Pytania pomocnicze - MEC.06

Montaż i obsługa prostych elementów maszyn i urządzeń

Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 621.
Strona 6 z 10.

Dlaczego otworu ϕ30H7 nie wykonuje się samym wiertłem krętym?

Wiertło kręte zwykle nie zapewnia dokładności wymiarowej i jakości powierzchni wymaganej dla tolerancji H7. Otwór po wierceniu trzeba wykończyć rozwiertakiem.

Czym różni się rozwiertak od wiertła?

Wiertło wykonuje otwór w pełnym materiale, natomiast rozwiertak obrabia już istniejący otwór. Rozwiertak usuwa mały naddatek i nadaje otworowi dokładny wymiar.

Co oznacza zapis ϕ30H7?

Oznacza otwór o średnicy nominalnej 30 mm wykonany w polu tolerancji H7. Jest to dokładny otwór stosowany m.in. w pasowaniach.

Jaką kolejność obróbki stosuje się przy wykonywaniu dokładnego otworu H7?

Najpierw wykonuje się otwór wiertłem o mniejszej średnicy, pozostawiając naddatek. Następnie otwór wykańcza się rozwiertakiem do wymaganego wymiaru.

Do czego służy pogłębiacz i dlaczego nie jest właściwy do otworu ϕ30H7?

Pogłębiacz służy do wykonywania pogłębień, faz lub gniazd pod łby śrub. Nie służy do dokładnego wykańczania całej średnicy otworu w tolerancji H7.

Do czego służy nawiertak?

Nawiertak wykonuje krótkie nawiercenia prowadzące lub nakiełki. Nie służy do wykańczania otworów na dokładny wymiar.

Jaki naddatek zostawia się pod rozwiercanie?

Zostawia się niewielki naddatek zależny od średnicy otworu, materiału i rodzaju rozwiertaka. Zbyt mały naddatek może pogorszyć jakość, a zbyt duży może przeciążyć narzędzie.

Do czego służy wyłącznik bezpieczeństwa w obrabiarce?

Służy do szybkiego zatrzymania pracy maszyny w razie zagrożenia lub awarii. Może zatrzymać m.in. obroty wrzeciona, posuwy albo cały napęd.

Jak najczęściej wygląda przycisk STOP awaryjny?

Zwykle jest to duży czerwony przycisk grzybkowy umieszczony na żółtym tle. Taka kolorystyka ułatwia jego szybkie rozpoznanie.

Czy wyłącznik bezpieczeństwa służy do normalnego wyłączania obrabiarki?

Nie. Jest przeznaczony do sytuacji awaryjnych, a do normalnego zatrzymywania maszyny używa się standardowych przycisków sterowniczych.

Dlaczego wyłącznik bezpieczeństwa powinien być łatwo dostępny?

Operator musi móc nacisnąć go natychmiast, bez szukania i bez wykonywania dodatkowych czynności. W sytuacji zagrożenia liczy się czas reakcji.

Co należy zrobić po użyciu wyłącznika bezpieczeństwa?

Najpierw należy usunąć przyczynę zagrożenia, a dopiero potem odblokować przycisk i ponownie uruchomić maszynę zgodnie z instrukcją.

Czym różni się wyłącznik główny od wyłącznika bezpieczeństwa?

Wyłącznik główny służy do odłączenia zasilania maszyny, np. podczas postoju lub konserwacji. Wyłącznik bezpieczeństwa służy do natychmiastowego zatrzymania maszyny w sytuacji awaryjnej.

Dlaczego stal kortenowska jest odporna na warunki atmosferyczne?

Na jej powierzchni powstaje zwarta warstwa tlenków, czyli patyna ochronna. Ogranicza ona dalsze wnikanie korozji w głąb materiału.

Czy stal kortenowska jest tym samym co stal nierdzewna?

Nie. Stal nierdzewna zawiera dużo chromu i wykazuje odporność korozyjną innego typu, natomiast stal kortenowska tworzy ochronną rdzawą patynę.

Do jakich elementów najczęściej stosuje się stal kortenowską?

Stosuje się ją do elementów zewnętrznych, np. konstrukcji mostowych, elewacji, kontenerów, wagonów, osłon i elementów małej architektury.

