Pytania pomocnicze - GIW.09

Objętość oblicza się ze wzoru V = L · h · p, czyli długość ściany razy wysokość ściany razy postęp dobowy.

Objętość urobku wyrażona jest w m³, a wydobycie zwykle podaje się w Mg. Gęstość pozwala przeliczyć objętość kopaliny na masę.

Postęp dobowy ściany to odległość, o jaką front ściany przesuwa się w ciągu jednej doby, wyrażana najczęściej w m/d.

Długość, wysokość i postęp powinny być podane w metrach, gęstość w Mg/m³, a wynik otrzymuje się wtedy w Mg/d.

Należy sprawdzić, czy najpierw powstała objętość w m³/d, a po pomnożeniu przez gęstość wynik ma jednostkę Mg/d.

Tak. Przy tej samej wysokości, postępie i gęstości dwukrotnie dłuższa ściana daje dwukrotnie większe teoretyczne wydobycie dobowe.

Opór sieci wentylacyjnej określa trudność przepływu powietrza przez wyrobiska i elementy sieci. Im większy opór, tym większa depresja wentylatora jest potrzebna do przewietrzania.

Otwór równoznaczny to umowna powierzchnia otworu, która odpowiada oporowi rzeczywistej sieci wentylacyjnej. Podaje się go w metrach kwadratowych.

Należy skorzystać ze wzoru R · A² = 144, czyli R = 144 / A². Do wzoru podstawia się wartość A w m².

Ponieważ R = 144 / 4² = 144 / 16 = 9. Otrzymany opór sieci wynosi 9 miurgów.

Gdy otwór równoznaczny rośnie, opór sieci maleje. Wynika to z zależności R = 144 / A².

W zadaniach egzaminacyjnych opór sieci wentylacyjnej najczęściej podaje się w miurgach.

Oznacza, że 1 jednostka długości na mapie odpowiada 1000 takich samych jednostek w rzeczywistości. Przykładowo 1 cm na mapie to 1000 cm, czyli 10 m w terenie.

Należy sprowadzić długość rzeczywistą do tej samej jednostki, w której chcemy otrzymać wynik na mapie, a następnie podzielić ją przez mianownik skali.

Ponieważ długości na mapach najczęściej odczytuje się w centymetrach. W skali 1 : 1000 porównuje się te same jednostki, więc 20 m należy zamienić na 2000 cm.

1 cm na mapie odpowiada 1000 cm w rzeczywistości, czyli 10 m.

Odcinek na mapie musi być krótszy niż w rzeczywistości, ponieważ mapa jest pomniejszeniem terenu. Dla skali 1 : 1000 odcinek 20 m nie może mieć na mapie 20 cm ani 40 cm, lecz 2 cm.

Krok likwidacji to odcinek postępu robót związanych z likwidacją części wyrobiska lub pola eksploatacyjnego. W zadaniu jego rzeczywista długość wynosi 20 m i trzeba ją przedstawić w skali mapy.

Regularne zaleganie pozwala wyznaczyć długi, równy front eksploatacyjny. Dzięki temu można zastosować wysoką mechanizację i prowadzić wydobycie w sposób ciągły oraz wydajny.

Oznacza, że pokład ma stosunkowo stałą miąższość, przewidywalny przebieg i niewielkie zaburzenia tektoniczne. Ułatwia to projektowanie wyrobisk i dobór systemu eksploatacji.

Najczęściej stosuje się kombajn ścianowy lub strug, przenośnik zgrzebłowy ścianowy oraz obudowę zmechanizowaną. Tworzą one kompleks ścianowy.

W systemie ścianowym węgiel wybiera się długim frontem eksploatacyjnym. W systemie komorowo-filarowym wykonuje się komory, a część złoża pozostawia się w postaci filarów.

Chodniki przyścianowe udostępniają ścianę, umożliwiają transport urobku, doprowadzenie powietrza, dojście załogi oraz zabudowę urządzeń technicznych.

Pustka poeksploatacyjna jest zwykle likwidowana przez kontrolowany zawał stropu albo przez podsadzanie. Sposób likwidacji zależy od warunków górniczo-geologicznych i projektu eksploatacji.

Do zalet należą wysoka wydajność, możliwość mechanizacji, dobra organizacja robót i efektywne wykorzystanie złoża. System ten jest szczególnie korzystny przy dużych, regularnych partiach pokładu.

Zbyt szybki przepływ powietrza może powodować unoszenie pyłu, dyskomfort pracowników, wychłodzenie organizmu oraz utrudniać bezpieczne wykonywanie robót.

W miejscach eksploatacyjnych prędkość przepływu powietrza nie powinna przekraczać 5 m/s.

Wydatek powietrza oblicza się ze wzoru Q = v · S, gdzie v to prędkość przepływu powietrza, a S to pole przekroju wyrobiska.

Do pomiaru prędkości przepływu powietrza stosuje się anemometry, w tym anemometry przenośne lub stacjonarne.

Zbyt mała prędkość może pogorszyć przewietrzanie, sprzyjać gromadzeniu się szkodliwych lub wybuchowych gazów oraz obniżać jakość atmosfery kopalnianej.

Przy stałym wydatku powietrza mniejszy przekrój wyrobiska powoduje większą prędkość przepływu, a większy przekrój zmniejsza prędkość.

Służy do dokumentowania przebiegu robót w oddziale, spostrzeżeń osób dozoru oraz informacji potrzebnych do przekazania następnej zmianie.

