Pytania pomocnicze - GIW.07
Organizacja i prowadzenie eksploatacji złóż metodą odkrywkową - pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Łącznie: 213. Strona 1 z 4.
Jak obliczyć masę odpadów, gdy znany jest uzysk bloków skalnych?
Od 100% odejmuje się procent uzysku, a następnie wynik mnoży przez całkowite wydobycie. Przy uzysku 30% odpady stanowią 70% wydobycia.
Jak przeliczyć masę odpadów na objętość?
Masę dzieli się przez ciężar objętościowy materiału. Dla 70 000 Mg i ciężaru objętościowego 2 Mg/m³ objętość wynosi 35 000 m³.
Po co w obliczeniach stosuje się wskaźnik rozluźnienia?
Uwzględnia on zwiększenie objętości materiału po odspojeniu. Dzięki temu można poprawnie określić, ile miejsca zajmie urobek lub odpady na zwałowisku.
Dlaczego objętość odpadów na zwałowisku jest większa niż ich objętość w caliźnie?
Po urabianiu skała rozpada się na bryły i okruchy, między którymi powstają wolne przestrzenie. To powoduje wzrost objętości nasypowej.
Jaki jest schemat rozwiązania zadania o objętości odpadów na zwałowisku?
Najpierw oblicza się masę odpadów, potem dzieli ją przez ciężar objętościowy, a na końcu mnoży przez wskaźnik rozluźnienia.
Jakie dane są niezbędne do obliczenia miejsca potrzebnego na zwałowisku?
Potrzebne są: całkowite wydobycie, procent uzysku lub udział odpadów, ciężar objętościowy materiału oraz wskaźnik rozluźnienia.
Jak sprawdzić poprawność wyniku 45 500 m³ w podanym zadaniu?
Odpady stanowią 70% ze 100 000 Mg, czyli 70 000 Mg. Po podzieleniu przez 2 Mg/m³ otrzymuje się 35 000 m³, a po pomnożeniu przez 1,3 wynik wynosi 45 500 m³.
Czym jest wierzchowina zwałowiska?
Wierzchowina zwałowiska to górna, zwykle płaska powierzchnia zwałowiska. Jej wielkość zależy od wymiarów podstawy, wysokości zwałowiska i nachylenia skarp.
Jak oblicza się poziome odsunięcie skarpy?
Poziome odsunięcie skarpy oblicza się ze wzoru: a = h / tg α. Dla kąta 45° tangens wynosi 1, więc odsunięcie jest równe wysokości.
Dlaczego od wymiaru podstawy odejmuje się podwójne odsunięcie skarpy?
Ponieważ skarpa występuje po obu stronach zwałowiska. Każdy wymiar wierzchowiny jest więc mniejszy o odsunięcie z jednej i z drugiej strony.
Jaką rolę w obliczeniach pełni kąt nachylenia skarpy?
Kąt nachylenia skarpy określa, jak szeroko skarpa rozciąga się w poziomie. Im mniejszy kąt, tym większe poziome odsunięcie i mniejsza powierzchnia wierzchowiny.
Jak rozwiązać zadanie dla podstawy 240 × 240 m, wysokości 20 m i kąta 45°?
Dla 45° odsunięcie skarpy wynosi 20 m. Wymiar wierzchowiny to 240 - 2 × 20 = 200 m, więc powierzchnia wynosi 200 × 200 = 40 000 m².
Jaki jest najczęstszy błąd przy obliczaniu powierzchni wierzchowiny zwałowiska?
Najczęstszy błąd to odjęcie wysokości tylko raz od wymiaru podstawy. Poprawnie należy uwzględnić skarpy po obu stronach, czyli odjąć 2a.
Czym jest miąższość złoża?
Miąższość złoża to grubość warstwy kopaliny użytecznej między stropem a spągiem złoża. Wyraża się ją najczęściej w metrach.
Jak obliczyć miąższość złoża z rzędnych stropu i spągu?
Należy od rzędnej stropu odjąć rzędną spągu. Na przykład 318,2 m n.p.m. − 310,1 m n.p.m. = 8,1 m.
Jak obliczyć średnią miąższość złoża z kilku odwiertów?
