Pytania pomocnicze - GIW.03

Obszar górniczy wyznacza granice, w których przedsiębiorca ma prawo wydobywać kopalinę i prowadzić roboty górnicze. Teren górniczy obejmuje przestrzeń, na którą mogą oddziaływać skutki tych robót.

Ponieważ pytanie dotyczy prawa przedsiębiorcy do eksploatacji kopalin oraz prowadzenia prac koniecznych do realizacji koncesji. Takie uprawnienie odnosi się właśnie do obszaru górniczego.

Koncesja to decyzja administracyjna zezwalająca przedsiębiorcy na prowadzenie określonej działalności górniczej, np. wydobywanie kopaliny ze złoża. Określa ona warunki i granice tej działalności.

Wyrobisko górnicze to przestrzeń powstała w wyniku prowadzenia robót górniczych. W kopalni odkrywkowej może to być np. odkrywka, czyli miejsce, z którego wydobywa się kopalinę.

Zakład górniczy to zorganizowany technicznie i organizacyjnie zespół środków służących do wydobywania kopaliny. Obejmuje m.in. maszyny, urządzenia, obiekty i załogę potrzebną do prowadzenia ruchu zakładu.

Nie. Teren górniczy może być większy od obszaru górniczego, ponieważ obejmuje także miejsca, na które działalność górnicza może oddziaływać, mimo że nie prowadzi się tam wydobycia.

Obszar górniczy kojarz z prawem do wydobycia, a teren górniczy z wpływami eksploatacji na otoczenie. W pytaniach o koncesję i eksploatację najczęściej chodzi o obszar górniczy.

Granit jest skałą twardą, zwięzłą i wytrzymałą mechanicznie. Po rozkruszeniu daje kruszywo o dobrych parametrach do budownictwa drogowego, kolejowego i betonowego.

Piasek jest kopaliną luźną i stanowi kruszywo naturalne. Nie wymaga urabiania robotami strzałowymi ani kruszenia litej skały.

Kruszywo łamane powstaje przez rozdrobnienie skał zwięzłych, np. granitu. Kruszywo naturalne pochodzi ze złóż luźnych, np. piasku i żwiru, i zwykle ma ziarna naturalnie obtoczone.

Roboty strzałowe służą do odspojenia i rozdrobnienia twardej skały od calizny. Ułatwia to załadunek, transport i późniejsze kruszenie urobku.

Najczęściej są to skały zwięzłe, takie jak granit, bazalt, dolomit, wapień lub piaskowiec. Są one zbyt twarde do efektywnego urabiania wyłącznie koparką.

Glina jest kopaliną spoistą, a nie zwięzłą skałą przeznaczoną do kruszenia na kruszywo łamane. Zwykle urabia się ją mechanicznie, bez robót strzałowych.

Najpierw skałę odspaja się od calizny, często przez odstrzał. Następnie urobek jest ładowany, transportowany, kruszony, przesiewany i dzielony na frakcje.

Służy do określenia sposobu prowadzenia ruchu zakładu górniczego zgodnie z koncesją, zasadami bezpieczeństwa, ochroną środowiska i racjonalną gospodarką złożem.

Obejmuje bezpieczeństwo publiczne, przeciwpożarowe oraz bezpieczeństwo osób przebywających w zakładzie, w szczególności wymagania BHP.

Projekt zagospodarowania złoża opisuje sposób wykorzystania zasobów złoża, natomiast plan ruchu określa praktyczną organizację i warunki prowadzenia działalności górniczej.

Ponieważ określa działania mające ograniczać negatywny wpływ eksploatacji na środowisko, obiekty budowlane oraz sposoby zapobiegania szkodom i ich usuwania.

Oznacza takie prowadzenie eksploatacji, aby możliwie efektywnie wykorzystać zasoby złoża, ograniczyć straty kopaliny i zachować zgodność z dokumentacją oraz koncesją.

Dokument bezpieczeństwa dotyczy głównie rozpoznawania i ograniczania zagrożeń oraz ryzyka zawodowego, ale nie obejmuje tak kompleksowo całego prowadzenia ruchu zakładu jak plan ruchu.

