Pytania pomocnicze - SPO.02

Brak ruchu powoduje skracanie mięśni, ścięgien i ograniczenie elastyczności tkanek wokół stawu. Z czasem staw traci pełny zakres ruchu.

Stosuje się ćwiczenia czynne, czynno-bierne lub bierne, zależnie od możliwości podopiecznego. Powinny obejmować regularne poruszanie kończynami w bezpiecznym zakresie.

Ćwiczenia czynne wykonuje sam podopieczny. W ćwiczeniach biernych ruch wykonuje za niego opiekun lub fizjoterapeuta.

Materac zmiennociśnieniowy służy przede wszystkim profilaktyce odleżyn przez zmniejszanie ucisku na skórę. Nie zastępuje ruchu w stawach.

Ruchy powinny być powolne, płynne i bez używania siły. Ćwiczenia należy przerwać, gdy pojawi się ból, duszność, osłabienie lub zawroty głowy.

Fizjoterapeuta dobiera odpowiedni zestaw ćwiczeń do stanu zdrowia i możliwości osoby starszej. Może też nauczyć opiekuna prawidłowej techniki wykonywania ćwiczeń.

Osoba jest przekonana, że ktoś ją śledzi, podsłuchuje, obserwuje lub chce jej zaszkodzić. Przekonania te są niezgodne z rzeczywistością i nie ustępują mimo wyjaśnień.

Ponieważ zawiera przekonanie o zagrożeniu ze strony innych osób lub instytucji. Jest to typowa treść urojeń prześladowczych.

Urojenia to fałszywe przekonania, czyli zaburzenia treści myślenia. Omamy to fałszywe spostrzeżenia, np. słyszenie głosów lub widzenie postaci, których nie ma.

Powinien zachować spokój, nie kłócić się z podopiecznym i nie wyśmiewać jego przekonań. Ważne jest zapewnienie bezpieczeństwa oraz zgłoszenie objawów rodzinie lub personelowi medycznemu.

To fałszywe przekonania o własnej wyjątkowości, ogromnym znaczeniu, bogactwie, sławie lub szczególnych zdolnościach.

To przekonania, że dana osoba nie istnieje, jej narządy nie działają albo świat przestał istnieć. Mogą występować m.in. w ciężkich zaburzeniach depresyjnych lub psychotycznych.

To przekonanie, że neutralne zdarzenia, wypowiedzi lub gesty innych osób odnoszą się bezpośrednio do chorego, np. że ludzie w telewizji mówią właśnie o nim.

Polegają na uporczywym lęku o zdrowie i przekonaniu, że ma się poważną chorobę, mimo braku potwierdzenia medycznego. Osoba stale koncentruje się na objawach z ciała.

Ponieważ źródłem problemu jest silny lęk i błędna interpretacja sygnałów z ciała. Osoba może uważać, że badanie było niewystarczające albo choroba została przeoczona.

Powinien wysłuchać podopiecznego, zachować spokój i nie wyśmiewać jego obaw. Jednocześnie powinien zgłaszać nowe lub nasilone objawy personelowi medycznemu.

W chorobie somatycznej objawy wynikają z potwierdzonego procesu chorobowego. W zaburzeniach hipochondrycznych dominuje lęk przed chorobą i nadmierna interpretacja doznań z ciała.

Seniorzy częściej doświadczają chorób przewlekłych, utraty sprawności, samotności i śmierci bliskich. Te czynniki mogą zwiększać niepokój o życie i zdrowie.

W zaburzeniach dwubiegunowych kluczowe są epizody depresji oraz manii lub hipomanii. W zaburzeniach hipochondrycznych głównym objawem jest uporczywy lęk przed poważną chorobą.

Zawsze, gdy pojawia się nowy, nagły, nietypowy lub nasilający się objaw. Opiekun nie powinien zakładać, że każda skarga wynika wyłącznie z lęku.

Najczęstsze objawy to obniżony nastrój, izolowanie się, utrata zainteresowań, brak radości, zmęczenie, lęk, zaburzenia snu i apetytu.

Depresja jest zaburzeniem wymagającym rozpoznania i leczenia. Starość może wiązać się z trudnościami, ale długotrwałe cierpienie psychiczne nie jest normą.

Powinien okazywać życzliwość, słuchać bez oceniania, zachęcać do kontaktu z lekarzem oraz wspierać codzienną aktywność i kontakty społeczne.

