Pytania pomocnicze - GIW.09

Środki ochrony zbiorowej chronią wielu pracowników jednocześnie, np. przez ograniczenie zagrożenia u źródła. Środki ochrony indywidualnej chronią pojedynczą osobę, np. hełm, rękawice lub aparat ucieczkowy.

Tłumik zmniejsza poziom hałasu emitowanego przez urządzenie, więc poprawia warunki pracy dla wszystkich osób przebywających w pobliżu. Nie wymaga indywidualnego założenia przez pracownika.

Rękawice i hełmy chronią tylko osobę, która ich używa. Są więc środkami ochrony indywidualnej, a nie zbiorowej.

Aparat tlenowy ucieczkowy jest środkiem ochrony indywidualnej. Służy jednej osobie do bezpiecznego opuszczenia zagrożonego rejonu, np. przy atmosferze niezdatnej do oddychania.

Mogą to być m.in. wentylacja, odpylanie, osłony maszyn, zapory przeciwwybuchowe, systemy alarmowe, bariery ochronne oraz tłumiki hałasu.

Ochrona zbiorowa ogranicza zagrożenie dla całej grupy pracowników i często działa stale. Ochrona indywidualna zależy od prawidłowego doboru, założenia i używania przez konkretnego pracownika.

Filtry klasy P-3 stosuje się przy wysokim zapyleniu, gdy stężenie pyłów przekracza 10-krotność NDS, ale nie przekracza 20-krotności NDS.

NDS oznacza najwyższe dopuszczalne stężenie czynnika szkodliwego w środowisku pracy. Jest to wartość odniesienia do oceny, czy warunki pracy są bezpieczne.

Im większe przekroczenie NDS, tym skuteczniejsza ochrona układu oddechowego jest wymagana. Klasa filtra musi odpowiadać poziomowi zagrożenia pyłowego.

Filtr P-3 zapewnia najwyższy poziom ochrony spośród klas P-1, P-2 i P-3. Jest przeznaczony do pracy przy większych stężeniach pyłów.

Nie. W tym zakresie egzaminacyjnym filtr P-3 stosuje się do 20-krotności NDS; przy większych stężeniach mogą być wymagane inne środki ochrony, np. sprzęt izolujący.

Pyły mogą powodować choroby układu oddechowego, w tym pylice płuc, przewlekłe stany zapalne i obniżenie wydolności oddechowej. Szczególnie niebezpieczne są pyły respirabilne.

Służy do kontrolnego oznaczania stężenia wybranych gazów w powietrzu kopalnianym. Pomiar wykonuje się zwykle z użyciem rurek wskaźnikowych i pompki zasysającej próbkę powietrza.

Szczelność pompki decyduje o tym, czy przez rurkę wskaźnikową przepłynie właściwa objętość powietrza. Nieszczelność może spowodować błędny, najczęściej zaniżony wynik pomiaru.

Najczęściej zatyka się wlot pompki i obserwuje, czy po ściśnięciu lub rozciągnięciu utrzymuje ona opór. Brak oporu lub szybki powrót może świadczyć o nieszczelności.

Rurka zawiera odczynnik chemiczny reagujący z określonym gazem. Długość lub intensywność przebarwienia pozwala odczytać stężenie gazu.

Pomiar może być niewiarygodny, co grozi błędną oceną atmosfery w wyrobisku. W praktyce może to zwiększyć ryzyko zatrucia, pożaru lub wybuchu.

Sprawdzenie szczelności dotyczy stanu technicznego pompki i wykonuje się je przed właściwym użyciem. Próbny pomiar nie zastępuje kontroli szczelności, bo niesprawna pompka może dawać fałszywe wyniki.

Katatermometr służy do pomiaru intensywności chłodzenia powietrza, czyli zdolności powietrza do odbierania ciepła. Pomaga ocenić warunki klimatyczne w wyrobiskach.

Zwykły termometr mierzy temperaturę, a katatermometr ocenia szybkość ochładzania. Wynik zależy nie tylko od temperatury, ale też od ruchu powietrza, wilgotności i promieniowania cieplnego.

Przyrząd ogrzewa się, zawiesza w badanym miejscu i mierzy czas ochładzania cieczy między oznaczonymi kreskami. Na podstawie tego czasu określa się intensywność chłodzenia.

Największy wpływ ma większa prędkość przepływu powietrza oraz niższa temperatura. Znaczenie mają też wilgotność i warunki promieniowania cieplnego.

Pomiar intensywności chłodzenia dotyczy warunków cieplnych i przewietrzania. Skład powietrza bada się innymi przyrządami, np. analizatorami gazów lub metanomierzami.

Najczęściej wygląda jak długi szklany termometr z bańką i podziałką, zawieszany w wyrobisku. Taki opis lub rysunek należy kojarzyć z katatermometrem.

Ponieważ wydobycie dobowe dotyczy ilości węgla uzyskanej w ciągu jednej doby. Wybieg ściany opisuje całkowitą długość eksploatacji, a nie dzienny postęp robót.

Symbol γ oznacza gęstość węgla. Pozwala przeliczyć objętość wybieranego węgla na jego masę.

Długość ściany określa szerokość frontu eksploatacji. Im większa długość ściany, tym większa objętość węgla może być wybrana przy tym samym postępie dobowym.

Wysokość ściany odpowiada miąższości wybieranego pokładu lub wysokości urabiania. Razem z długością ściany i postępem dobowym wyznacza objętość wydobytego węgla.

