Pytania pomocnicze - SPO.02

Chemioterapia uszkadza szybko dzielące się komórki, w tym komórki błony śluzowej jamy ustnej. Powoduje to ból, zaczerwienienie, nadżerki i większe ryzyko zakażeń.

Chłodne napoje łagodzą ból i pieczenie oraz mniej drażnią błonę śluzową niż napoje gorące. Pomagają też utrzymać prawidłowe nawodnienie.

Należy unikać napojów gorących, potraw ostrych, kwaśnych, twardych i bardzo słonych. Mogą one nasilać ból oraz podrażnienie śluzówki.

Nie. Opiekun nie powinien samodzielnie ordynować leków ani preparatów leczniczych. Może pomóc w ich zastosowaniu tylko wtedy, gdy zostały zalecone przez lekarza lub pielęgniarkę.

Gorący płyn może nasilić ból, pieczenie i podrażnienie uszkodzonej błony śluzowej. Może również utrudnić dalsze przyjmowanie płynów.

Powinien zwracać uwagę na zaczerwienienie, obrzęk, naloty, krwawienie, nadżerki, nieprzyjemny zapach z ust oraz trudności w jedzeniu i piciu. Niepokojące objawy należy zgłosić personelowi medycznemu.

Najlepsze są posiłki miękkie, łagodne, letnie lub chłodne, np. papki, jogurty, kisiele czy zupy krem w odpowiedniej temperaturze. Powinny być łatwe do połknięcia i niedrażniące.

Tetraplegia obejmuje porażenie lub znaczny niedowład czterech kończyn, więc osoba zwykle nie może bezpiecznie współpracować przy transferze. Podnośnik nosidłowy zapewnia pełne podparcie ciała i zmniejsza ryzyko upadku.

Tetraplegia dotyczy wszystkich czterech kończyn, czyli rąk i nóg. Paraplegia obejmuje głównie kończyny dolne, przy zachowanej lub częściowo zachowanej sprawności rąk.

Drabinka łóżkowa wymaga użycia rąk i siły mięśniowej do podciągania się. Osoba z tetraplegią zwykle nie ma wystarczającej sprawności kończyn górnych, aby bezpiecznie z niej skorzystać.

Krążek obrotowy ułatwia obrót osoby stojącej lub częściowo stojącej podczas przesiadania. Wymaga jednak możliwości obciążenia nóg i utrzymania pionizacji, dlatego nie jest właściwy przy ciężkiej tetraplegii.

Wózek należy ustawić blisko łóżka, zablokować hamulce, odsunąć lub zdjąć podnóżki i podłokietnik, jeśli to ułatwia transfer. Trzeba też sprawdzić stabilność wózka.

Należy sprawdzić stan sprzętu, dobrać właściwe nosidło, prawidłowo zamocować zaczepy i obserwować ułożenie ciała podopiecznego. Podopiecznego trzeba informować o każdej czynności.

Może doprowadzić do upadku, urazu barków lub kręgosłupa podopiecznego oraz przeciążenia opiekuna. Sprzęt pomocniczy zwiększa bezpieczeństwo obu osób.

Powinien mówić spokojnie, krótko wyjaśniać kolejne czynności i upewniać się, że podopieczny czuje się bezpiecznie. Nawet przy dużej niesamodzielności należy zachować podmiotowe traktowanie osoby.

To objawy polegające na osłabieniu lub utracie prawidłowych funkcji psychicznych, emocjonalnych i społecznych. Przykładem jest spłycenie emocji, apatia i wycofanie społeczne.

Ponieważ oznacza zubożenie naturalnego wyrażania emocji. Osoba może mieć ubogą mimikę, monotonny głos i słabo reagować emocjonalnie.

Objawy negatywne oznaczają ubytek funkcji, np. apatię lub wycofanie. Objawy pozytywne to dodatkowe, nieprawidłowe przeżycia, np. urojenia i halucynacje.

Nie. Halucynacje słuchowe są objawem pozytywnym, ponieważ polegają na pojawieniu się nieprawidłowych doznań zmysłowych.

Nie. Urojenia, np. religijne lub dotyczące kontroli nad sobą, należą do objawów pozytywnych schizofrenii.

Powinien zachować cierpliwość, nie oceniać chorego jako leniwego i spokojnie zachęcać go do prostych aktywności. Ważne są stały rytm dnia i wsparcie bez presji.

Mogą to być: małomówność, brak inicjatywy, zaniedbywanie codziennych czynności, uboga mimika, izolowanie się i brak zainteresowań.

Maseczka ogranicza rozsiewanie drobnoustrojów drogą kropelkową. Chroni pacjenta, szczególnie osobę starszą, przed zakażeniem.