Jaka cecha odróżnia stal kortenowską od stali narzędziowej?

Stal kortenowska jest przeznaczona głównie do pracy w warunkach atmosferycznych, a stal narzędziowa do wykonywania narzędzi o dużej twardości i odporności na zużycie.

Czy stal kortenowska wymaga malowania ochronnego?

W wielu zastosowaniach zewnętrznych nie wymaga malowania, ponieważ sama tworzy warstwę ochronną. Warunki eksploatacji muszą jednak umożliwiać prawidłowe powstanie patyny.

Jak rozpoznać odpowiedź dotyczącą stali kortenowskiej w pytaniu egzaminacyjnym?

Należy szukać sformułowań związanych z odpornością na warunki atmosferyczne, korozję atmosferyczną, pracę na zewnątrz lub ochronną warstwą patyny.

Do czego służy zabierak tokarski podczas obróbki wałka?

Zabierak tokarski przenosi moment obrotowy z wrzeciona tokarki na wałek zamocowany w kłach. Dzięki temu wałek obraca się mimo że nie jest trzymany bezpośrednio w uchwycie tokarskim.

Czym różni się mocowanie wałka w uchwycie tokarskim od mocowania za pomocą zabieraka?

W uchwycie tokarskim wałek jest zaciskany bezpośrednio szczękami uchwytu. Przy mocowaniu za pomocą zabieraka wałek jest podparty w kłach, a napęd przekazuje dodatkowy element zaciskany na wałku.

Dlaczego przy toczeniu w kłach stosuje się zabierak?

Same kły podpierają wałek i wyznaczają jego oś obrotu, ale nie zawsze skutecznie przenoszą napęd. Zabierak umożliwia obracanie wałka podczas skrawania.

Jaką rolę pełni kieł obrotowy w mocowaniu wałka?

Kieł obrotowy podtrzymuje koniec wałka od strony konika tokarskiego i obraca się razem z przedmiotem. Zmniejsza tarcie oraz nagrzewanie w miejscu podparcia.

Po czym można odróżnić zabierak od podtrzymki tokarskiej?

Zabierak jest zamocowany na wałku i służy do przekazywania napędu. Podtrzymka podpiera długi lub wiotki wałek, aby ograniczyć jego ugięcie podczas toczenia.

Kiedy opłaca się stosować toczenie wałka w kłach?

Toczenie w kłach stosuje się, gdy ważna jest współosiowość obrabianych powierzchni lub możliwość ponownego zamocowania wałka bez zmiany osi obrotu.

Jak przygotowuje się wałek do mocowania między kłami?

Na końcach wałka wykonuje się nakiełki, czyli stożkowe zagłębienia współpracujące z kłami tokarki. Zapewniają one prawidłowe podparcie i ustawienie osi obrotu.

Po czym najłatwiej rozpoznać nóż tokarski przecinak na rysunku?

Najłatwiej rozpoznać go po wąskim, smukłym ostrzu przeznaczonym do wcinania się w obrabiany wałek. W odróżnieniu od innych noży tokarskich nie ma szerokiej części roboczej do toczenia powierzchni.

Do czego służy nóż tokarski przecinak?

Służy do odcinania elementów od pręta lub wałka oraz do wykonywania wąskich rowków i podcięć na tokarce.

Jak powinien być ustawiony przecinak względem osi obrabianego przedmiotu?

Krawędź skrawająca przecinaka powinna znajdować się na wysokości osi obrabianego przedmiotu. Nieprawidłowe ustawienie może powodować drgania, łamanie ostrza lub pogorszenie jakości obróbki.

Czym różni się przecinak od noża tokarskiego do toczenia zewnętrznego?

Przecinak ma wąskie ostrze i pracuje głównie przez wcinanie się w materiał. Nóż do toczenia zewnętrznego służy do zbierania warstwy materiału wzdłuż powierzchni wałka.

Dlaczego podczas przecinania na tokarce często stosuje się chłodziwo?

Chłodziwo zmniejsza nagrzewanie ostrza i obrabianego materiału oraz ułatwia odprowadzanie wiórów. Jest to ważne, ponieważ wąski przecinak pracuje w trudnych warunkach skrawania.

