roboczego pod ciśnieniem do stojaka. Dzięki temu stojak zostaje rozparty i dociska stropnicę.

Rabownik służy do kontrolowanego zwalniania ciśnienia w stojaku. Umożliwia bezpieczne opuszczenie i usunięcie stojaka.

Młot może być używany pomocniczo w różnych pracach, ale nie jest podstawowym narzędziem do obsługi hydraulicznej stojaka SHC. Do tego stosuje się pistolet i rabownik.

Montowanie polega na ustawieniu i rozparciu stojaka w celu podparcia stropu. Rabowanie polega na jego odciążeniu, opuszczeniu i usunięciu lub przestawieniu.

Może dojść do utraty podparcia stropu, gwałtownego przemieszczenia elementów obudowy lub zagrożenia dla pracowników. Dlatego stojak należy obsługiwać właściwym osprzętem.

Najważniejszą cechą jest czerpak z przodu maszyny, który przerzuca urobek ponad maszyną do tyłu. Na schematach często zaznacza się łukowy tor ruchu czerpaka.

Służy do ładowania urobku, najczęściej odstrzelonego w przodku chodnikowym. Urobek trafia zwykle do wozu kopalnianego lub na urządzenie odstawcze.

Ładowarka zasięrzutna przerzuca urobek ponad sobą do tyłu. Ładowarka bocznie sypiąca wysypuje urobek na bok, np. na przenośnik ustawiony obok maszyny.

Ładowarka zgarniakowa wykorzystuje zgarniak ciągnięty linami po spągu. Ładowarka zasięrzutna ma czerpak wykonujący ruch nabierania i przerzucania urobku.

Stosuje się je głównie w wyrobiskach chodnikowych i przygotowawczych, gdzie przestrzeń pracy jest ograniczona. Są typowe dla robót przodkowych po urabianiu materiałami wybuchowymi.

Pozwalały szybko załadować urobek w wąskim wyrobisku bez konieczności ustawiania szerokiego układu załadunkowego. Dzięki wyrzutowi do tyłu mogły współpracować z wozami znajdującymi się za maszyną.

Sekcje obudowy zmechanizowanej podtrzymują strop w ścianie wydobywczej i chronią pracowników oraz maszyny. Umożliwiają też przesuwanie obudowy wraz z postępem eksploatacji.

Są bardzo ciężkie i mają duże wymiary, dlatego zwykłe wozy nie zapewniają odpowiedniej nośności ani stabilności. Konieczne jest też bezpieczne zamocowanie ładunku.

Wóz do butli ma zwykle uchwyty, gniazda lub przegrody stabilizujące butle w pozycji bezpiecznej. Wóz do sekcji obudowy ma masywną platformę do przewozu dużych i ciężkich elementów.

Najczęściej podczas zbrojenia nowej ściany, likwidacji ściany lub przezbrajania rejonu eksploatacyjnego. Transport odbywa się pomiędzy wyrobiskami a miejscem montażu.

Główne zagrożenia to przesunięcie lub przewrócenie ładunku, przeciążenie środka transportu oraz kolizje w wyrobisku. Dlatego ważne są mocowania, właściwa nośność wozu i przestrzeganie instrukcji transportu.

Urobek transportuje się zwykle ciągle, np. przenośnikami lub wozami odstawczymi. Elementy wielkogabarytowe, takie jak sekcje obudowy, przewozi się jednostkowo na specjalnych platformach lub wozach.