Chwilowy smutek zwykle mija i nie zaburza znacząco codziennego funkcjonowania. Depresja utrzymuje się dłużej, ogranicza aktywność i powoduje wyraźne cierpienie.

Nie wolno lekceważyć słów o braku sensu życia, chęci śmierci, byciu ciężarem lub zamiarach samobójczych. Wymagają one pilnej reakcji i powiadomienia specjalistów.

Brak kontaktów z ludźmi pogłębia samotność, poczucie bezradności i obniżony nastrój. Dlatego ważne jest podtrzymywanie relacji i bezpieczna aktywizacja seniora.

Rozpoznania dokonuje lekarz, najczęściej lekarz rodzinny, psychiatra lub psycholog kliniczny. Leczenie może obejmować farmakoterapię, psychoterapię i wsparcie środowiskowe.

Należy usunąć z otoczenia twarde i ostre przedmioty oraz zabezpieczyć głowę chorego przed urazami, np. podkładając miękki materiał. Nie wolno siłowo powstrzymywać drgawek.

Wkładanie przedmiotów do ust grozi uszkodzeniem zębów, jamy ustnej, zadławieniem lub urazem osoby udzielającej pomocy. Nie zapobiega to skutecznie przygryzieniu języka.

Pozycję bezpieczną stosuje się po ustąpieniu drgawek, jeśli osoba jest nieprzytomna, ale oddycha. Pomaga to utrzymać drożność dróg oddechowych i zmniejsza ryzyko zachłyśnięcia.

Pomoc medyczną należy wezwać, gdy napad trwa dłużej niż około 5 minut, napady powtarzają się, chory nie odzyskuje przytomności, doszło do urazu, napad wystąpił po raz pierwszy lub osoba ma trudności z oddychaniem.

Nie należy unieruchamiać kończyn, otwierać ust na siłę, podawać jedzenia, picia ani leków doustnych. Takie działania mogą zwiększyć ryzyko urazów i zadławienia.

Należy sprawdzić oddech, poziom świadomości, ewentualne urazy oraz czas trwania napadu. Po napadzie chory może być splątany, senny i osłabiony, dlatego trzeba zapewnić mu spokój i bezpieczeństwo.

Odchylenie głowy powoduje spływanie krwi do gardła. Może to doprowadzić do zachłyśnięcia, wymiotów i utrudnia ocenę ilości utraconej krwi.

Najbezpieczniej posadzić osobę i lekko pochylić jej głowę do przodu. Taka pozycja ułatwia odpływ krwi na zewnątrz i zmniejsza ryzyko zachłyśnięcia.

Zwykle uciska się miękką część nosa przez około 10 minut bez ciągłego sprawdzania, czy krwawienie ustało. Jeśli krwawienie nie ustępuje, należy kontynuować obserwację i rozważyć pomoc medyczną.

Gdy krwawienie jest obfite, trwa dłużej niż 15–20 minut, pojawia się po urazie lub towarzyszą mu osłabienie, bladość, zawroty głowy. Szczególną ostrożność trzeba zachować u osób przyjmujących leki przeciwkrzepliwe.

Najczęstsze błędy to kładzenie osoby na plecach, odchylanie głowy do tyłu oraz głębokie wkładanie materiałów do nosa. Takie działania mogą zwiększyć ryzyko zachłyśnięcia lub podrażnić śluzówkę.

Krwotok może nawrócić, a u osoby starszej nawet umiarkowana utrata krwi może wywołać osłabienie. Opiekun powinien obserwować samopoczucie, kolor skóry, zawroty głowy i ewentualny powrót krwawienia.

Taki kierunek zmniejsza ryzyko przeniesienia bakterii z okolicy odbytu do cewki moczowej i pochwy. Chroni to przed zakażeniami układu moczowego i stanami zapalnymi.

Należy myć od miejsca czystszego do bardziej zanieczyszczonego. U kobiety oznacza to kierunek od wzgórka łonowego w stronę odbytu.

Trzeba umyć lub zdezynfekować ręce, założyć rękawiczki jednorazowe, przygotować przybory i zapewnić podopiecznej intymność oraz komfort.

Jest to okolica najbardziej zanieczyszczona drobnoustrojami kałowymi. Mycie jej na końcu ogranicza ryzyko przeniesienia bakterii na inne części krocza.

Najlepiej używać czystego gazika lub czystej części myjki do każdego pociągnięcia. Nie należy wracać tym samym zabrudzonym materiałem w stronę wzgórka łonowego.

