Pytania pomocnicze - SPO.02

Pierwsza liczba, 140, oznacza ciśnienie skurczowe, a druga, 90, ciśnienie rozkurczowe. Taka wartość jest granicą rozpoznawania nadciśnienia tętniczego.

Zwiększa ryzyko udaru mózgu, zawału serca, niewydolności serca i chorób nerek. U osób starszych powikłania mogą szybciej prowadzić do utraty samodzielności.

Mogą wystąpić bóle i zawroty głowy, szumy uszne, kołatanie serca, duszność lub zaczerwienienie twarzy. Często jednak nadciśnienie nie daje wyraźnych objawów.

Ciśnienie może chwilowo wzrosnąć po wysiłku, stresie, kawie lub rozmowie. Dlatego ważne są powtarzane pomiary wykonywane w spoczynku i ich dokumentowanie.

Podopieczny powinien odpocząć kilka minut, siedzieć wygodnie, mieć podparte plecy i ramię oraz nie rozmawiać podczas pomiaru. Mankiet należy założyć na odsłonięte ramię.

Powinien zapisywać wyniki i poinformować pielęgniarkę, lekarza lub rodzinę zgodnie z procedurami. Nie wolno samodzielnie zmieniać dawek leków.

Pomaga ograniczenie soli, utrzymywanie prawidłowej masy ciała, regularna aktywność dostosowana do możliwości, unikanie palenia i kontrola lekarska. Ważne jest też systematyczne przyjmowanie zaleconych leków.

Zmiana pozycji zmniejsza długotrwały ucisk na te same miejsca ciała. Dzięki temu poprawia się ukrwienie tkanek i spada ryzyko ich niedotlenienia oraz martwicy.

Standardowo pozycję osoby leżącej zmienia się co około 2 godziny. Częstotliwość może być większa, jeśli skóra jest zaczerwieniona lub pacjent ma wysokie ryzyko odleżyn.

Najbardziej narażone są okolice kości, np. kość krzyżowa, pięty, łokcie, biodra, kostki boczne i potylica. Ryzyko zależy od pozycji, w której najczęściej przebywa podopieczny.

Nie. Higiena skóry jest ważna, ale główną metodą profilaktyki odleżyn jest odciążanie tkanek, czyli regularna zmiana pozycji i unikanie długotrwałego ucisku.

Pomagają: obserwacja skóry, utrzymywanie skóry w czystości i suchości, stosowanie materaca przeciwodleżynowego, odpowiednie nawodnienie i dieta bogata w białko.

Leki przeciwbólowe mogą zmniejszyć ból, ale nie usuwają przyczyny odleżyn, czyli ucisku i niedokrwienia tkanek. Nie zastępują zmiany pozycji ciała.

Należy regularnie sprawdzać skórę, zwłaszcza w miejscach ucisku. Niepokojące są zaczerwienienie, ocieplenie, obrzęk, ból, pęcherze lub uszkodzenie naskórka.

Poprawna odpowiedź to psychiatra. Do psychiatry pacjent może zgłosić się bez skierowania.

Skierowanie potwierdza potrzebę konsultacji specjalistycznej i umożliwia zapisanie pacjenta do poradni specjalistycznej finansowanej przez NFZ, jeśli dany specjalista go wymaga.

Najczęściej skierowanie wystawia lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, czyli lekarz rodzinny. Może je wystawić także inny lekarz, jeśli ma do tego podstawy medyczne.

Opiekun może pomóc podopiecznemu w uzyskaniu informacji, rejestracji na wizytę, przygotowaniu dokumentów i dotarciu do poradni. Nie może jednak samodzielnie wystawiać skierowań ani decydować o leczeniu.

Należy przygotować dowód osobisty, skierowanie, jeśli jest wymagane, wyniki badań, listę przyjmowanych leków oraz wcześniejszą dokumentację medyczną.

Pilna pomoc jest potrzebna przy myślach samobójczych, silnym pobudzeniu, omamach, urojeniowych przekonaniach, nagłej dezorientacji lub zachowaniach zagrażających sobie albo innym.

Zimno zwęża naczynia krwionośne, zmniejsza krwawienie podskórne, obrzęk i ból. Dlatego jest właściwe bezpośrednio po urazie.

Ciepło rozszerza naczynia krwionośne i może nasilić krwawienie do tkanek oraz powiększyć krwiak. Termofor stosuje się tylko w wybranych sytuacjach, ale nie bezpośrednio po urazie.

Kompres należy owinąć w ręcznik lub materiał i przykładać przez ograniczony czas, zwykle 10–20 minut. Nie wolno przykładać lodu bezpośrednio do skóry.

Należy obserwować ból, obrzęk, zasinienie, ruchomość kończyny, czucie oraz temperaturę skóry. Niepokojące objawy trzeba zgłosić pielęgniarce lub lekarzowi.

Konsultacji wymaga duży lub szybko narastający krwiak, silny ból, zaburzenia ruchu, drętwienie, podejrzenie złamania albo stosowanie leków przeciwkrzepliwych przez podopiecznego.

Przy krwiaku krew gromadzi się pod skórą, bez przerwania jej ciągłości. Przy skaleczeniu dochodzi do uszkodzenia skóry i zwykle występuje krwawienie zewnętrzne.

Kule łokciowe wymagają sprawności i kontroli kończyn dolnych. Przy porażeniu nóg osoba nie jest w stanie bezpiecznie się nimi podpierać i przemieszczać.

