Pytania pomocnicze - MEC.03

Montaż i obsługa maszyn i urządzeń

Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 626.
Strona 6 z 10.

Na czym polega korozja wżerowa?

Korozja wżerowa polega na miejscowym niszczeniu metalu i powstawaniu głębokich, punktowych ubytków zwanych wżerami. Jest groźna, ponieważ może szybko osłabić element przy niewielkich widocznych śladach na powierzchni.

Dlaczego atmosfera chlorkowa sprzyja korozji wżerowej?

Jony chlorkowe uszkadzają ochronną warstwę pasywną metalu. W miejscu uszkodzenia rozwija się lokalna korozja elektrochemiczna prowadząca do powstania wżeru.

Jakie środowiska można uznać za chlorkowe?

Są to środowiska zawierające chlorki, np. woda morska, mgła solna, roztwory soli oraz atmosfera nadmorska. Takie warunki szczególnie sprzyjają korozji wżerowej.

Dlaczego korozja wżerowa jest trudna do wykrycia?

Uszkodzenia często mają małą średnicę na powierzchni, ale są głębokie. Element może wyglądać prawie poprawnie, mimo że jego wytrzymałość jest już znacznie obniżona.

Jakie materiały są narażone na korozję wżerową?

Narażone są między innymi stale nierdzewne pracujące w środowisku chlorkowym. Mimo odporności na korozję ogólną, mogą one lokalnie tracić warstwę ochronną.

Jak można ograniczyć ryzyko korozji wżerowej?

Należy dobierać materiały odporne na chlorki, stosować powłoki ochronne, usuwać osady soli i unikać zalegania wilgoci. Ważna jest także regularna kontrola powierzchni elementów.

Do czego służy manometr w układzie hydraulicznym lub pneumatycznym?

Manometr służy do pomiaru ciśnienia medium roboczego, czyli cieczy lub gazu. Pozwala kontrolować, czy układ pracuje w dopuszczalnym zakresie ciśnienia.

Jak rozpoznać symbol manometru na schemacie technicznym?

Symbol manometru ma zwykle postać okręgu z ukośną wskazówką i jednym przyłączem do przewodu. Przypomina uproszczoną tarczę zegara.

Jakie jednostki są najczęściej używane do podawania ciśnienia?

Najczęściej stosuje się paskale, megapaskale oraz bary. W technice maszynowej bardzo często spotyka się zapis ciśnienia w barach lub MPa.

Dlaczego kontrola ciśnienia w maszynie jest ważna?

Zbyt wysokie ciśnienie może uszkodzić elementy instalacji, a zbyt niskie może świadczyć o nieszczelności lub awarii pompy. Kontrola ciśnienia zwiększa bezpieczeństwo i niezawodność pracy maszyny.

Czym różni się manometr od zaworu?

Manometr jest przyrządem pomiarowym i tylko wskazuje ciśnienie. Zawór steruje przepływem lub ciśnieniem medium w układzie.

Gdzie montuje się manometr w instalacji?

Manometr montuje się w miejscu, w którym trzeba znać wartość ciśnienia, np. za pompą, przy zbiorniku, przed zaworem lub przy odbiorniku hydraulicznym.

Jakie przemiany tworzą obieg Carnota?

Obieg Carnota składa się z dwóch przemian izotermicznych oraz dwóch przemian adiabatycznych. Jest to klasyczny obieg porównawczy dla silników cieplnych.

Jak rozpoznać przemianę izotermiczną na wykresie T-s?

Na wykresie T-s przemiana izotermiczna jest linią poziomą, ponieważ temperatura pozostaje stała. Entropia może się zmieniać.

Jak rozpoznać przemianę adiabatyczną na wykresie T-s?

Odwracalna przemiana adiabatyczna jest linią pionową, ponieważ entropia pozostaje stała. Taka przemiana nazywana jest również izentropową.

Czym różni się przemiana izotermiczna od adiabatycznej?