Takie spostrzeżenia wpisuje sztygar zmianowy w oddziałowej książce raportowej i kontroli robót górniczych.

Zapewniają ciągłość informacji między zmianami i pozwalają kontrolować, czy roboty były prowadzone prawidłowo oraz bezpiecznie.

Oddziałowa książka raportowa dotyczy robót prowadzonych w konkretnym oddziale, natomiast książka dyspozytora obejmuje ogólne informacje o ruchu zakładu górniczego.

Książka instruktaży stanowiskowych służy do potwierdzania przeszkolenia pracowników, a nie do raportowania przebiegu robót na zmianie.

Mogą to być informacje o wykonanych robotach, stanie wyrobisk, zauważonych usterkach, zagrożeniach oraz poleceniach dla kolejnej zmiany.

Projekt techniczny określa sposób bezpiecznego wykonania robót, ich zakres, technologię oraz wymagane zabezpieczenia. Umożliwia prowadzenie prac zgodnie z przepisami i warunkami geologiczno-górniczymi.

Projekty techniczne wraz z opisem technologii realizacji zatwierdza kierownik ruchu zakładu górniczego.

Kierownik działu górniczego może uczestniczyć w przygotowaniu lub nadzorze nad robotami, ale formalne zatwierdzanie projektów technicznych należy do kierownika ruchu zakładu górniczego.

Powinien uwzględniać m.in. zakres robót, technologię wykonania, przewietrzanie, obudowę, dobór maszyn, organizację pracy oraz zabezpieczenia przed zagrożeniami.

Projekt techniczny opisuje szczegółowo sposób wykonania konkretnych robót i warunki bezpieczeństwa. Plan produkcji określa głównie zadania wydobywcze i organizacyjne w szerszym ujęciu.

Zatwierdzenie potwierdza, że zaplanowana technologia i organizacja robót zostały sprawdzone pod kątem zgodności z przepisami oraz zagrożeniami występującymi w kopalni.

Masę podaną w kilogramach należy podzielić przez 1000. Na przykład 100 000 kg to 100 Mg.

Jeden megagram ma 1000 kilogramów. Jest to taka sama masa jak jedna tona.

Ponieważ przy zamianie kilogramów na megagramy dzielimy przez 1000. Wynik to 100 000 / 1000 = 100 Mg.

Mg oznacza megagram, czyli 1000 kg. mg oznacza miligram, czyli bardzo małą jednostkę masy; wielkość liter całkowicie zmienia znaczenie jednostki.

W górnictwie operuje się dużymi masami urobku, dlatego wygodniej podawać je w megagramach lub tonach niż w kilogramach.

Można wykonać działanie odwrotne. Jeśli 100 Mg pomnożymy przez 1000, otrzymamy 100 000 kg, więc wynik jest poprawny.

Ponieważ określają stateczność górotworu i wielkość obciążeń działających na obudowę. Od nich zależy, czy wyrobisko będzie bezpieczne podczas drążenia i eksploatacji.

Najważniejsze są wytrzymałość skał, ich spękanie, uławicenie, zawodnienie oraz występowanie zaburzeń tektonicznych. Skały słabe i spękane wymagają mocniejszej lub bardziej podatnej obudowy.

Może mieć znaczenie pomocnicze, np. dla transportu, technologii robót lub utrzymania wyrobiska. Nie jest jednak podstawowym kryterium doboru obudowy w porównaniu z warunkami geologiczno-górniczymi.

Obudowa kotwowa wzmacnia górotwór przez zespolenie warstw skalnych kotwami. Obudowa łukowa podatna przenosi obciążenia przez stalowe odrzwia i może się kontrolowanie odkształcać pod naciskiem górotworu.

Im większa głębokość, tym zwykle większe ciśnienie górotworu. Może to wymagać obudowy o większej nośności lub dodatkowych wzmocnień.

System drążenia wpływa głównie na organizację robót i dobór maszyn. Obudowa musi być przede wszystkim dostosowana do zachowania górotworu i zagrożeń geologiczno-górniczych.

Duży napływ wody może uniemożliwić bezpieczne i skuteczne głębienie szybu metodą zwykłą. W takich warunkach stosuje się metody specjalne, np. mrożenie górotworu, cementację lub obudowę wodoszczelną.

To metody stosowane w trudnych warunkach geologiczno-górniczych, zwłaszcza przy zawodnionych, luźnych lub niestabilnych skałach. Ich celem jest zabezpieczenie wyrobiska przed wodą i utratą stateczności.

Są to przede wszystkim warstwy wodonośne, kurzawki, piaski, żwiry oraz skały silnie spękane. Takie warunki zwiększają ryzyko dopływu wody i obwałów.

Mrożenie polega na sztucznym zamrożeniu zawodnionych warstw wokół projektowanego szybu. Powstaje szczelna i wytrzymała bryła lodowo-skalna, która ogranicza napływ wody i stabilizuje górotwór.

Głębokość wpływa na trudność i koszty robót, ale sama nie przesądza o konieczności zastosowania metody specjalnej. Decydujące jest wystąpienie warunków utrudniających głębienie, zwłaszcza silnego dopływu wody.

Oceny dokonuje się na podstawie dokumentacji geologicznej, wierceń badawczych, badań hydrogeologicznych oraz informacji o warstwach wodonośnych. Pozwala to dobrać bezpieczną technologię robót.