Pytania pomocnicze - ROL.03

Ruchliwa droga powoduje hałas, spaliny i silne podmuchy powietrza. Zwiększa też ryzyko ginięcia pszczół w zderzeniach z pojazdami.

Minimalna odległość wynosi 50 m. To wartość, którą należy zapamiętać do egzaminu ROL.03.

Najlepsze jest miejsce suche, osłonięte od wiatru, częściowo nasłonecznione i położone blisko pożytków pszczelich. Ważny jest także wygodny dojazd dla pszczelarza.

Wylotki nie powinny być skierowane bezpośrednio na drogi, chodniki ani sąsiednie posesje. Ogranicza to ryzyko konfliktów z ludźmi i zmniejsza zagrożenie użądleniami.

Można zastosować przeszkodę, np. płot, żywopłot lub ekran. Zmusza ona pszczoły do szybszego wznoszenia się po wylocie z ula.

Im bliżej pożytków, tym mniej energii pszczoły zużywają na lot. Może to poprawić rozwój rodzin i zwiększyć zbiory miodu.

Zgnilec europejski to bakteryjna choroba czerwiu pszczelego. Powoduje zamieranie larw i osłabienie rodziny pszczelej.

Głównym czynnikiem chorobotwórczym jest bakteria Melissococcus plutonius. Dlatego chorobę zalicza się do chorób bakteryjnych.

Nie wywołują go pasożyty, lecz bakterie. Choroby pasożytnicze pszczół są związane np. z roztoczami lub innymi organizmami pasożytującymi.

Najczęściej obserwuje się zamieranie larw, zmianę ich barwy, nieprawidłowe ułożenie w komórkach oraz osłabienie rodziny pszczelej.

Obie choroby są bakteryjne i dotyczą czerwiu, ale wywołują je różne bakterie. Zgnilec amerykański jest szczególnie groźny ze względu na odporne przetrwalniki bakterii Paenibacillus larvae.

Najprościej zapamiętać, że zgnilec europejski i zgnilec amerykański to choroby bakteryjne czerwiu pszczelego.

Siła rodziny pszczelej oznacza jej liczebność, ilość czerwiu, kondycję matki oraz zdolność do pracy i rozwoju. Najczęściej ocenia się ją po liczbie pszczół obsiadających plastry.

Na początku maja rodzina powinna być już rozwinięta po zimowli i gotowa do wykorzystania pożytków. Jej siła w tym czasie wpływa na późniejsze zbiory miodu.

Silna rodzina pszczela na początku maja powinna liczyć około 40 tysięcy pszczół. Jest to wartość przyjmowana jako minimalna dla rodziny silnej w tym okresie.

Silna rodzina ma liczne pszczoły robotnice, dużo czerwiu, zdrową i dobrze czerwiącą matkę oraz odpowiednie zapasy pokarmu. Jest też aktywna i szybko reaguje na pojawiające się pożytki.

O słabej rodzinie świadczy mała liczba pszczół, niewielka ilość czerwiu, brak zapasów, słaba aktywność lotna lub problemy z matką. Takie rodziny mogą wymagać dokarmienia, leczenia albo połączenia z inną rodziną.

Im więcej pszczół w rodzinie, tym więcej robotnic może zbierać nektar, przerabiać go na miód i opiekować się czerwiem. Silna rodzina lepiej wykorzystuje krótkie i intensywne pożytki.

Trutnie rozwijają się dłużej niż matki i po wygryzieniu potrzebują dodatkowego czasu na osiągnięcie dojrzałości płciowej. Dlatego ich wychów planuje się z wyprzedzeniem 14–21 dni.

Matka pszczela rozwija się około 16 dni, a truteń około 24 dni. Różnica w długości rozwoju jest jedną z przyczyn wcześniejszego wychowu trutni.

Truteń osiąga dojrzałość płciową zwykle po około 10–14 dniach od wygryzienia. Dopiero wtedy może skutecznie unasiennić młodą matkę.