W przemianie izotermicznej stała jest temperatura i zachodzi wymiana ciepła z otoczeniem. W przemianie adiabatycznej nie ma wymiany ciepła, ale temperatura gazu zwykle się zmienia.

Dlaczego w obiegu z wykresu nie występuje przemiana izobaryczna?

Przemiana izobaryczna zachodzi przy stałym ciśnieniu, więc na wykresie p-V byłaby linią poziomą. W obiegu Carnota zamiast niej występują izotermy i adiabaty.

Dlaczego w obiegu z wykresu nie występuje przemiana izochoryczna?

Przemiana izochoryczna zachodzi przy stałej objętości, więc na wykresie p-V byłaby linią pionową. W przedstawionym obiegu charakterystyczne są krzywe izotermiczne i adiabatyczne.

Co oznacza pole powierzchni wewnątrz obiegu na wykresie p-V?

Pole powierzchni zamknięte przez obieg na wykresie p-V odpowiada pracy wykonanej w czasie jednego cyklu. Dla silnika cieplnego jest to praca użyteczna obiegu.

Dlaczego obrabiarki wymagają szczególnej ostrożności podczas transportu wewnątrzzakładowego?

Są ciężkie, mają dużą bezwładność i często wysoko położony środek ciężkości. Niewłaściwe podparcie może spowodować przewrócenie maszyny lub uszkodzenie jej elementów.

Na czym polega przetaczanie maszyny na wałkach?

Pod podstawę maszyny podkłada się stalowe wałki, po których maszyna jest powoli przesuwana. Wałki przekłada się kolejno w kierunku ruchu.

Dlaczego maszyna oparta na wałkach ustawionych na wózku jest rozwiązaniem niebezpiecznym?

Łączy dwa ruchome układy podparcia, przez co maszyna może się przesunąć, zsunąć lub przewrócić. Brakuje stabilnego i pewnego oparcia.

Kiedy można użyć suwnicy do transportu obrabiarki?

Gdy masa maszyny nie przekracza udźwigu suwnicy, a maszyna jest podwieszona w odpowiednich punktach transportowych z użyciem właściwych zawiesi.

Jakie znaczenie ma środek ciężkości podczas przemieszczania tokarki?

Położenie środka ciężkości wpływa na stateczność maszyny. Jeśli maszyna zostanie podparta niewłaściwie, może się przechylić lub przewrócić.

Jak należy przygotować trasę transportu obrabiarki w zakładzie?

Trasa powinna być równa, oczyszczona, odpowiednio szeroka i wolna od przeszkód. Należy też sprawdzić nośność podłoża.

Dlaczego w tym zadaniu należy rozłożyć siłę F na składowe?

Siła F działa pod kątem, więc wpływa jednocześnie na przesuwanie ciała poziomo i na nacisk pionowy. Składowe to: pozioma F cos α oraz pionowa F sin α.

Jak zapisać warunek równowagi sił w kierunku poziomym?

W kierunku poziomym składowa F cos α jest równoważona przez siłę tarcia T. Dlatego F cos α = T.

Jak składowa pionowa siły F wpływa na nacisk ciała na podłoże?

Ponieważ siła F jest skierowana ukośnie ku górze, jej składowa pionowa zmniejsza nacisk na podłoże. Stąd N = G - F sin α.

Kiedy siła tarcia statycznego osiąga wartość maksymalną?

Gdy ciało jest na granicy ruszenia z miejsca. Wtedy T = μN.

Jak otrzymać wzór na największą siłę F, dla której ciało pozostaje w spoczynku?

Należy połączyć równania F cos α = T oraz T = μ(G - F sin α). Po przekształceniu wychodzi F = Gμ / (cos α + μ sin α).

Dlaczego w mianowniku poprawnego wzoru występuje suma cos α + μ sin α?

Po podstawieniu tarcia granicznego otrzymuje się F cos α = μG - μF sin α. Po przeniesieniu składników z F na jedną stronę: F(cos α + μ sin α) = μG.

Co oznacza współczynnik tarcia μ w takim zadaniu?