Zwałowisko to miejsce odkładania nadkładu, skały płonnej lub innych mas ziemnych usuwanych podczas eksploatacji. Może być zewnętrzne albo wewnętrzne.

Skarpa zwałowa jest częścią zwałowiska, czyli usypanej masy materiału. Skarpa wyrobiskowa znajduje się w obrębie wyrobiska, gdzie prowadzi się eksploatację kopaliny.

Znaki umowne umożliwiają szybkie i jednoznaczne przedstawienie obiektów górniczych bez długich opisów. Ułatwiają czytanie planów, map i dokumentacji technicznej.

Niestabilna skarpa może spowodować osuwisko lub obryw materiału. Stanowi to zagrożenie dla ludzi, maszyn oraz ciągłości pracy zakładu górniczego.

Trzeba analizować szczegóły graficzne symbolu i porównywać go z legendą mapy. Wiele znaków jest podobnych, dlatego ważne są drobne różnice w kreskowaniu, kierunku linii lub układzie symbolu.

Oznacza się m.in. drogi technologiczne, granice obszaru górniczego, przenośniki, rurociągi, poziomy eksploatacyjne, zwałowiska i elementy infrastruktury zakładu.

Ponieważ usunięcie nadkładu odsłania złoże i umożliwia rozpoczęcie właściwego wydobycia kopaliny. Celem tej czynności jest uzyskanie dostępu do złoża.

Roboty udostępniające przygotowują dostęp do złoża, np. przez usunięcie nadkładu. Roboty eksploatacyjne obejmują już właściwe urabianie, ładowanie i transport kopaliny.

Nadkład to warstwa gruntu lub skał zalegająca nad złożem kopaliny użytecznej. Musi zostać usunięta, aby można było prowadzić wydobycie.

Należą do nich m.in. zdejmowanie nadkładu, wykonanie wkopu udostępniającego, budowa dróg technologicznych oraz przygotowanie poziomów roboczych.

Działania geologiczne służą rozpoznaniu złoża i warunków geologicznych. Usunięcie nadkładu jest pracą górniczą, która umożliwia dostęp do złoża.

Im grubszy nadkład, tym więcej materiału trzeba usunąć przed wydobyciem kopaliny. Zwiększa to koszty, czas przygotowania i zapotrzebowanie na sprzęt oraz zwałowiska.

Nadkład to warstwa skał, gruntów lub innych materiałów zalegających nad złożem kopaliny. Usuwa się go, aby odsłonić kopalinę przeznaczoną do eksploatacji.

Do takich prac stosuje się m.in. zgarniarki, spycharki, ładowarki, wozidła technologiczne oraz przenośniki taśmowe. Dobór maszyny zależy od odległości transportu, rodzaju gruntu i skali robót.

Pogłębiarki są przeznaczone głównie do urabiania i wybierania materiału spod wody. Nie są typowymi maszynami do przewozu nadkładu znad złoża na zwałowisko w kopalni odkrywkowej.

Zgarniarka może odspajać, nabierać, przewozić i rozściełać grunt. Spycharka głównie przesuwa materiał przed lemieszem na krótkie odległości i profiluje teren.

Ładowarka służy przede wszystkim do załadunku nadkładu na środki transportu, np. wozidła. Może też przemieszczać materiał na krótkich odcinkach.

Zwałowisko to miejsce składowania mas nadkładowych lub odpadów wydobywczych. Może znajdować się wewnątrz wyrobiska albo poza nim.

Zależy od odległości transportu, ilości nadkładu, rodzaju gruntu, warunków terenowych, nachylenia tras oraz organizacji pracy w zakładzie górniczym.

Polega na oddzielaniu od calizny dużych bloków skały bez ich nadmiernego rozkruszania. Celem jest uzyskanie regularnego bloku nadającego się do dalszej obróbki.

Bloki skalne mają wartość użytkową tylko wtedy, gdy są mało spękane i mają odpowiednie wymiary. Zbyt gwałtowne urabianie obniża jakość surowca.

Służy do precyzyjnego przecinania skały za pomocą liny z segmentami diamentowymi. Pozwala wykonywać cięcia pionowe, poziome lub ukośne.