Młoda matka odbywa loty godowe zwykle kilka dni po wygryzieniu, przy sprzyjającej pogodzie. Do tego czasu w okolicy powinny być już dojrzałe trutnie.

Do wychowu trutni wybiera się silne i zdrowe rodziny o pożądanych cechach użytkowych. Są to tzw. rodziny ojcowskie.

Matki mogą zostać słabo unasiennione albo pozostać nieunasiennione. Skutkuje to gorszą jakością matek, słabszym czerwieniem lub pojawieniem się matek trutowych.

Potrzebna jest odpowiednia liczba dojrzałych trutni, dobra pogoda, temperatura sprzyjająca lotom oraz brak silnego wiatru i opadów. Ważne jest też pochodzenie genetyczne rodzin ojcowskich.

Przedpoczwarka jest bardzo wrażliwa na wstrząsy, wychłodzenie i zmianę położenia ramki. Nieostrożny przegląd może doprowadzić do uszkodzenia lub zamierania matki w mateczniku.

Rozwój matki pszczelej trwa przeciętnie około 16 dni. Jest krótszy niż rozwój robotnicy i trutnia.

Larwa zwinięta leży w charakterystycznej pozycji w mateczniku i intensywnie rośnie. Larwa przędząca rozpoczyna tworzenie oprzędu przed przejściem w stadium przedpoczwarki.

Matecznik jest specjalną komórką, w której rozwija się przyszła matka pszczela. Zapewnia jej miejsce do karmienia, przepoczwarczenia i wygryzienia.

Najczęstsze błędy to potrząsanie ramkami, obracanie mateczników, wychłodzenie czerwiu oraz zbyt częste i długie przeglądy. Szczególnie niebezpieczne są one w stadium przedpoczwarki.

Pozwala zaplanować przeglądy, poddawanie mateczników i inne prace w bezpiecznych terminach. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko strat i uzyskuje lepszej jakości matki.

Najczęściej są to brak lotów, silne osłabienie pszczół, staczanie się z deski wylotowej oraz brak zapasów w ulu. W zaawansowanym głodzie martwe pszczoły mogą mieć głowy wsunięte do komórek plastra.

Wiosną rodzina zwiększa aktywność i zaczyna wychów czerwiu, więc zużywa więcej pokarmu. Jednocześnie pożytki zewnętrzne mogą być jeszcze niedostępne z powodu pogody lub braku kwitnących roślin.

Brak matki powoduje niepokój rodziny, brak jaj i czerwiu oraz charakterystyczne zachowanie pszczół, ale nie daje typowego obrazu pszczół bezsilnie spadających z wylotka. Przy głodzie kluczowe są osłabienie i brak zapasów pokarmu.

Warroza wiąże się z obecnością roztoczy Varroa destructor, osłabieniem pszczół, deformacjami skrzydeł i zamieraniem czerwiu. Głód rozpoznaje się przede wszystkim po braku pokarmu i szybkim słabnięciu rodziny.

Powinien jak najszybciej podać pokarm, najlepiej ramkę z zapasem miodu lub ciasto cukrowe. Syrop można stosować, gdy temperatura umożliwia jego pobieranie przez pszczoły.

Należy jesienią zapewnić odpowiednią ilość zapasów, kontrolować masę uli i pozostawić żelazny zapas pokarmu. Wiosną warto regularnie sprawdzać stan zapasów, szczególnie po długiej zimie.

To minimalna ilość pokarmu, która powinna znajdować się w gnieździe, aby rodzina mogła bezpiecznie funkcjonować. W typowych zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się około 6 kg.

Od wymaganego zapasu odejmuje się ilość pokarmu stwierdzoną w ulu. Jeśli potrzeba 6 kg, a jest 2 kg, brakuje 4 kg.

Oznacza 3 części cukru na 2 części wody, np. 3 kg cukru i 2 litry wody. Jest to syrop gęsty, często stosowany jesienią.