Współczynnik μ określa, jak duża może być siła tarcia w stosunku do nacisku. Im większe μ, tym trudniej wprawić ciało w ruch.

Jak odróżnić maszynę cieplną od maszyny roboczej?

Maszyna cieplna wytwarza pracę mechaniczną lub ciąg dzięki energii cieplnej. Maszyna robocza, np. sprężarka, zużywa pracę mechaniczną do wykonania zadania, np. sprężenia gazu.

Dlaczego silnik spalinowy zalicza się do maszyn cieplnych?

W silniku spalinowym energia chemiczna paliwa zamienia się w ciepło podczas spalania, a następnie w pracę mechaniczną. Efektem jest obrót wału lub ruch pojazdu.

Dlaczego turbina parowa jest maszyną cieplną?

Turbina parowa wykorzystuje energię pary wodnej o wysokim ciśnieniu i temperaturze. Para rozpręża się na łopatkach turbiny i powoduje obrót wirnika.

Czym różni się sprężarka tłokowa od silnika tłokowego?

Sprężarka tłokowa pobiera energię z zewnątrz i spręża gaz. Silnik tłokowy wykorzystuje energię spalania lub rozprężania gazu do wytworzenia pracy mechanicznej.

Czy wzrost temperatury gazu w sprężarce oznacza, że jest ona maszyną cieplną?

Nie. Wzrost temperatury jest skutkiem sprężania gazu, ale sprężarka nie przetwarza ciepła na użyteczną pracę mechaniczną.

Jaką funkcję pełni silnik odrzutowy jako maszyna cieplna?

Silnik odrzutowy spala paliwo, ogrzewa i przyspiesza gazy, a ich wypływ z dużą prędkością wytwarza ciąg. Jest więc maszyną cieplną przekształcającą energię paliwa w energię ruchu.

Jakie przykłady maszyn cieplnych najczęściej pojawiają się w technice?

Najczęściej są to silniki spalinowe, turbiny parowe, turbiny gazowe i silniki odrzutowe. Wszystkie wykorzystują energię cieplną do uzyskania pracy lub ciągu.

Na czym polega prawo Pascala?

Prawo Pascala mówi, że ciśnienie wywierane na ciecz zamkniętą w szczelnym układzie rozchodzi się jednakowo we wszystkich kierunkach.

Dlaczego prasa hydrauliczna może zwielokrotniać siłę?

Ponieważ to samo ciśnienie działa na tłoki o różnych powierzchniach. Na większym tłoku powstaje większa siła.

Jaki wzór opisuje zależność między ciśnieniem, siłą i powierzchnią?

Podstawowy wzór to p = F / A, gdzie p oznacza ciśnienie, F siłę, a A powierzchnię działania siły.

Czym różni się zasada działania prasy hydraulicznej od zasady naczyń połączonych?

Naczynia połączone dotyczą wyrównywania poziomu cieczy pod wpływem grawitacji. Prasa hydrauliczna wykorzystuje przenoszenie ciśnienia w zamkniętej cieczy.

Dlaczego w układach hydraulicznych stosuje się ciecz, a nie gaz?

Ciecze są praktycznie nieściśliwe, dlatego dobrze przenoszą ciśnienie. Gazy łatwo się sprężają, co pogarsza precyzję i skuteczność działania.

Jaką rolę pełni manometr w układzie hydraulicznym?

Manometr służy do pomiaru ciśnienia cieczy w układzie. Pozwala kontrolować, czy ciśnienie nie przekracza dopuszczalnej wartości.

Co ogranicza maksymalną siłę uzyskiwaną w prasie hydraulicznej?

Ograniczeniem są dopuszczalne ciśnienie w układzie, wytrzymałość elementów, szczelność instalacji oraz powierzchnia tłoka roboczego.

Dlaczego do rowka zamkniętego stosuje się frez palcowy?

Frez palcowy może zagłębiać się w materiał i skrawać czołem oraz obwodem. Dzięki temu umożliwia wykonanie rowka, który nie jest otwarty na końcach.

Czym różni się rowek zamknięty od rowka przelotowego?

