Pytania pomocnicze - MED.09
Sporządzanie i wytwarzanie produktów leczniczych oraz prowadzenie obrotu produktami leczniczymi, wyrobami medycznymi, suplementami diety i środkami spożywczymi specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz innymi produktami dopuszczonymi do obrotu w aptece - pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Łącznie: 936. Strona 12 z 15.
Dlaczego cytostatyki wymagają szczególnych warunków przygotowania?
Cytostatyki są substancjami niebezpiecznymi, ponieważ mogą działać toksycznie, mutagennie, teratogennie lub rakotwórczo. Trzeba chronić pacjenta, personel i środowisko.
Jaka jest rola loży z pionowym nawiewem laminarnym przy sporządzaniu cytostatyków?
Zapewnia kontrolowany przepływ jałowego powietrza z góry na dół, co ogranicza zanieczyszczenie leku i zmniejsza ryzyko narażenia personelu.
Dlaczego loża z poziomym nawiewem laminarnym nie jest właściwa do przygotowywania cytostatyków?
W loży z poziomym nawiewem strumień powietrza może kierować cząstki substancji w stronę osoby pracującej. Nie zapewnia to odpowiedniej ochrony personelu przed cytostatykiem.
Czy cytostatyki można przygotowywać w zwykłej izbie recepturowej?
Nie. Zwykła izba recepturowa nie zapewnia wystarczającej ochrony przed skażeniem cytostatykiem ani odpowiednich warunków aseptycznych.
Jakie środki ochrony indywidualnej są potrzebne przy pracy z cytostatykami?
Stosuje się m.in. rękawice ochronne, fartuch ochronny, ochronę oczu lub twarzy oraz procedury ograniczające kontakt z substancją niebezpieczną.
Jak należy postępować z odpadami skażonymi cytostatykami?
Traktuje się je jako odpady niebezpieczne. Powinny być zbierane do odpowiednio oznakowanych pojemników i przekazywane do utylizacji zgodnie z procedurą.
Dlaczego diazepamu nie należy łączyć z alkoholem?
Diazepam i alkohol hamują czynność ośrodkowego układu nerwowego. Ich połączenie może nasilać senność, zaburzenia koncentracji, spowolnienie reakcji i zaburzenia koordynacji.
Jakie objawy mogą wystąpić po jednoczesnym przyjęciu benzodiazepiny i alkoholu?
Mogą wystąpić senność, zawroty głowy, zaburzenia mowy, osłabienie refleksu, zaburzenia równowagi oraz ryzyko depresji oddechowej.
Czy pacjent przyjmujący diazepam może prowadzić pojazdy?
Diazepam może upośledzać sprawność psychofizyczną, dlatego prowadzenie pojazdów jest ryzykowne, zwłaszcza na początku leczenia lub po spożyciu alkoholu.
Na czym polega synergizm działania alkoholu i leków uspokajających?
Synergizm polega na tym, że łączne działanie substancji jest silniejsze niż działanie każdej z nich osobno. W przypadku alkoholu i benzodiazepin dotyczy to głównie nasilenia depresji OUN.
Dlaczego odpowiedź z tetracyklinami i mlekiem nie pasuje do pytania?
Mleko zmniejsza wchłanianie tetracyklin przez tworzenie trudno wchłanialnych kompleksów z jonami wapnia. Nie jest to typowa interakcja powodująca zaburzenia koncentracji i koordynacji.
Jaką informację powinien przekazać farmaceuta pacjentowi odbierającemu benzodiazepinę?
Farmaceuta powinien ostrzec przed spożywaniem alkoholu oraz poinformować o możliwości senności, spowolnienia reakcji i zaburzeń koordynacji.
Dlaczego czopek zalicza się do preparatów do zastosowania zewnętrznego?
Czopek nie jest podawany doustnie ani pozajelitowo, lecz wprowadzany do jam ciała, najczęściej odbytnicy. W klasyfikacji egzaminacyjnej traktuje się go jako postać do użytku zewnętrznego.
Czym różni się czopek od zawiesiny farmaceutycznej?
Czopek jest stałą postacią leku, która uwalnia substancję leczniczą po wprowadzeniu do jamy ciała. Zawiesina jest płynnym układem rozproszonym, w którym nierozpuszczalna substancja stała jest zawieszona w cieczy.