Zabrudzona pościel może być skażona wydzielinami, wydalinami lub drobnoustrojami. Rękawiczki chronią skórę rąk opiekuna i ograniczają przenoszenie zakażeń.

Fartuch chroni odzież opiekuna przed zabrudzeniem i skażeniem. Jest szczególnie ważny przy kontakcie z brudną pościelą, bielizną lub płynami biologicznymi.

Okulary ochronne stosuje się, gdy istnieje ryzyko rozprysku krwi, wydzielin lub innych płynów biologicznych. Przy samej wymianie pościeli zwykle nie są konieczne.

Nie. W tej sytuacji ważniejsze są rękawiczki, maseczka i fartuch. Ochraniacze na buty stosuje się tylko w szczególnych warunkach sanitarnych.

Po zdjęciu rękawiczek należy wyrzucić je do odpowiedniego odpadu i wykonać higienę rąk. Rękawiczki nie zastępują mycia ani dezynfekcji rąk.

U osób starszych odporność często jest obniżona, a choroby przewlekłe zwiększają ryzyko powikłań. Dlatego opiekun z objawami infekcji musi szczególnie dbać o ochronę pacjenta.

Jest jednym z charakterystycznych objawów ruchowych tej choroby. Występuje zwykle, gdy kończyna jest rozluźniona i nie wykonuje celowego ruchu.

To drobne, rytmiczne ruchy palców dłoni przypominające toczenie małego przedmiotu między kciukiem a palcami. Najczęściej pojawia się w spoczynku.

Drżenie spoczynkowe występuje, gdy kończyna nie wykonuje ruchu. Drżenie intencjonalne nasila się podczas wykonywania ruchu celowego, np. sięgania po przedmiot.

Powinien ocenić, kiedy drżenie występuje, czy utrudnia codzienne czynności, czy zwiększa ryzyko upadku, poparzenia lub rozlania płynów. Obserwacje należy przekazać rodzinie lub personelowi medycznemu.

Może utrudniać jedzenie, picie, zapinanie guzików, pisanie i czynności higieniczne. Wymaga cierpliwego wsparcia oraz dostosowania tempa wykonywania czynności.

Warto zapewnić stabilne naczynia, sztućce z grubszymi uchwytami, spokojne tempo działania i bezpieczne otoczenie. Należy zachęcać do samodzielności, ale pomagać wtedy, gdy czynność staje się zbyt trudna.

Najczęstsze objawy to silny głód, potliwość, drżenie rąk, kołatanie serca, lęk, senność, splątanie i trudności z mówieniem. Objawy mogą pojawić się nagle i szybko się nasilać.

Słodki napój zawiera szybko przyswajalne cukry, które szybko podnoszą poziom glukozy we krwi. Jest to działanie pierwszego wyboru u osoby przytomnej i mogącej połykać.

Kanapka działa wolniej niż cukier w płynie, a tłuszcz i białko z sera mogą opóźniać wchłanianie glukozy. Może być podana później, po wstępnej poprawie, jako zabezpieczenie przed kolejnym spadkiem cukru.

Nie wolno podawać jej niczego doustnie z powodu ryzyka zachłyśnięcia. Należy wezwać pogotowie, ułożyć ją bezpiecznie i kontrolować oddech.

Hipoglikemia może wystąpić po pominięciu posiłku, zbyt dużej dawce leków przeciwcukrzycowych lub insuliny, większym wysiłku fizycznym, infekcji albo spożyciu alkoholu.

Najpewniejszym sposobem jest pomiar glukozy glukometrem. Przy nagłych objawach takich jak potliwość, drżenie, głód i splątanie należy podejrzewać hipoglikemię i szybko reagować.

Powinien dbać o regularne posiłki, obserwować reakcje podopiecznego po lekach i wysiłku oraz znać indywidualne zalecenia dotyczące diety i leczenia cukrzycy. Ważna jest też szybka reakcja na pierwsze objawy spadku glukozy.

Typowe objawy to mała ilość ciemnego moczu, suchość jamy ustnej i języka, wzmożone pragnienie, osłabienie oraz wolne rozprostowywanie się fałdu skórnego.

Przy niedoborze płynów nerki zagęszczają mocz, aby oszczędzać wodę. Dlatego moczu jest mniej i ma ciemniejszą barwę.

Skórę ujmuje się delikatnie w fałd i obserwuje, jak szybko wraca do pierwotnego położenia. Powolne rozprostowywanie może wskazywać na odwodnienie.

