Pytania pomocnicze - GIW.09

Tama izolacyjna ma możliwie szczelnie odciąć część wyrobiska od przepływu powietrza. Tama regulacyjna służy do sterowania ilością powietrza, dlatego ma element umożliwiający regulację przepływu.

Najczęściej widać warstwowo ułożone krótkie elementy drewniane, czyli kloce. Przegroda jest masywna i wypełnia przekrój wyrobiska.

Tama deskowa jest wykonana z desek, czyli płaskich, długich elementów drewnianych. Tama klocowa składa się z krótszych, masywniejszych kloców układanych warstwami.

Służą do odcinania wybranych rejonów wyrobisk, np. zrobów, nieczynnych wyrobisk lub stref zagrożonych pożarem. Ich zadaniem jest ograniczenie przepływu powietrza, gazów i dymów.

Nieszczelna tama może przepuszczać powietrze, co utrudnia izolację zagrożonego rejonu. W przypadku pożaru dopływ tlenu może podtrzymywać proces palenia.

Tama murowa ma strukturę muru z cegieł, kamienia lub bloczków. Tama klocowa ma widoczne warstwy drewnianych kloców.

Odprężenie oznacza zmniejszenie naprężeń w części górotworu znajdującej się bezpośrednio przy wyrobisku. Powstaje ono wskutek usunięcia skał i utworzenia pustki.

Wydrążenie wyrobiska przerywa ciągłość górotworu. Naprężenia, które wcześniej przenosiły usunięte skały, muszą zostać przejęte przez skały otaczające wyrobisko.

W strefie odprężonej naprężenia są mniejsze niż pierwotnie. W strefie koncentracji naprężeń następuje ich wzrost, zwykle w pewnej odległości od konturu wyrobiska.

Geometria przekroju decyduje o sposobie rozkładu naprężeń wokół pustki. Inaczej zachowuje się górotwór wokół wyrobiska łukowego, a inaczej wokół prostokątnego lub trapezowego.

Obudowa musi przejmować obciążenia od naruszonego i osłabionego górotworu. Im większa i bardziej spękana strefa odprężona, tym większe wymagania wobec obudowy.

Zwykle jest pokazana jako obszar lub linie otaczające przekrój wyrobiska, odkształcone względem pierwotnego układu. Nie jest to wykres liczbowy, lecz schemat zasięgu oddziaływania wyrobiska na górotwór.

Duży napływ wody może utrudnić lub uniemożliwić prowadzenie robót zwykłą metodą. Wymaga zastosowania odwodnienia, uszczelniania lub specjalnych technologii zabezpieczających szyb przed zalaniem.

Woda może powodować zalewanie wyrobiska, osłabienie górotworu, obrywy skał i trudności w wykonaniu obudowy. Zwiększa też ryzyko awarii organizacyjnych i technicznych.

Stosuje się m.in. pompowanie wody, cementację górotworu, zamrażanie górotworu lub inne metody uszczelniania i wzmacniania skał.

Tak, głębokość wpływa na organizację robót, dobór urządzeń i obudowy. Nie jest jednak w tym pytaniu czynnikiem decydującym o wyborze metody wiercenia tak bezpośrednio jak napływ wody.

To informacje o występowaniu wód podziemnych, ich ciśnieniu, kierunku przepływu i możliwym dopływie do wyrobiska. Są kluczowe przy ocenie zagrożenia wodnego.

Profil terenu może mieć znaczenie przy lokalizacji i organizacji placu budowy, ale metoda głębienia szybu zależy głównie od warunków panujących w górotworze, zwłaszcza zawodnienia.

Tąpnięcie to gwałtowne uwolnienie energii nagromadzonej w górotworze, które powoduje skutki w wyrobisku, np. uszkodzenie obudowy, zawał lub przemieszczenie skał.

Obudowa stalowa podatna może kontrolowanie się odkształcać i przejmować obciążenia dynamiczne. Dzięki temu lepiej pracuje przy wstrząsach niż obudowy sztywne.