Czy emulsja zawsze jest preparatem do stosowania zewnętrznego?
Nie. Emulsje mogą być stosowane zewnętrznie, np. na skórę, ale mogą też występować jako preparaty doustne lub pozajelitowe, zależnie od składu i przeznaczenia.
Jakie są najczęstsze rodzaje czopków?
Najczęściej wyróżnia się czopki doodbytnicze, globulki dopochwowe oraz pręciki docewkowe. Różnią się miejscem podania, kształtem i masą.
Jakie podłoże często stosuje się do sporządzania czopków?
Klasycznym podłożem czopkowym jest masło kakaowe. Stosuje się także podłoża półsyntetyczne oraz hydrofilowe, np. makrogole.
Czy czopki mogą działać ogólnie na organizm?
Tak. Choć są podawane miejscowo do jamy ciała, substancja lecznicza może wchłaniać się przez błonę śluzową i wywoływać działanie ogólne.
Dlaczego na etykiecie mieszanki umieszcza się informację „zmieszać przed użyciem”?
Ponieważ składniki mieszanki mogą opadać na dno lub rozwarstwiać się. Wymieszanie zapewnia równomierne rozmieszczenie substancji leczniczej przed pobraniem dawki.
Czym mieszanka różni się od roztworu leczniczego?
Roztwór leczniczy jest układem jednorodnym, w którym substancja jest rozpuszczona. Mieszanka może zawierać składniki zawieszone lub zemulgowane, dlatego często wymaga wymieszania przed użyciem.
Czy wszystkie płynne postacie leku wymagają napisu „zmieszać przed użyciem”?
Nie. Taki napis stosuje się wtedy, gdy lek może być niejednorodny, np. w mieszankach lub zawiesinach, a nie we wszystkich płynnych postaciach leku.
Jakie ryzyko wiąże się z niewymieszaniem mieszanki przed podaniem?
Pacjent może przyjąć zbyt małą lub zbyt dużą dawkę substancji leczniczej. Dzieje się tak, gdy substancja czynna nie jest równomiernie rozmieszczona w całej objętości leku.
Jakie informacje oprócz napisu „zmieszać przed użyciem” mogą znaleźć się na etykiecie mieszanki?
Na etykiecie podaje się m.in. sposób użycia, dawkowanie, drogę podania, datę sporządzenia oraz warunki przechowywania, jeśli są wymagane.
Dlaczego benzyna apteczna nie powinna być przechowywana razem ze zwykłymi płynami aptecznymi?
Ponieważ jest substancją łatwopalną i lotną. O sposobie jej przechowywania decyduje zagrożenie pożarowe, a nie to, czy należy do płynów zewnętrznych lub wewnętrznych.
Jakie cechy benzyny aptecznej wpływają na wymagania dotyczące jej przechowywania?
Benzyna apteczna łatwo paruje i jest łatwopalna. Jej pary mogą stwarzać ryzyko pożaru lub wybuchu.
Co oznacza przechowywanie zgodne z przepisami BHP i przeciwpożarowymi?
Oznacza m.in. przechowywanie z dala od źródeł ognia i ciepła, w odpowiednio zabezpieczonym, wentylowanym oraz oznakowanym miejscu.
Czy wyodrębnione pomieszczenie bez dodatkowych zabezpieczeń wystarcza do przechowywania benzyny aptecznej?
Nie. Samo wydzielenie pomieszczenia nie wystarcza, ponieważ konieczne są zabezpieczenia wynikające z przepisów BHP i ochrony przeciwpożarowej.
Jak odróżnić w pytaniach egzaminacyjnych płyny wymagające szczególnego przechowywania?
Należy zwrócić uwagę na właściwości substancji, np. łatwopalność, lotność, toksyczność lub żrące działanie. Takie cechy zwykle wymagają specjalnych warunków przechowywania.
Dlaczego w aptece ogranicza się ilość przechowywanych substancji łatwopalnych?
Aby zmniejszyć ryzyko pożaru, wybuchu oraz narażenia pracowników. W miejscu pracy powinno się przechowywać tylko ilości niezbędne do bieżącej działalności.
Co oznacza adnotacja „cito” na recepcie?