U seniorów słabiej działa mechanizm pragnienia, częściej występują choroby przewlekłe i przyjmowanie leków moczopędnych. Dodatkowo mogą mieć trudności z samodzielnym sięganiem po napoje.

Powinien regularnie proponować płyny w małych porcjach, obserwować ilość i kolor moczu oraz dbać o dostępność napojów. Ważne jest też reagowanie na gorączkę, biegunkę, wymioty i upały.

Pilnej reakcji wymagają zaburzenia świadomości, omdlenie, bardzo niskie ciśnienie, brak oddawania moczu, silne osłabienie lub objawy szybko się nasilające.

Odwodnienie daje głównie suchość śluzówek, ciemny mocz, pragnienie i spadek elastyczności skóry. Hipoglikemia częściej objawia się nagłym głodem, drżeniem rąk, potami, niepokojem i zaburzeniami świadomości.

Podczas drgawek osoba może uderzać głową o podłoże lub przedmioty. Ochrona głowy zmniejsza ryzyko urazu czaszki i twarzy.

Może to spowodować uszkodzenie zębów, jamy ustnej, zadławienie lub uraz u opiekuna. Wkładanie czegokolwiek do ust podczas napadu jest błędem.

Nie. Nie wolno stabilizować ani unieruchamiać ciała na siłę, ponieważ może to doprowadzić do złamań, zwichnięć lub innych urazów.

Nie. W czasie napadu osoba nie kontroluje połykania, dlatego podanie płynu, jedzenia lub leku doustnego grozi zachłyśnięciem.

Należy ułożyć go w pozycji bezpiecznej bocznej i obserwować oddech. Taka pozycja zmniejsza ryzyko zachłyśnięcia śliną lub wymiocinami.

Pogotowie należy wezwać, gdy napad trwa ponad 5 minut, napady się powtarzają, wystąpił uraz, są zaburzenia oddychania lub osoba nie odzyskuje świadomości.

Warto zanotować czas rozpoczęcia i zakończenia napadu, objawy, ewentualne urazy oraz stan podopiecznego po napadzie. Te informacje są ważne dla personelu medycznego.

Pod napletkiem gromadzi się wydzielina, mocz i drobnoustroje. Odciągnięcie napletka umożliwia dokładne oczyszczenie żołędzi prącia.

Pozostawienie odciągniętego napletka może spowodować ucisk, obrzęk i ból żołędzi. Może też zaburzyć jej ukrwienie.

Myje się od miejsc czystszych do bardziej zanieczyszczonych. Okolicę odbytu należy umyć na końcu, aby nie przenosić bakterii w okolice cewki moczowej.

Powinien zasłonić ciało podopiecznego i odsłaniać tylko mytą okolicę. Należy także informować podopiecznego o czynnościach i wykonywać je spokojnie.

Podstawą są rękawiczki jednorazowe oraz higiena rąk przed i po czynności. W razie ryzyka zabrudzenia można użyć fartucha ochronnego.

Należy obserwować zaczerwienienia, odparzenia, obrzęk, wydzielinę, nieprzyjemny zapach, ból lub uszkodzenia skóry. Niepokojące objawy trzeba zgłosić osobie odpowiedzialnej za opiekę medyczną.

W procedurze higienicznej najpierw oczyszcza się prącie i żołądź, szczególnie przestrzeń pod napletkiem. Dopiero potem myje się mosznę i pachwiny.

Oddech decyduje o dalszym postępowaniu. Jeśli osoba oddycha, układa się ją w pozycji bocznej bezpiecznej, a jeśli nie oddycha, rozpoczyna się resuscytację.

Należy udrożnić drogi oddechowe, odchylając głowę i unosząc żuchwę, a następnie przez maksymalnie 10 sekund patrzeć, słuchać i wyczuwać oddech.

Pozycję boczną bezpieczną stosuje się wtedy, gdy osoba jest nieprzytomna, ale oddycha prawidłowo. Po ułożeniu trzeba nadal kontrolować oddech.

Resuscytację rozpoczyna się, gdy osoba nieprzytomna nie oddycha lub oddycha nieprawidłowo, np. pojedynczymi westchnięciami.

Uniesienie nóg nie rozwiązuje najważniejszego problemu, czyli ryzyka zatrzymania oddechu. Najpierw trzeba ocenić funkcje życiowe, zwłaszcza oddech.

W Polsce można dzwonić pod numer 112, czyli ogólny numer alarmowy, lub 999, czyli bezpośrednio do pogotowia ratunkowego.

Należy regularnie kontrolować oddech, kolor skóry, reakcje na bodźce oraz ogólny stan podopiecznego. Każde pogorszenie wymaga natychmiastowej reakcji.