Pytania pomocnicze - GIW.09

Polega na dociskaniu narzędzia do skały stałą siłą, bez zasadniczego działania udarowego. Urabianie odbywa się głównie dzięki obrotowi narzędzia.

W wierceniu obrotowym narzędzie skrawa lub ściera skałę pod wpływem obrotu i ciągłego docisku. Nie występują tu dominujące cykliczne uderzenia.

Wiercenie obrotowe wykorzystuje obrót i stały nacisk narzędzia. Wiercenie udarowe opiera się głównie na uderzeniach narzędzia w skałę.

Jest to metoda, w której narzędzie jednocześnie obraca się i wykonuje udary. W nazwie podkreśla się współdziałanie ruchu obrotowego oraz uderzeń.

Należy szukać określeń takich jak: ruch obrotowy, skrawanie, ścieranie, nacisk statyczny, stały docisk. Brak informacji o udarach zwykle wskazuje na metodę obrotową.

Rodzaj ruchu narzędzia decyduje o nazwie metody wiercenia. Obrót oznacza wiercenie obrotowe, udary oznaczają udarowe, a połączenie obu działań daje metody obrotowo-udarowe lub udarowo-obrotowe.

Ponieważ strug, przenośnik i obudowa zmechanizowana mogą pracować w sposób ciągły i powtarzalny. Metoda potokowa ogranicza przestoje i dobrze wykorzystuje możliwości kompleksu ścianowego.

Polega na płynnym następstwie kolejnych czynności roboczych, wykonywanych rytmicznie i bez zbędnych przerw. Roboty tworzą ciągły „potok” działań.

Najczęściej są to strug węglowy, przenośnik zgrzebłowy ścianowy oraz obudowa zmechanizowana. Elementy te współpracują przy urabianiu, odstawie urobku i zabezpieczeniu wyrobiska.

W metodzie cyklicznej roboty są podzielone na wyraźne cykle, a w metodzie potokowej przebiegają bardziej ciągle. Metoda potokowa lepiej pasuje do zmechanizowanych ścian o powtarzalnych operacjach.

Zabezpiecza przestrzeń roboczą przed opadem skał stropowych i umożliwia postęp ściany. Przesuwa się wraz z frontem eksploatacji.

Strug wykonuje powtarzalne przejazdy wzdłuż ściany, a pozostałe czynności można dostosować do jego rytmu pracy. Dzięki temu możliwe jest płynne prowadzenie urabiania i przesuwania wyposażenia.

Najbardziej odpowiednia jest metoda potokowa. Wynika to z wysokiego stopnia mechanizacji i możliwości prowadzenia robót w sposób ciągły.

Kolejka podwieszana to środek transportu poruszający się po trasie zawieszonej pod stropem wyrobiska. Służy głównie do przewozu materiałów, urządzeń i elementów obudowy.

Tor pojedynczy dotyczy transportu po spągu i jest oznaczany inaczej niż trasa podwieszona. Symbol kolejki podwieszanej zawiera elementy sugerujące zawieszenie, np. krótkie pionowe odcinki z kółkami.

Pozwala prawidłowo odczytać układ wyrobisk, urządzeń i tras transportowych. Ma znaczenie dla organizacji pracy, bezpieczeństwa i planowania ruchu zakładu górniczego.

Wykorzystuje się ją do transportu materiałów, maszyn, narzędzi i elementów wyposażenia. W niektórych przypadkach może służyć także do przewozu ludzi, jeśli spełnione są odpowiednie wymagania.

Kolejka podwieszana przewozi ładunki na zestawach transportowych zawieszonych pod stropem. Przenośnik taśmowy służy głównie do ciągłego transportu urobku po taśmie.

Najważniejsze są powtarzalne elementy podwieszenia przy linii trasy, np. krótkie pionowe kreski zakończone kółkami. Taki układ sugeruje system zawieszony, a nie drogę lub tor po spągu.

Ponieważ w razie awarii wentylacji, pożaru lub zadymienia droga ewakuacji może być długa, a skład atmosfery szybko może stać się niebezpieczny. Sprzęt izolujący pozwala oddychać niezależnie od powietrza w wyrobisku.

Sprzęt izolujący dostarcza użytkownikowi powietrze lub tlen niezależnie od atmosfery otoczenia. Sprzęt filtrujący tylko oczyszcza powietrze pobierane z otoczenia i nie działa bezpiecznie przy niedoborze tlenu.