Rodzina ma 2 kg miodu, a żelazny zapas wynosi 6 kg, więc trzeba uzupełnić 4 kg. Pytanie dotyczy masy cukru, a nie łącznej masy syropu.

Wykonuje się go po zakończeniu głównych pożytków i miodobraniu, przed przygotowaniem rodzin do zimowli. Celem jest ocena siły rodziny, matki, zdrowotności i zapasów.

Gotowy syrop składa się z cukru i wody, więc jego masa jest większa niż masa samego cukru. W zadaniach trzeba dokładnie sprawdzić, czy pytanie dotyczy cukru, wody czy całego syropu.

Objawy występują głównie na czerwiu zasklepionym. Najbardziej charakterystyczne są zmienione zasklepy komórek i martwy czerw wewnątrz komórek.

Zasklepy są zwykle ciemniejsze, zapadnięte i często podziurawione. To jedna z najważniejszych cech rozpoznawczych choroby w plastrze.

Do komórki z martwym czerwiem wkłada się zapałkę lub patyczek i wyciąga zawartość. Przy zgnilcu amerykańskim masa często ciągnie się w długą, lepką nitkę.

Zgnilec amerykański jest chorobą czerwiu, a nie przede wszystkim pszczół dorosłych. Drżenia skrzydełek wskazują raczej na inne choroby lub zatrucia.

Bakteria tworzy bardzo odporne przetrwalniki, które mogą długo utrzymywać się w ulu, sprzęcie, wosku i miodzie. Choroba łatwo się rozprzestrzenia i może doprowadzić do likwidacji rodzin.

Powinien ograniczyć przenoszenie ramek i sprzętu oraz niezwłocznie zgłosić podejrzenie choroby do powiatowego lekarza weterynarii. Zgnilec amerykański jest chorobą zwalczaną z urzędu.

Ostry paraliż pszczół zalicza się do chorób wirusowych. Nie jest to choroba bakteryjna, grzybicza ani pasożytnicza.

Chroniczny paraliż pszczół jest chorobą wirusową. Wywołuje zaburzenia zachowania i poruszania się pszczół.

Mogą występować drżenie ciała, pełzanie przed ulem, utrata zdolności lotu oraz osłabienie rodziny. Objawy te nie zawsze są jednoznaczne, dlatego wymagają obserwacji całej rodziny.

Roztocze Varroa destructor osłabia pszczoły i może przenosić wirusy. Silne porażenie warrozą zwiększa ryzyko wystąpienia objawów chorób wirusowych.

Choroby wirusowe wywołują wirusy, a bakteryjne bakterie. Przykładem choroby bakteryjnej jest zgnilec amerykański, natomiast paraliże pszczół są chorobami wirusowymi.

Należy utrzymywać silne i dobrze odżywione rodziny, ograniczać stres oraz skutecznie zwalczać warrozę. Ważna jest też regularna obserwacja zachowania pszczół.

Roztoczek suszowy, zwany też mlekowym, to drobny roztocz mogący rozwijać się w produktach spożywczych, w tym w miodzie. W pszczelarstwie jest ważny jako szkodnik przechowywanych produktów pszczelich.

Najbardziej typowym produktem pszczelim atakowanym przez roztoczka suszowego jest miód. Dotyczy to zwłaszcza miodu źle przechowywanego lub zanieczyszczonego.

Rozwojowi sprzyjają wilgoć, podwyższona temperatura, nieszczelne opakowania i brak higieny w magazynie. Ważne jest przechowywanie miodu w suchym, czystym i chłodnym miejscu.

Miód należy przechowywać w szczelnych, czystych pojemnikach, w suchym i chłodnym pomieszczeniu. Trzeba także utrzymywać higienę sprzętu pszczelarskiego oraz magazynu.

Roztoczek suszowy jest kojarzony przede wszystkim z produktami zawierającymi cukry i wilgoć, takimi jak miód. Wosk i propolis mają inne zagrożenia magazynowe, a pyłek częściej wymaga ochrony przed innymi szkodnikami i pleśnieniem.