Dodaje się miąższości z wszystkich odwiertów, a następnie dzieli przez liczbę odwiertów. Jest to średnia arytmetyczna.
Dlaczego grubość nakładu nie jest tym samym co miąższość złoża?
Grubość nakładu to warstwa skał lub gruntu nad złożem, liczona od powierzchni terenu do stropu złoża. Miąższość złoża dotyczy samej kopaliny między stropem a spągiem.
Co oznacza rzędna terenu w tabeli otworów geologicznych?
Rzędna terenu oznacza wysokość powierzchni terenu względem poziomu morza. Podaje się ją zwykle w metrach nad poziomem morza, czyli m n.p.m.
Kiedy w zadaniu wystarczy uśrednić wartości z kolumny „Miąższość złoża”?
Wystarczy to zrobić, gdy tabela zawiera już obliczone miąższości dla poszczególnych odwiertów. Wtedy nie trzeba ponownie korzystać z rzędnych stropu i spągu.
Jak oblicza się objętość przerostu złoża o znanej grubości, długości i szerokości?
Objętość oblicza się ze wzoru V = g · l · s, gdzie g to grubość, l długość, a s szerokość. Wynik podaje się w metrach sześciennych.
Jak obliczyć czas pracy koparki, znając objętość urobku i wydajność rzeczywistą?
Czas pracy oblicza się ze wzoru t = V / Qrz. Objętość dzieli się przez wydajność rzeczywistą koparki.
Dlaczego w tym zadaniu wynik wynosi 2 godziny?
Objętość przerostu wynosi 4 · 200 · 5 = 4000 m³. Przy wydajności 2000 m³/h czas wynosi 4000 / 2000 = 2 h.
Co oznacza symbol Qrz w zadaniach dotyczących pracy koparki?
Qrz oznacza rzeczywistą wydajność koparki, czyli faktyczną ilość urobku urabianą w jednostce czasu, zwykle w m³/h.
Jakie jednostki należy stosować przy obliczaniu czasu urabiania?
Objętość należy podać w m³, a wydajność w m³/h. Wtedy wynik czasu otrzymuje się w godzinach.
Czym jest przerost złoża w eksploatacji odkrywkowej?
Przerost złoża to warstwa skały płonnej lub materiału nieużytecznego występująca wewnątrz złoża kopaliny. Często trzeba ją usunąć lub urobić razem z kopaliną.
Czym są zasoby przemysłowe złoża?
To część zasobów, którą można wydobyć w sposób technicznie możliwy i ekonomicznie opłacalny. Uwzględnia się przy tym aktualne warunki eksploatacji i ograniczenia prawne.
Czym różnią się zasoby przemysłowe od zasobów geologicznych?
Zasoby geologiczne obejmują całą rozpoznaną ilość kopaliny w złożu. Zasoby przemysłowe to tylko ta część, która nadaje się do opłacalnego wydobycia.
Dlaczego zasoby w filarze ochronnym zwykle nie są zaliczane do przemysłowych?
Filar ochronny pozostawia się w celu zabezpieczenia obiektów, wyrobisk lub powierzchni terenu. Jeśli nie planuje się jego eksploatacji, zawarta w nim kopalina nie jest zasobem przemysłowym.
Jakie czynniki wpływają na opłacalność wydobycia zasobów?
Znaczenie mają m.in. jakość kopaliny, grubość złoża, nadkład, warunki wodne, technologia wydobycia, koszty eksploatacji oraz cena surowca.
Czy kopalina już wydobyta może być nazwana zasobem przemysłowym?
Nie. Po wydobyciu kopalina przestaje być zasobem złoża i staje się urobkiem, surowcem lub produktem wydobycia.
Czy zasoby przemysłowe mogą się zmieniać w czasie?
Tak. Mogą wzrosnąć lub zmaleć w zależności od cen surowców, kosztów wydobycia, postępu technologicznego oraz zmian w przepisach lub ograniczeniach środowiskowych.
Czym jest front roboczy w kopalni odkrywkowej?
Front roboczy to strefa, w której prowadzi się bezpośrednio urabianie kopaliny lub nadkładu. Jego położenie zmienia się wraz z postępem eksploatacji.