Oddzielna wentylacja polega na doprowadzaniu lub odprowadzaniu powietrza z wyrobiska za pomocą osobnego układu, najczęściej lutniociągu i wentylatora. Stosuje się ją m.in. podczas drążenia wyrobisk ślepych.

Aparaty powietrzne butlowe są jednym z rodzajów sprzętu izolującego, ale pytanie wymaga wskazania ogólnej kategorii wyposażenia. Poprawna odpowiedź to sprzęt izolujący układ oddechowy.

Mogą wystąpić m.in. metan, tlenek węgla, dwutlenek węgla, niedobór tlenu, dym pożarowy oraz pyły. Szczególnie niebezpieczne są sytuacje, gdy zagrożenie rozwija się nagle i utrudnia ewakuację.

Im dłuższe wyrobisko wentylowane oddzielnie, tym dłuższa droga wycofania się do bezpiecznej atmosfery. Przekroczenie 300 m oznacza zwiększone wymagania bezpieczeństwa dotyczące ochrony dróg oddechowych.

Nie w sytuacjach, w których wymagany jest sprzęt izolujący. Pochłaniacz działa tylko przy odpowiedniej zawartości tlenu i określonych zanieczyszczeniach, dlatego nie daje takiej ochrony jak sprzęt izolujący.

Polega na sprawdzaniu, czy surowce i produkty spełniają wymagane parametry jakościowe. Obejmuje m.in. pobieranie próbek, badania laboratoryjne i ocenę wyników.

Analiza chemiczna pozwala określić skład i przydatność surowca. Wyniki służą do oceny, czy materiał spełnia normy i wymagania odbiorcy.

Dział mierniczo-geologiczny zajmuje się pomiarami, dokumentacją złoża i warunkami geologicznymi. Kontrola jakości ocenia parametry surowców i produktów, w tym ich skład chemiczny.

Mogą to być np. skład chemiczny, zawartość składnika użytecznego, wilgotność, zawartość popiołu, siarki lub zanieczyszczeń. Zakres badań zależy od rodzaju kopaliny.

Dokumentacja potwierdza zgodność produktu z wymaganiami i umożliwia kontrolę procesu produkcji. Jest też podstawą do reklamacji, rozliczeń i decyzji technologicznych.

Metoda Risk Score służy do oceny ryzyka zawodowego. Pozwala punktowo określić poziom zagrożenia na stanowisku pracy.

Najczęściej uwzględnia się skutki możliwego zdarzenia, ekspozycję pracownika na zagrożenie oraz prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia.

Risk Score nie mierzy parametrów fizycznych ani chemicznych powietrza. Jest metodą organizacyjną służącą do szacowania ryzyka dla pracownika.

Wysoki wynik oznacza duży poziom ryzyka. Wymaga on podjęcia działań ograniczających zagrożenie, np. zastosowania zabezpieczeń, szkoleń lub zmiany organizacji pracy.

Można zastosować środki techniczne, organizacyjne i ochrony indywidualnej. Przykładami są osłony maszyn, instrukcje bezpiecznej pracy, szkolenia i odpowiednie wyposażenie ochronne.

Ocenę należy aktualizować po zmianie technologii, stanowiska pracy, wyposażenia, organizacji pracy lub po wypadku. Aktualizacja jest też potrzebna, gdy pojawią się nowe zagrożenia.

Naturalne zagrożenie wynika głównie z właściwości górotworu, obecności gazów, wody, temperatury, ciśnienia lub warunków geologicznych. Nie jest bezpośrednio spowodowane pracą maszyny.

Hałas powstaje najczęściej wskutek pracy maszyn, urządzeń i procesów technologicznych. Jest czynnikiem szkodliwym środowiska pracy, a nie zagrożeniem wynikającym z natury górotworu.

Zagrożenie wodne polega na możliwości nagłego lub stopniowego wdarcia się wody, kurzawki albo mieszaniny wodno-skalnej do wyrobisk. Może prowadzić do zatopienia wyrobisk i zagrożenia życia załogi.

Jest to zagrożenie związane z niekorzystnymi warunkami cieplnymi, wilgotnościowymi i wentylacyjnymi. Może powodować przegrzanie organizmu, spadek wydolności i pogorszenie bezpieczeństwa pracy.