Wrębiarka łańcuchowa wykonuje wręby, czyli szczeliny w skale, za pomocą łańcucha tnącego. Ułatwia oddzielenie bloku od calizny.

Tak, ale tylko w sposób kontrolowany i ostrożny, aby nie doprowadzić do nadmiernego spękania bloku. Nie jest to klasyczne rozdrabnianie skały jak przy produkcji kruszywa.

Ponieważ działa przez nagrzewanie i niszczenie struktury skały, co może powodować spękania oraz nierówne powierzchnie. Przy blokach skalnych wymagana jest większa dokładność cięcia.

Po tym, że pokazuje zarówno obiekty terenowe, jak i wysokości terenu. Charakterystyczne są rzędne wysokościowe, warstwice, skarpy, drogi, granice i inne elementy sytuacyjne.

Mapa ewidencji gruntów koncentruje się na działkach, granicach i numerach ewidencyjnych. Mapa sytuacyjno-wysokościowa dodatkowo pokazuje ukształtowanie terenu i rzędne wysokościowe.

Pozwala określić położenie elementów wyrobiska, skarp, dróg i poziomów terenu. Ułatwia planowanie robót oraz kontrolę zmian powierzchni w rejonie zakładu górniczego.

Najczęściej są to rzędne wysokościowe punktów, czyli wysokości danego miejsca względem przyjętego poziomu odniesienia. Pomagają ocenić spadki i różnice wysokości terenu.

Mapa pokazuje widok terenu z góry, natomiast przekrój geologiczny pokazuje budowę geologiczną w pionowym przecięciu. Na przekroju widać warstwy geologiczne, a nie układ powierzchni terenu w planie.

Mogą być widoczne skarpy, poziomy eksploatacyjne, drogi technologiczne, granice wyrobiska, zwałowiska oraz punkty wysokościowe. Ich zapis zależy od skali i przeznaczenia mapy.

Służy do pierwszego udostępnienia złoża, które nie było wcześniej naruszone robotami górniczymi. Umożliwia rozpoczęcie eksploatacji.

Wkop podstawowy należy kojarzyć z początkiem eksploatacji i udostępnieniem złoża nietkniętego przez wcześniejsze prace górnicze.

Wkop podstawowy dotyczy pierwszego wejścia w nowe złoże. Wkop na kolejne niższe piętro wykonuje się już w rozwijanym wyrobisku.

Ponieważ odnosi się do konkretnego poziomu istniejącego wyrobiska, a nie do pierwszego udostępnienia złoża nienaruszonego robotami górniczymi.

Roboty udostępniające przygotowują dostęp do złoża lub jego części, tak aby możliwe było prowadzenie właściwej eksploatacji kopaliny.

Tak. Jest to element przygotowania złoża do eksploatacji, ponieważ umożliwia dotarcie do kopaliny i rozpoczęcie robót wydobywczych.

Odpowiada za to kierownik ruchu zakładu górniczego. To on organizuje bezpieczne prowadzenie ruchu zakładu i zabezpieczenie miejsc stwarzających zagrożenie.

Ponieważ mogą stanowić zagrożenie dla pracowników i osób postronnych. Zabezpieczenia ograniczają ryzyko wejścia do strefy niebezpiecznej i wystąpienia wypadku.

Mogą to być krawędzie skarp, rejony zagrożone osuwaniem, strefy pracy maszyn, miejsca po robotach strzałowych, wyrobiska oraz rejony o ograniczonej widoczności lub stateczności.

Stosuje się m.in. oznakowanie ostrzegawcze, tablice zakazu wstępu, bariery, ogrodzenia, taśmy, zapory oraz wyznaczenie stref niebezpiecznych.

Kierownik ruchu odpowiada za bezpieczeństwo i organizację ruchu całego zakładu. Sztygar zwykle nadzoruje określony odcinek robót lub brygadę w ramach powierzonych obowiązków.

Przodowy kieruje pracą zespołu na stanowisku roboczym, ale nie ponosi ogólnej odpowiedzialności za zabezpieczenie wszystkich miejsc niebezpiecznych w zakładzie górniczym.