Rowek zamknięty ma zakończenia wewnątrz materiału. Rowek przelotowy przechodzi przez całą długość elementu albo jest otwarty z jednej lub obu stron.

Do czego służy wpust pryzmatyczny?

Wpust pryzmatyczny łączy wał z osadzonym na nim elementem, np. kołem zębatym. Umożliwia przenoszenie momentu obrotowego.

Dlaczego frez tarczowy nie jest najlepszym wyborem do rowka zamkniętego?

Frez tarczowy pracuje głównie obwodem i jest używany do nacięć dostępnych od boku. Trudno nim wykonać rowek zakończony wewnątrz materiału.

Jak dobiera się średnicę frezu palcowego do rowka wpustowego?

Średnicę frezu dobiera się najczęściej do wymaganej szerokości rowka. Wymiary rowka zależą od wymiarów wpustu i średnicy wału.

Jakie cechy ma frez palcowy?

Frez palcowy ma kształt walcowy i ostrza na obwodzie, a często także na czole. Może wykonywać rowki, kieszenie, wgłębienia i kontury.

Na czym polega ochrona elektrochemiczna metalu?

Polega na takim sterowaniu procesami elektrochemicznymi, aby chroniony metal nie ulegał roztwarzaniu anodowemu. Typowym sposobem jest polaryzacja katodowa.

Dlaczego w ochronie katodowej chroniony element powinien być katodą?

Korozja metalu zachodzi głównie w obszarach anodowych, gdzie metal przechodzi do roztworu jako jony. Jeśli element jest katodą, proces jego utleniania zostaje zahamowany.

Jakie są podstawowe metody wykonania ochrony katodowej?

Stosuje się anody protektorowe, które korodują zamiast chronionego elementu, albo ochronę prądem wymuszonym z zewnętrznego źródła prądu stałego.

Czym różni się ochrona katodowa od powłoki lakierniczej?

Ochrona katodowa działa przez zmianę warunków elektrochemicznych na powierzchni metalu. Powłoka lakiernicza tworzy głównie barierę mechaniczną odcinającą metal od środowiska.

Dlaczego powłoki galwaniczne nie są poprawną odpowiedzią w tym pytaniu?

Powłoki galwaniczne mogą chronić metal, np. przez cynkowanie, ale pytanie dotyczy ochrony elektrochemicznej uzyskiwanej przez polaryzację katodową.

Gdzie najczęściej stosuje się polaryzację katodową?

Stosuje się ją przy konstrukcjach stalowych mających kontakt z gruntem lub wodą, np. rurociągach, zbiornikach, elementach hydrotechnicznych i podziemnych instalacjach.

Jaką rolę pełni anoda protektorowa?

Anoda protektorowa jest wykonana z metalu bardziej aktywnego elektrochemicznie. Ulega korozji zamiast chronionego elementu stalowego.

Jak oblicza się koszt robocizny przy naprawie maszyny?

Koszt robocizny oblicza się, mnożąc czas pracy przez stawkę za roboczogodzinę. Np. 6 godzin × 80 zł/h = 480 zł.

Co oznacza łączny wydatek na naprawę maszyny?

Łączny wydatek to suma wszystkich kosztów związanych z naprawą, najczęściej kosztu robocizny i kosztu materiałów.

Dlaczego w tym zadaniu nie wystarczy wskazać kwoty 700 zł?

Kwota 700 zł oznacza tylko koszt materiałów. Do niej trzeba doliczyć koszt pracy wykonanej podczas naprawy.

Jak sprawdzić, czy wynik kalkulacji kosztu naprawy jest logiczny?

Wynik powinien być większy lub równy każdemu pojedynczemu składnikowi kosztu. Jeśli materiały kosztują 700 zł, a robocizna 480 zł, suma musi wynosić 1180 zł.

Jakie dane są potrzebne do obliczenia kosztu całkowitego naprawy?

Potrzebne są: czas pracy, stawka za roboczogodzinę oraz koszt materiałów lub części użytych do naprawy.