Na czym polega postęp eksploatacji w górnictwie odkrywkowym?
Postęp eksploatacji oznacza przesuwanie się frontu roboczego w miarę wybierania złoża. Określa kierunek i sposób rozwoju wyrobiska.
Dlaczego postęp wachlarzowy nazywa się wachlarzowym?
Ponieważ front roboczy przesuwa się wokół stałego punktu, a jego kolejne położenia przypominają rozkładający się wachlarz.
Czym postęp wachlarzowy różni się od równoległego?
W postępie równoległym front przesuwa się równomiernie i zachowuje zbliżony kierunek. W postępie wachlarzowym różne części frontu przemieszczają się nierównomiernie wokół punktu stałego.
Kiedy można zastosować postęp wachlarzowy?
Można go stosować, gdy kształt złoża, granice wyrobiska lub warunki terenowe powodują, że wygodniejsze jest prowadzenie frontu wokół określonego punktu.
Co oznacza stały punkt w postępie wachlarzowym?
Stały punkt to miejsce, względem którego obraca się lub zmienia położenie front roboczy. Nie oznacza to, że cały front stoi w miejscu, lecz że jego ruch jest względem tego punktu organizowany.
Do czego służy Plan Ruchu Zakładu Górniczego?
Służy do określenia szczegółowego sposobu prowadzenia ruchu zakładu górniczego. Obejmuje organizację robót, technologię eksploatacji, bezpieczeństwo pracy i ochronę środowiska.
Dlaczego plan ruchu jest ważny dla bezpieczeństwa w zakładzie górniczym?
Ponieważ określa zasady wykonywania robót, stosowania maszyn oraz organizacji pracy. Dzięki temu ogranicza ryzyko wypadków i awarii.
Czym Plan Ruchu Zakładu Górniczego różni się od Dokumentacji Geologicznej?
Dokumentacja Geologiczna opisuje złoże, jego budowę i zasoby. Plan ruchu opisuje natomiast, jak zakład górniczy ma funkcjonować podczas eksploatacji.
Czym Plan Ruchu Zakładu Górniczego różni się od Projektu Zagospodarowania Złoża?
Projekt Zagospodarowania Złoża dotyczy racjonalnego wykorzystania złoża i ogólnej koncepcji eksploatacji. Plan ruchu precyzuje praktyczny sposób działania zakładu górniczego.
Jakie elementy techniczne mogą być opisane w planie ruchu odkrywkowego zakładu górniczego?
Mogą to być m.in. sposób urabiania, transport urobku, odwadnianie, zwałowanie nadkładu, eksploatowane poziomy oraz stosowane maszyny i urządzenia.
Kto korzysta z Planu Ruchu Zakładu Górniczego w praktyce?
Korzystają z niego przede wszystkim kierownik ruchu zakładu górniczego, osoby dozoru, pracownicy techniczni oraz organy nadzoru górniczego.
Czym jest projekt zagospodarowania złoża?
To dokument określający sposób racjonalnej i bezpiecznej eksploatacji złoża. Obejmuje m.in. rozwiązania techniczne, przewidywane skutki eksploatacji oraz zasady ochrony zasobów i środowiska.
Dlaczego zestawienie mapowe dotyczące zmian terenu należy do projektu zagospodarowania złoża?
Ponieważ projekt zagospodarowania złoża przedstawia nie tylko sposób wydobycia, ale też przewidywane skutki eksploatacji dla powierzchni terenu. Mapy pokazują m.in. deformacje gruntu i możliwości późniejszego zagospodarowania.
Czym różni się projekt zagospodarowania złoża od dokumentacji geologicznej?
Dokumentacja geologiczna opisuje rozpoznanie złoża, jego budowę i warunki geologiczne. Projekt zagospodarowania złoża dotyczy sposobu wykorzystania złoża i skutków planowanej eksploatacji.
Czym różni się projekt zagospodarowania złoża od planu ruchu zakładu górniczego?