Należy osłonić ciało, odsłaniać tylko mytą okolicę, informować o wykonywanych czynnościach i zachować spokojny, taktowny sposób komunikacji.

Może dojść do zakażenia dróg moczowych, podrażnień, odparzeń, świądu, nieprzyjemnego zapachu oraz stanów zapalnych skóry i błon śluzowych.

Taka pozycja ułatwia pracę mięśni oddechowych i zmniejsza ucisk na klatkę piersiową. Dzięki temu osoba może oddychać swobodniej.

Powinna pomóc przyjąć pozycję wysoką z pochyleniem do przodu, uspokajać podopieczną, rozluźnić uciskającą odzież i obserwować stan chorej. Przy nasilonej lub nieustępującej duszności należy wezwać pomoc medyczną.

Odchylenie do tyłu może ograniczać efektywną pracę klatki piersiowej i pogarszać komfort oddychania. Przy duszności korzystniejsze jest pochylenie tułowia do przodu.

Pomoc należy wezwać, gdy duszność jest silna, narasta, pojawia się sinienie ust lub palców, zaburzenia świadomości, skrajne osłabienie albo brak poprawy po zastosowaniu zaleconych leków.

Powinna obserwować częstość i głębokość oddechów, wysiłek oddechowy, możliwość mówienia, kolor skóry oraz poziom niepokoju. Ważne jest też monitorowanie zmian w czasie.

Nie, pozycja bezpieczna jest stosowana głównie u osoby nieprzytomnej, która oddycha. Przytomna osoba z dusznością powinna zwykle siedzieć wysoko i lekko pochylać się do przodu.

Duszność mogą nasilać alergeny, dym tytoniowy, intensywne zapachy, zimne powietrze, infekcje dróg oddechowych, wysiłek oraz stres. W opiece ważne jest ograniczanie kontaktu z czynnikami wyzwalającymi.

Osoba umierająca często odczuwa lęk, smutek, bezradność i samotność. Życzliwa obecność opiekuna zmniejsza napięcie psychiczne i daje poczucie bezpieczeństwa.

Może mówić spokojnym tonem, słuchać, reagować na potrzeby chorego, zapewniać komfort i nie narzucać rozmowy ani aktywności. Ważne są cierpliwość, delikatność i szacunek.

Może nasilać poczucie izolacji i opuszczenia. Podopieczny ma prawo do kontaktu, rozmowy, wyrażania emocji i bycia traktowanym jak osoba świadoma swoich potrzeb.

Nie powinien narzucać aktywności. Może proponować spokojne formy obecności lub kontaktu, ale zawsze zgodnie ze stanem zdrowia, samopoczuciem i wolą podopiecznego.

Oznacza traktowanie chorego z szacunkiem, ochronę jego intymności, uwzględnianie decyzji i unikanie przedmiotowego podejścia. Godność pozostaje podstawową wartością także w ostatnim okresie życia.

Gdy zauważy nasilony ból, duszność, silny lęk, nagłą zmianę świadomości, pogorszenie stanu ogólnego lub inne niepokojące objawy. Opiekun obserwuje i przekazuje informacje, ale nie podejmuje decyzji medycznych.

Kciuk ma własne wyczuwalne tętnienie, które może zostać pomylone z tętnem osoby badanej. Dlatego używa się palca wskazującego, środkowego i serdecznego.

Tętnica promieniowa znajduje się po wewnętrznej stronie nadgarstka, po stronie kciuka. Jest najczęściej wykorzystywana do pomiaru tętna u świadomej osoby dorosłej.

Najdokładniej liczy się tętno przez 60 sekund. Można też liczyć przez 30 sekund i pomnożyć wynik przez 2, jeśli tętno jest miarowe.

Ocenia się częstość, miarowość oraz siłę tętna. Ważne jest, czy uderzenia są regularne i dobrze wyczuwalne.

Zwykle wynosi około 60–100 uderzeń na minutę. Wynik należy interpretować z uwzględnieniem stanu osoby, wysiłku, stresu, chorób i leków.

Tętno może przyspieszyć po wysiłku, w stresie, przy gorączce, bólu, odwodnieniu lub w chorobach serca. Wpływ mogą mieć także niektóre leki.

Niepokojące są bardzo szybkie, bardzo wolne, niemiarowe lub słabo wyczuwalne tętno, szczególnie gdy towarzyszą mu duszność, ból w klatce piersiowej, osłabienie lub omdlenie. Należy wtedy poinformować personel medyczny lub wezwać pomoc.