Oznacza podwyższone zagrożenie wystąpieniem zjawisk dynamicznych w górotworze. Wymaga stosowania odpowiednich zabezpieczeń, w tym właściwie dobranej obudowy.

Takie obudowy są sztywne i słabo znoszą dynamiczne odkształcenia górotworu. Przy tąpnięciu mogą ulec nagłemu spękaniu lub zniszczeniu.

Powinna być wytrzymała, podatna i zdolna do przejmowania obciążeń dynamicznych. Ważna jest możliwość odkształcenia bez natychmiastowej utraty funkcji podporowej.

Stosuje się m.in. odprężanie górotworu, odpowiednią kolejność eksploatacji, monitoring sejsmiczny, kontrolę naprężeń oraz dobór obudowy dostosowany do warunków.

Ponieważ kombajn umożliwia płynne urabianie i ładowanie urobku, ale roboty przodkowe nadal przebiegają w powtarzalnych cyklach. Po urabianiu trzeba m.in. wykonać obudowę, przedłużyć instalacje i zapewnić wentylację.

Cykl obejmuje urabianie, ładowanie i odstawę urobku, wykonanie obudowy, przedłużanie urządzeń i instalacji oraz kontrolę bezpieczeństwa. Czynności te powtarzają się wraz z postępem wyrobiska.

Metoda potokowa zakłada możliwie ciągły przepływ robót, często na kolejnych stanowiskach. W przodku chodnikowym prace są ograniczone przestrzennie, dlatego muszą być wykonywane w powtarzalnych cyklach.

W przodku jest mało miejsca, a wiele czynności zależy od pracy kombajnu i stanu wyrobiska. Nie wszystkie roboty można bezpiecznie prowadzić jednocześnie.

Załoga obsługuje kombajn, organizuje odstawę urobku, wykonuje obudowę, kontroluje stan przodka i dba o bezpieczeństwo. Jej działania muszą być zsynchronizowane z cyklem pracy maszyny.

Obudowa zabezpiecza wyrobisko przed obwałem i musi być wykonywana zgodnie z postępem robót. Często wymusza przerwy lub zmianę rodzaju wykonywanych czynności po określonym zabiorze.

Sprawna odstawa urobku zapobiega przestojom kombajnu. Jeśli urobek nie jest odbierany na bieżąco, urabianie musi zostać ograniczone lub zatrzymane.

Dotyczy minimalnego odstępu od ociosu, obudowy lub innych stałych elementów urządzeń i instalacji do konstrukcji trasy przenośnika taśmowego.

Wartość 0,7 m może kojarzyć się z szerokością przejść lub skrajnią, ale pytanie dotyczy odstępu do konstrukcji trasy przenośnika. Dla tego przypadku wymagana jest odległość 0,25 m.

Są to elementy nośne i prowadzące przenośnika, np. ramy, stojaki, wsporniki, zestawy krążnikowe i inne części zabudowy trasy.

Może dojść do uszkodzeń konstrukcji, utrudnienia kontroli i konserwacji, gromadzenia się urobku oraz zwiększenia ryzyka wypadku lub awarii.

Nie. Jest to minimalny odstęp techniczny do konstrukcji trasy przenośnika, a nie szerokość drogi przejścia dla pracowników.

Kontrola należy do osób dozoru ruchu oraz pracowników odpowiedzialnych za eksploatację i utrzymanie przenośników zgodnie z dokumentacją i przepisami.

Polega na wybieraniu złoża komorami przy pozostawieniu filarów, które podtrzymują strop. Filary mogą pozostać na stałe albo być wybierane w kolejnym etapie.

W eksploatacji jednoetapowej wybiera się komory i pozostawia filary bez ich późniejszego wybierania. W dwuetapowej najpierw wykonuje się komory, a następnie wybiera część filarów.

Podsadzka wypełnia pustki poeksploatacyjne i stabilizuje górotwór. Umożliwia bezpieczniejsze wybieranie filarów w drugim etapie.