Jakie problemy mogą wystąpić przy przecinaniu zbyt długim lub źle zamocowanym nożem?

Może dojść do drgań, pogorszenia jakości powierzchni, zakleszczenia narzędzia albo jego złamania. Przecinak powinien być zamocowany sztywno i z możliwie małym wysunięciem.

Do czego służy suwmiarka modułowa?

Służy do pomiaru grubości zębów kół zębatych na określonej wysokości. Umożliwia kontrolę poprawności wykonania uzębienia.

Czym suwmiarka modułowa różni się od suwmiarki uniwersalnej?

Suwmiarka uniwersalna mierzy typowe wymiary zewnętrzne, wewnętrzne i głębokości. Suwmiarka modułowa jest przystosowana specjalnie do pomiaru zębów kół zębatych.

Dlaczego pomiar zęba koła zębatego wykonuje się na określonej wysokości?

Grubość zęba zmienia się w zależności od miejsca pomiaru. Aby wynik był poprawny, należy mierzyć go na wysokości wynikającej z geometrii koła zębatego.

Jakiego narzędzia nie należy wybierać do pomiaru grubości zębów kół zębatych?

Nie należy wybierać kątomierza warsztatowego ani wysokościomierza suwmiarkowego, ponieważ nie są one przeznaczone do bezpośredniego pomiaru grubości zębów.

Co oznacza moduł koła zębatego?

Moduł jest podstawowym parametrem uzębienia, określającym wielkość zębów koła. Od modułu zależą między innymi wymiary zębów i średnice charakterystyczne koła.

W jakim celu kontroluje się grubość zębów kół zębatych?

Kontrola pozwala sprawdzić, czy koło zostało prawidłowo wykonane oraz czy zęby nie są nadmiernie zużyte. Ma to wpływ na prawidłową i cichą pracę przekładni.

Co oznacza skok gwintu?

Skok gwintu to odległość między odpowiadającymi sobie punktami dwóch sąsiednich zwojów mierzona równolegle do osi gwintu. W gwintach metrycznych podaje się go najczęściej w milimetrach.

Dlaczego do sprawdzania skoku gwintu używa się sprawdzianu grzebieniowego?

Ponieważ jego blaszki mają wzorcowe profile gwintów o różnych skokach. Dopasowanie odpowiedniej blaszki pozwala szybko określić lub potwierdzić skok gwintu.

Jak rozpoznać, że blaszka sprawdzianu dobrze pasuje do gwintu?

Zęby blaszki powinny dokładnie wejść w rowki gwintu na całej długości styku. Nie powinno być widocznych prześwitów ani niedopasowania profilu.

Czym różni się sprawdzian grzebieniowy od sprawdzianu szczękowego?

Sprawdzian grzebieniowy służy do kontroli skoku i profilu gwintu. Sprawdzian szczękowy służy do sprawdzania wymiarów zewnętrznych, np. średnicy wałka.

Czy sprawdzian grzebieniowy mierzy średnicę gwintu?

Nie. Sprawdzian grzebieniowy służy głównie do sprawdzania skoku gwintu, a nie jego średnicy. Do pomiaru średnicy można użyć np. suwmiarki lub mikrometru.

Co oznacza gwint drobnozwojowy?

Gwint drobnozwojowy ma mniejszy skok niż gwint zwykły o tej samej średnicy nominalnej. Stosuje się go m.in. tam, gdzie potrzebna jest większa dokładność regulacji lub lepsza odporność na samoodkręcanie.

Do czego służy pogłębiacz stożkowy?

Służy do wykonania stożkowego zagłębienia przy otworze, najczęściej pod łeb stożkowy wkrętu lub śruby. Dzięki temu łeb może licować z powierzchnią elementu.

Czym różni się pogłębianie stożkowe od wiercenia?

Wiercenie wykonuje otwór w materiale, a pogłębianie stożkowe obrabia tylko wlot istniejącego otworu. Pogłębiacz usuwa materiał w kształcie stożka.

Dlaczego pod łby stożkowe wkrętów nie stosuje się zwykłego wiertła?