„Cito” oznacza pilne wykonanie lub wydanie leku. W przypadku leku recepturowego apteka powinna przygotować go maksymalnie w ciągu 4 godzin od złożenia recepty.
Jaki jest standardowy termin sporządzenia leku recepturowego bez adnotacji „cito”?
Lek recepturowy bez oznaczenia pilności powinien być sporządzony możliwie sprawnie, zwykle w terminie przyjętym organizacyjnie przez aptekę. Adnotacja „cito” skraca ten czas do maksymalnie 4 godzin.
Od jakiego momentu liczy się czas realizacji leku recepturowego oznaczonego „cito”?
Czas liczy się od chwili złożenia recepty w aptece. Nie liczy się go od momentu wystawienia recepty przez lekarza.
Czy każda recepta z napisem „cito” dotyczy leku recepturowego?
Nie zawsze, ale w pytaniach egzaminacyjnych MED.09 adnotacja „cito” najczęściej odnosi się do pilnego sporządzenia leku recepturowego w aptece.
Jakie znaczenie mają łacińskie skróty i adnotacje na recepcie?
Określają sposób wykonania, dawkowania lub pilności realizacji recepty. Przykładem jest „cito”, czyli „pilnie”.
Jak oblicza się minimalny okres przechowywania próbki archiwalnej produktu leczniczego?
Należy uwzględnić dwa warunki: próbkę przechowuje się przez 1 rok ponad termin ważności, ale nie krócej niż 3 lata. Wybiera się termin późniejszy.
Dlaczego w tym pytaniu nie wystarczy dodać tylko jednego roku do daty ważności leku?
Ponieważ przepis zawiera dodatkowy warunek: próbka nie może być przechowywana krócej niż 3 lata. Jeśli rok po terminie ważności daje krótszy okres, obowiązuje termin 3-letni.
Od jakiej daty liczy się warunek „nie krócej niż 3 lata” w tym zadaniu?
W zadaniu przyjęto liczenie od daty produkcji. Dla daty produkcji 01.05.2012 okres 3 lat kończy się 01.05.2015.
Jakie daty należy porównać w analizowanym przykładzie?
Należy porównać: 01.05.2014, czyli rok po terminie ważności, oraz 01.05.2015, czyli 3 lata od daty produkcji. Obowiązuje data późniejsza.
Kiedy najwcześniej można przekazać próbkę archiwalną do utylizacji w omawianym przypadku?
Najwcześniej 01.05.2015 r., ponieważ dopiero wtedy spełniony jest warunek przechowywania próbki przez co najmniej 3 lata.
Czy data 31.12.2015 r. byłaby prawidłową odpowiedzią?
Nie. Przepis nie nakazuje przechowywania próbki do końca roku kalendarzowego, tylko przez określony czas liczony od wskazanych dat.
Dlaczego zwiększanie poziomu dopaminy jest korzystne w chorobie Parkinsona?
W chorobie Parkinsona dochodzi do zaniku neuronów dopaminergicznych i niedoboru dopaminy w mózgu. Zwiększenie jej aktywności łagodzi objawy ruchowe, takie jak drżenie, sztywność i spowolnienie ruchowe.
Czym jest lewodopa i dlaczego stosuje się ją zamiast samej dopaminy?
Lewodopa jest prekursorem dopaminy i przenika przez barierę krew–mózg. Sama dopamina nie przenika skutecznie do mózgu, dlatego nie jest stosowana w ten sposób w leczeniu Parkinsona.
Jak działają inhibitory MAO-B w leczeniu choroby Parkinsona?
Inhibitory MAO-B hamują enzym rozkładający dopaminę w mózgu. Dzięki temu zwiększają dostępność dopaminy i nasilają przekaźnictwo dopaminergiczne.
Dlaczego leki zwiększające aktywność dopaminy nie są typowym leczeniem schizofrenii?
W schizofrenii nadmierna aktywność dopaminergiczna może nasilać objawy psychotyczne. Dlatego stosuje się leki przeciwpsychotyczne, które najczęściej blokują receptory dopaminowe.
Jak odróżnić leczenie choroby Parkinsona od leczenia padaczki w pytaniach egzaminacyjnych?