Należy szukać oznaczeń wypełnionych przestrzeni po wybraniu kopaliny, często pokazanych innym kolorem lub kreskowaniem. Brak zawalonych skał stropowych wskazuje na podsadzanie.

W systemie z podsadzką pustki są wypełniane materiałem podsadzkowym. W systemie z zawałem dopuszcza się kontrolowane zawalenie skał stropowych do wybranej przestrzeni.

Filary podtrzymują strop i zapewniają stateczność wyrobisk. W zależności od odmiany systemu mogą być pozostawione lub częściowo wybrane w drugim etapie.

Schemat pokazuje układ komór i filarów oraz obszary wypełnione podsadzką, a także wybieranie prowadzone etapami. To eliminuje odpowiedzi z zawałem stropu i wariant jednoetapowy.

Ponieważ stan wyrobiska mógł się zmienić od poprzedniej zmiany, np. wskutek ciśnienia górotworu, robót strzałowych lub odspojenia skał. Kontrola pozwala wykryć zagrożenie zanim załoga rozpocznie pracę.

W pytaniu wskazano górnika przodowego lub strzałowego. Są to osoby wykonujące czynności związane z bezpiecznym prowadzeniem robót w przodku.

Niepokojące są spękania, odspojenia, głuche odgłosy przy ostukiwaniu, opadanie drobnych skał, deformacje obudowy oraz widoczne rozwarstwienia skał.

Nie. Kontrola przed rozpoczęciem pracy ma charakter podstawowy i nie zależy wyłącznie od tego, czy wyrobisko ma szerokość większą niż określona wartość.

Nie. Uskoki mogą zwiększać zagrożenie geologiczne, ale kontrolę stropu i ociosów wykonuje się rutynowo przed pracą, niezależnie od występowania uskoku.

Należy zabezpieczyć miejsce, usunąć luźne fragmenty zgodnie z zasadami bezpieczeństwa lub wzmocnić obudowę. Do czasu usunięcia zagrożenia nie powinno się prowadzić normalnej pracy w tym miejscu.

To wyposażenie noszone lub używane przez pracownika w celu ochrony przed zagrożeniami, np. hełm, okulary, ochronniki słuchu, półmaski, aparaty ucieczkowe.

Ponieważ jest przeznaczony do indywidualnego użycia przez pracownika i chroni jego układ oddechowy podczas ewakuacji z atmosfery niezdatnej do oddychania.

Środki ochrony indywidualnej chronią pojedynczego pracownika, a środki ochrony zbiorowej zabezpieczają grupę osób lub całe stanowisko pracy, np. zapory, osłony, wentylacja.

Zapory przeciwwybuchowe są elementem zabezpieczenia wyrobiska i chronią zbiorowo przed skutkami wybuchu, więc należą do środków ochrony zbiorowej.

Stosuje się je podczas zagrożenia atmosfery kopalnianej, np. przy pożarze, zadymieniu, niedoborze tlenu lub obecności gazów toksycznych.

Typowe przykłady to hełm ochronny, obuwie ochronne, rękawice, okulary, ochronniki słuchu, odzież robocza, półmaski filtrujące oraz aparaty ucieczkowe.

Dział jakości kontroluje parametry wydobywanego surowca, pobiera lub nadzoruje pobieranie próbek oraz analizuje wyniki badań laboratoryjnych węgla.

Ponieważ analizy węgla służą ocenie jego parametrów jakościowych, takich jak wartość opałowa, zawartość popiołu, siarki czy wilgotność.

Dział jakości ocenia parametry urobku, natomiast dział geologiczny zajmuje się budową złoża, profilami geologicznymi i warunkami geologiczno-górniczymi.

Najczęściej bada się wartość opałową, zawartość popiołu, siarki, wilgotność, części lotne oraz uziarnienie.

Cena i możliwość sprzedaży węgla zależą od jego parametrów jakościowych oraz spełnienia wymagań odbiorcy lub norm technicznych.

Projektowanie wyrobisk dotyczy organizacji robót górniczych i rozwiązań technicznych, więc należy do służb technicznych lub projektowych, a nie do kontroli jakości surowca.