Zwykłe wiertło wykonuje otwór walcowy i nie nadaje odpowiedniego kształtu pod łeb stożkowy. Pogłębiacz stożkowy tworzy powierzchnię dopasowaną do kształtu łba.

Jaki kąt pogłębiacza należy dobrać pod wkręt z łbem stożkowym?

Kąt pogłębiacza powinien odpowiadać kątowi łba wkrętu. W wielu typowych zastosowaniach stosuje się pogłębiacze o kącie 90°.

Jak rozpoznać pogłębiacz stożkowy na ilustracji narzędzi?

Ma krótką część roboczą w kształcie stożka z ostrzami skrawającymi. Nie przypomina spiralnego wiertła ani stopniowego wiertła schodkowego.

Jakie błędy mogą wystąpić podczas pogłębiania otworu?

Najczęstsze błędy to zbyt duża głębokość pogłębienia, nierówna powierzchnia stożka, drgania narzędzia oraz brak osiowości względem otworu.

Kiedy wykonuje się pogłębianie otworu w procesie obróbki?

Najczęściej po wykonaniu otworu przez wiercenie. Pogłębianie jest operacją wykańczającą wlot otworu lub przygotowującą go pod określony element złączny.

Dlaczego rowek pod wpust w kole pasowym wykonuje się na dłutownicy?

Ponieważ jest to rowek wewnętrzny wykonywany w piaście koła. Dłutownica umożliwia obróbkę takich rowków ruchem posuwisto-zwrotnym narzędzia.

Czym różni się rowek pod wpust na wale od rowka w kole pasowym?

Rowek na wale jest rowkiem zewnętrznym i często wykonuje się go frezowaniem. Rowek w kole pasowym znajduje się wewnątrz otworu piasty i zwykle wykonuje się go dłutowaniem lub przeciąganiem.

Do czego służy wpust w połączeniu wału z kołem pasowym?

Wpust przenosi moment obrotowy z wału na koło pasowe lub odwrotnie. Zapobiega obracaniu się koła względem wału.

Dlaczego wiertarka nie jest właściwą maszyną do wykonania rowka pod wpust?

Wiertarka służy głównie do wykonywania otworów walcowych. Nie nadaje się do precyzyjnego wykonywania podłużnych rowków wpustowych w piaście.

Kiedy do wykonania rowka pod wpust można zastosować frezarkę?

Frezarkę stosuje się głównie do wykonywania rowków zewnętrznych, np. na wałach. Przy rowkach wewnętrznych w piastach częściej stosuje się dłutowanie lub przeciąganie.

Jakie znaczenie ma dokładność wykonania rowka pod wpust?

Dokładność rowka wpływa na prawidłowe osadzenie wpustu i trwałość połączenia. Zbyt duży luz może powodować uderzenia, zużycie i uszkodzenie elementów.

Jak odczytuje się pełne milimetry na suwmiarce noniuszowej?

Pełne milimetry odczytuje się z podziałki głównej. Bierze się wartość znajdującą się bezpośrednio po lewej stronie zera noniusza.

Do czego służy noniusz w suwmiarce?

Noniusz pozwala odczytać części milimetra, czyli zwiększa dokładność pomiaru w porównaniu z samą podziałką główną.

Jak ustala się część ułamkową milimetra podczas odczytu suwmiarki?

Należy znaleźć kreskę noniusza, która dokładnie pokrywa się z kreską podziałki głównej. Jej wartość dodaje się do pełnych milimetrów.

Dlaczego w tym zadaniu poprawny wynik to 89,65 mm?

Zero noniusza znajduje się za 89 mm na podziałce głównej, a pokrywająca się kreska noniusza wskazuje 0,65 mm. Suma daje 89,65 mm.

Jakie błędy najczęściej popełnia się przy odczycie suwmiarki?

Najczęstsze błędy to odczytanie tylko podziałki głównej, pomylenie kreski noniusza oraz nieuwzględnienie dokładności suwmiarki.

Czym różni się suwmiarka noniuszowa od suwmiarki elektronicznej?

Suwmiarka noniuszowa wymaga ręcznego odczytu skali i noniusza, a elektroniczna pokazuje wynik bezpośrednio na wyświetlaczu.