Zagrożenie naturalne wynika z warunków geologiczno-górniczych, np. wody, gazu lub ciśnienia górotworu. Czynnik szkodliwy, taki jak hałas, pył czy drgania, jest zwykle związany z procesem pracy i oddziałuje na zdrowie pracownika.

Najczęściej są to zagrożenia: metanowe, wodne, tąpaniami, wyrzutami gazów i skał, klimatyczne, pożarowe endogeniczne oraz erupcyjne. Warto odróżniać je od hałasu, drgań i zagrożeń mechanicznych.

Ponieważ wynika głównie z warunków panujących w górotworze i wyrobiskach podziemnych, takich jak temperatura skał, wilgotność i ograniczona wymiana powietrza.

Najważniejsze są temperatura powietrza, wilgotność, prędkość przepływu powietrza oraz ilość ciepła wydzielanego przez górotwór, maszyny i urządzenia.

Zagrożenie klimatyczne dotyczy mikroklimatu wyrobiska i jest zaliczane do zagrożeń naturalnych. Hałas jest zagrożeniem środowiska pracy, zwykle związanym z pracą maszyn i urządzeń.

Pyły są istotnym zagrożeniem dla zdrowia pracowników, ale w tym pytaniu chodzi o naturalne zagrożenia górnicze. Poprawną odpowiedzią jest zagrożenie klimatyczne.

Stosuje się skuteczną wentylację, chłodzenie powietrza, kontrolę czasu pracy, przerwy regeneracyjne oraz regularne pomiary parametrów klimatu.

Mogą powodować zmęczenie, odwodnienie, spadek koncentracji, omdlenia, przegrzanie organizmu, a w skrajnych przypadkach udar cieplny.

Powinien zawierać m.in. opis stanowiska pracy, zidentyfikowane zagrożenia, ocenę poziomu ryzyka oraz działania ograniczające ryzyko, w tym stosowane środki ochrony indywidualnej i zbiorowej.

Ponieważ pokazują one, w jaki sposób pracownik jest chroniony przed zagrożeniami, których nie udało się całkowicie wyeliminować innymi metodami.

Środki ochrony indywidualnej chronią konkretnego pracownika, np. hełm lub rękawice. Środki ochrony zbiorowej chronią grupę pracowników, np. osłony, wentylacja lub zabezpieczenia techniczne.

Drogi ewakuacyjne są ważnym elementem bezpieczeństwa zakładu, ale w tym pytaniu chodzi o typową zawartość dokumentu oceny ryzyka, czyli m.in. stosowane środki ochrony.

Nie. Instrukcje obsługi opisują zasady bezpiecznego używania maszyn, natomiast ocena ryzyka identyfikuje zagrożenia na stanowisku i określa sposoby ich ograniczania.

Statystyka wypadków może być pomocna, ale ocena ryzyka musi dotyczyć konkretnych zagrożeń, prawdopodobieństwa ich wystąpienia, skutków oraz zastosowanych zabezpieczeń.

Inicjacja tylna oznacza zapoczątkowanie detonacji od dna otworu strzałowego. Nabój udarowy znajduje się wtedy w części dennej otworu.

Nabój udarowy inicjuje detonację zasadniczego ładunku materiału wybuchowego. Jest elementem kluczowym dla prawidłowego przebiegu strzelania.

Przybitka jest wykonywana po załadowaniu otworu i służy do jego zamknięcia od strony wylotu. Nie poprzedza umieszczenia naboju udarowego.

W inicjacji tylnej detonacja rozpoczyna się od dna otworu, a w przedniej od strony wylotu otworu. Różnica dotyczy miejsca umieszczenia elementu inicjującego.

Zwierciny to rozdrobniony materiał skalny powstały podczas wiercenia otworu. W pytaniu egzaminacyjnym ważne jest, że przy inicjacji tylnej nabój udarowy umieszcza się przed ich usunięciem.

Przybitka zamyka otwór strzałowy od strony wylotu i ogranicza ucieczkę gazów wybuchowych. Poprawia skuteczność działania ładunku.

Skojarz inicjację tylną z dnem otworu i wcześniejszym umieszczeniem naboju udarowego. W tym pytaniu kluczowe hasło brzmi: przed usunięciem zwiercin.