Plan ruchu określa organizację bieżącego prowadzenia ruchu zakładu górniczego, w tym zasady bezpieczeństwa. Projekt zagospodarowania złoża ma szerszy charakter koncepcyjny i dotyczy eksploatacji złoża oraz jej skutków.
Jakie informacje mogą być przedstawione na mapach w projekcie zagospodarowania złoża?
Mogą to być granice eksploatacji, przewidywane zmiany powierzchni, obszary deformacji gruntu, kierunki zagospodarowania terenu oraz ograniczenia dla zabudowy.
Dlaczego ocenia się użyteczność terenu do budowy i zagospodarowania po eksploatacji?
Eksploatacja może zmienić stateczność, nośność i ukształtowanie gruntu. Ocena użyteczności pomaga ustalić, czy teren nadaje się np. pod zabudowę, rekreację, rolnictwo lub inne formy rekultywacji.
Do czego służy operat ewidencji zasobów złoża?
Operat ewidencji zasobów służy do wykazywania aktualnego stanu zasobów złoża, ich zmian oraz rozliczania wydobycia. Nie jest dokumentem służącym głównie do przedstawiania map deformacji terenu.
Czym jest wydajność teoretyczna koparki?
To wydajność wynikająca z parametrów konstrukcyjnych maszyny, określana dla warunków idealnych. Jest zwykle podawana w dokumentacji technicznej lub katalogowej.
Dlaczego wydajność teoretyczna jest większa od rzeczywistej?
Ponieważ nie uwzględnia przerw, strat czasu, trudnych warunków pracy ani niepełnego wykorzystania maszyny. W praktyce koparka nie pracuje stale z maksymalnymi parametrami.
Jaką wydajność najczęściej podaje producent w dokumentacji koparki?
Producent podaje zwykle wydajność teoretyczną, ponieważ wynika ona z parametrów technicznych maszyny i pozwala porównywać różne modele.
Czym różni się wydajność rzeczywista od teoretycznej?
Wydajność rzeczywista jest osiągana w konkretnych warunkach pracy i można ją zmierzyć podczas eksploatacji. Wydajność teoretyczna jest wartością obliczeniową dla warunków idealnych.
Jakie czynniki obniżają wydajność koparki w zakładzie górniczym?
Wydajność obniżają m.in. przestoje, awarie, warunki geologiczne, zła organizacja transportu, manewrowanie oraz niepełne napełnienie łyżki lub czerpaka.
Po co zna się wydajność teoretyczną koparki?
Służy do wstępnego doboru maszyny, porównywania koparek oraz planowania robót. Nie powinna być jednak traktowana jako pewna wydajność osiągana w codziennej eksploatacji.
Jak wyznacza się zasięg terenu górniczego, gdy podano kilka stref oddziaływania robót strzałowych?
Należy wybrać największą wartość spośród podanych stref. To ona określa minimalny zasięg terenu górniczego od granic zasobów przeznaczonych do eksploatacji.
Dlaczego przyjmuje się największy promień strefy zagrożenia, a nie sumę wszystkich promieni?
Strefy oddziaływania są mierzone od tego samego punktu lub granicy, więc nie dodaje się ich do siebie. Decyduje ta strefa, która sięga najdalej.
Co oznacza strefa rozrzutu odłamków przy robotach strzałowych?
Jest to obszar, do którego mogą zostać wyrzucone fragmenty skał podczas odstrzału. Stanowi jedną ze stref niebezpiecznych.
Co oznacza strefa podmuchu przy odstrzale?
To obszar oddziaływania fali powietrznej powstałej podczas wybuchu. Może ona stanowić zagrożenie dla ludzi, obiektów i urządzeń.
Co oznacza strefa drgań sejsmicznych w odkrywkowych robotach strzałowych?
To obszar, w którym grunt może być wprawiony w drgania na skutek detonacji materiału wybuchowego. Drgania mogą oddziaływać na budynki, skarpy i infrastrukturę.
Która strefa decyduje o zasięgu terenu górniczego, jeśli rozrzut odłamków wynosi 300 m, podmuch 125 m, a drgania 600 m?
Decyduje strefa drgań sejsmicznych, ponieważ ma największy promień. Zasięg terenu górniczego wynosi wtedy 600 m.