Choroba Parkinsona wiąże się z dopaminą i układem pozapiramidowym. Padaczka dotyczy napadów drgawkowych i leczenia lekami przeciwpadaczkowymi, np. karbamazepiną, walproinianem lub lamotryginą.
Czy choroba Addisona ma związek z leczeniem dopaminergicznym?
Nie. Choroba Addisona to pierwotna niewydolność kory nadnerczy, leczona głównie glikokortykosteroidami i mineralokortykosteroidami, a nie lekami zwiększającymi poziom dopaminy.
Jaką rolę mogą mieć leki cholinolityczne w chorobie Parkinsona?
Leki cholinolityczne zmniejszają względną przewagę acetylocholiny nad dopaminą w układzie pozapiramidowym. Mogą być pomocne zwłaszcza w łagodzeniu drżenia.
Dlaczego do wytwarzania czopków metodą wylewania potrzebna jest łaźnia wodna?
Łaźnia wodna umożliwia łagodne i kontrolowane ogrzewanie podłoża czopkowego, np. masła kakaowego lub podłoża syntetycznego. Zapobiega przegrzaniu i degradacji składników.
Jaką rolę pełni parownica podczas sporządzania czopków metodą wylewania?
Parownica służy jako naczynie, w którym topi się podłoże czopkowe i miesza je z substancją leczniczą. Umożliwia przygotowanie jednolitej masy do wlania do form.
Do czego używa się bagietki przy sporządzaniu czopków?
Bagietka służy do mieszania stopionego podłoża z substancją leczniczą. Pomaga uzyskać równomierne rozproszenie składników w masie czopkowej.
Dlaczego przy metodzie wylewania potrzebne są formy jednorazowe do czopków?
Formy nadają czopkom odpowiedni kształt i objętość. W metodzie wylewania płynną masę czopkową wlewa się bezpośrednio do form, gdzie zastyga.
Dlaczego moździerz i pistel nie są podstawowym zestawem do czopków metodą wylewania?
Moździerz i pistel służą głównie do rozcierania i mieszania proszków lub mas plastycznych. W metodzie wylewania kluczowe jest stopienie podłoża i wlanie płynnej masy do form.
Czym różni się metoda wylewania czopków od metody wytłaczania lub formowania ręcznego?
W metodzie wylewania podłoże topi się, miesza z substancją leczniczą i wlewa do form. W metodach mechanicznych lub ręcznych wykorzystuje się masę o konsystencji plastycznej, którą formuje się bez całkowitego upłynnienia.
Dlaczego krople do oczu muszą być jałowe?
Oko jest bardzo wrażliwe na zakażenia, a podanie zanieczyszczonego preparatu może prowadzić do zapalenia spojówek, rogówki lub poważniejszych powikłań. Dlatego preparaty oczne wymagają jałowości.
Dlaczego w tym pytaniu wybrano filtr strzykawkowy, a nie sączek bibułowy?
Filtr strzykawkowy używany w warunkach jałowych może służyć do filtracji wyjaławiającej. Sączek bibułowy usuwa tylko większe zanieczyszczenia mechaniczne i nie zapewnia jałowości.
Jaką postać leku oznacza zapis „M.f. guttae ophthalmicae”?
Oznacza polecenie sporządzenia kropli do oczu. Jest to postać leku wymagająca jałowości i szczególnej czystości wykonania.
Jak obliczyć ilość siarczanu neomycyny do sporządzenia 10,0 g roztworu 0,5%?
Roztwór 0,5% oznacza 0,5 g substancji w 100 g roztworu. Do 10,0 g roztworu potrzeba 0,05 g siarczanu neomycyny.
Dlaczego lejek z gazą nie nadaje się do sporządzania jałowych kropli ocznych?
Gaza nie zatrzymuje drobnoustrojów i może sama być źródłem zanieczyszczeń. Taki sposób sączenia nie spełnia wymagań dla preparatów jałowych.
Jakie warunki pracy są wymagane przy sporządzaniu kropli do oczu w aptece?
Krople do oczu sporządza się w warunkach aseptycznych, najczęściej z użyciem loży z laminarnym nawiewem jałowego powietrza oraz jałowego sprzętu i opakowań.
Do jakiej grupy antybiotyków należy neomycyna?
Neomycyna należy do aminoglikozydów. W preparatach ocznych działa miejscowo przeciwbakteryjnie.