Wskaźnik φ uwzględnia, że nie cały węgiel znajdujący się w objętości eksploatacyjnej zostanie rzeczywiście wydobyty. Koryguje wynik o straty eksploatacyjne.

Iloczyn L · h · pd daje objętość w m³/dobę. Po pomnożeniu przez gęstość γ otrzymuje się masę na dobę, np. Mg/dobę lub t/dobę.

Ściana kombajnowa to ściana, w której urabianie prowadzi kombajn ścianowy. Jest to mechaniczny sposób eksploatacji typowy dla systemu ścianowego.

Ciśnienie pionowe oblicza się ze wzoru pᵥ = γ · H. Jest to nacisk nadległych warstw skalnych wynikający z ich ciężaru.

Znak minus oznacza naprężenie ściskające. W mechanice górotworu często przyjmuje się, że ściskanie ma znak ujemny.

Jeżeli γ podano w kN/m³, a H w metrach, to wynik ma jednostkę kN/m². Jest to jednostka naprężenia lub ciśnienia.

Im większa głębokość H, tym większy ciężar nadkładu i większe wartości naprężeń w górotworze. Zależność jest liniowa.

Parametr m opisuje właściwości sprężyste skał i wpływa na relację między naprężeniem pionowym a poziomym. W typowym wzorze występuje w mianowniku jako m - 1.

Warto porównać go z ciśnieniem pionowym γ · H. Dla wzoru pₓ = -γH/(m-1) wartość bezwzględna ciśnienia poziomego powinna być odpowiednią częścią ciśnienia pionowego.

Wydajność pompy to objętość cieczy przetłaczana przez pompę w jednostce czasu. Najczęściej wyraża się ją w m³/h lub l/min.

Należy pomnożyć prędkość początkową przez 1,2. Dla 2000 obr./min nowa prędkość wynosi 2400 obr./min.

Ponieważ w treści podano zależność Q₁ : Q₂ = n₁ : n₂. Oznacza ona proporcję prostą między wydajnością a prędkością obrotową.

Stosuje się wzór Q₂ = Q₁ × n₂ / n₁. Po podstawieniu: Q₂ = 50 × 2400 / 2000 = 60 m³/h.

Wzrost o 20% oznacza dodanie jednej piątej wartości początkowej. 20% z 50 m³/h to 10 m³/h, więc nowa wydajność wynosi 60 m³/h.

System ścianowy umożliwia dużą koncentrację wydobycia, wysoką mechanizację robót i uzyskiwanie dużej wydajności z jednego frontu eksploatacyjnego.

Polega na wybieraniu złoża długim frontem eksploatacyjnym zwanym ścianą. Urobek odstawiany jest zwykle przenośnikiem ścianowym, a strop zabezpiecza obudowa zmechanizowana.

Typowy kompleks ścianowy obejmuje kombajn ścianowy lub strug, obudowę zmechanizowaną oraz przenośnik zgrzebłowy ścianowy.

W systemie ścianowym złoże wybiera się długim, ciągłym frontem. W systemie komorowo-filarowym wykonuje się komory, a część złoża pozostawia się w postaci filarów podtrzymujących strop.

Obudowa zmechanizowana zabezpiecza przestrzeń roboczą ściany przed opadem skał stropowych i przesuwa się wraz z postępem wybierania.

Postęp ściany to przesunięcie frontu eksploatacyjnego w czasie, zwykle wyrażane w metrach na dobę. Jest ważnym wskaźnikiem organizacji i wydajności wydobycia.

Zawiera informacje o planowanej wielkości produkcji, jej strukturze, ujęciu ilościowym i wartościowym oraz często o harmonogramie realizacji produkcji.

Ujęcie ilościowe określa produkcję w jednostkach fizycznych, np. tonach. Ujęcie wartościowe określa jej wartość pieniężną.

Dokumentacja geologiczna opisuje złoże, jego budowę, zasoby i warunki geologiczne, a nie planowany rozmiar i wartość produkcji przedsiębiorstwa.

Służy do bieżącego dokumentowania pracy oddziału, przebiegu zmiany, wykonanych robót, obsady i istotnych zdarzeń ruchowych.

Struktura produkcji oznacza podział produkcji na określone rodzaje, sortymenty lub grupy produktów, np. według jakości, przeznaczenia albo rodzaju kopaliny.

Dokumenty planistyczne dotyczą wielkości, terminów, wartości i organizacji produkcji. Dokumenty bezpieczeństwa dotyczą zagrożeń, ryzyka, procedur i zasad bezpiecznej pracy.

Wyrobiska wybierkowe służą bezpośredniemu wybieraniu kopaliny ze złoża. Są związane z właściwą eksploatacją, a nie tylko z dojściem lub przygotowaniem złoża.

Komory są miejscem prowadzenia eksploatacji i wybierania kopaliny. Ich głównym celem jest uzyskanie urobku ze złoża.

Wyrobiska udostępniające umożliwiają dostęp do złoża lub poziomów kopalni, np. szyby i przekopy. Wyrobiska wybierkowe służą już bezpośredniemu wydobyciu kopaliny.

Wyrobiska przygotowawcze wykonuje się, aby przygotować część złoża do późniejszej eksploatacji. Nie są one zasadniczym miejscem wybierania kopaliny.

Służą do rozpoznania warunków geologicznych i występowania złoża. Ich celem nie jest regularna eksploatacja kopaliny.

Komora kojarzy się z miejscem, gdzie wybiera się kopalinę, dlatego należy ją łączyć z wyrobiskami wybierkowymi.