Balkonik pomaga osobom, które mogą chodzić, ale potrzebują podparcia. Wózek inwalidzki służy osobom, które nie mogą chodzić lub chodzenie jest dla nich niebezpieczne.

Najważniejsze są szerokie przejścia, brak progów, stabilne podłoże, dostępna łazienka oraz możliwość swobodnego podjazdu do łóżka, stołu i toalety.

Należy zablokować hamulce, ustawić wózek blisko miejsca przesiadania, odsunąć lub zdjąć podnóżki i zapewnić stabilne podparcie.

Długotrwałe siedzenie zwiększa ryzyko odleżyn, obrzęków kończyn, przykurczów i bólu pleców. Konieczna jest zmiana pozycji i kontrola skóry.

Stabilizator ogranicza nieprawidłowe ruchy kolana i wspiera staw po urazie lub przy niestabilności. Nie zastępuje wózka u osoby z porażeniem nóg.

Służy do podciągania się i przechodzenia z pozycji leżącej do siedzącej. Wspiera samodzielność osoby starszej i zmniejsza obciążenie opiekuna.

Warto ją zastosować, gdy osoba ma trudności z samodzielnym siadaniem, ale ma zachowaną siłę rąk i potrafi współpracować. Pomaga np. przed posiłkiem, myciem lub zmianą pozycji.

Drabinka musi być stabilnie zamocowana, nieuszkodzona i dostosowana do możliwości podopiecznego. Opiekun powinien asekurować osobę, zwłaszcza przy osłabieniu lub ryzyku zawrotów głowy.

Drabinka służy głównie do podciągania się i siadania. Barierka przede wszystkim chroni przed wypadnięciem z łóżka i może pełnić funkcję podporową.

Łatwoślizg ułatwia przesuwanie lub obracanie osoby w łóżku, ograniczając tarcie. Drabinka pomaga osobie chwytać kolejne uchwyty i samodzielnie podnosić tułów.

Pozwala osobie częściowo samodzielnie zmieniać pozycję bez pełnego wyręczania przez opiekuna. Dzięki temu podopieczny zachowuje większą sprawczość i aktywność.

Potrawy gotowane są lekkostrawne, mniej drażnią błonę śluzową żołądka i zwykle zawierają mniej tłuszczu niż potrawy smażone lub pieczone z tłuszczem.

Należy unikać smażenia, pieczenia z dużą ilością tłuszczu oraz duszenia na tłuszczu, ponieważ takie potrawy mogą nasilać dolegliwości żołądkowe.

Powinna być lekkostrawna, regularna, niezbyt obfita i niedrażniąca przewodu pokarmowego. Ważne jest ograniczenie tłuszczu, ostrych przypraw i produktów nasilających objawy.

Nie. Potrawy smażone są ciężkostrawne, zawierają dużo tłuszczu i mogą powodować ból, zgagę, uczucie pełności oraz nasilenie objawów choroby wrzodowej.

Odpowiednie mogą być gotowane warzywa, gotowany ryż, kasza manna, chude gotowane mięso, delikatne zupy oraz potrawy przygotowane na parze.

Nadmiar tłuszczu opóźnia opróżnianie żołądka i może nasilać uczucie ciężkości, zgagę oraz ból brzucha.

Głównym celem jest poprawa jakości życia osoby nieuleczalnie chorej poprzez łagodzenie bólu, innych objawów oraz zapewnienie wsparcia psychicznego i duchowego.

Hospicjum opiekuje się osobami w terminalnym etapie choroby, natomiast sanatorium służy leczeniu uzdrowiskowemu, rehabilitacji i poprawie stanu zdrowia.

Leczenie przyczynowe ma na celu zwalczenie choroby, a opieka hospicyjna skupia się na łagodzeniu cierpienia i zapewnieniu komfortu, gdy choroby nie da się już wyleczyć.

Z hospicjum domowego może korzystać osoba nieuleczalnie chora, która przebywa w domu i wymaga opieki paliatywnej oraz regularnych wizyt zespołu medyczno-opiekuńczego.

Hospicjum zaspokaja potrzeby medyczne, pielęgnacyjne, emocjonalne, społeczne i duchowe pacjenta oraz wspiera jego rodzinę.

Ponieważ hospicjum specjalizuje się w opiece nad osobami terminalnie chorymi, w tym nad pacjentami w końcowym stadium choroby nowotworowej.

Medycyna paliatywna zajmuje się poprawą jakości życia osób z chorobą nieuleczalną lub zaawansowaną. Obejmuje m.in. łagodzenie bólu, duszności, nudności oraz wsparcie psychiczne i rodzinne.

Poradnia medycyny paliatywnej specjalizuje się w leczeniu objawowym, szczególnie bólu nowotworowego. Dobiera leczenie przeciwbólowe i wspiera chorego w codziennym funkcjonowaniu.

Nie jest podstawowym miejscem leczenia bólu. Może pomagać w radzeniu sobie z lękiem, stresem i cierpieniem psychicznym, ale leczenie bólu prowadzi lekarz, najczęściej w poradni medycyny paliatywnej.

Leczenie onkologiczne koncentruje się na zwalczaniu nowotworu, np. chemioterapią, radioterapią lub operacją. Opieka paliatywna skupia się na łagodzeniu objawów i poprawie komfortu życia chorego.

Nie. Hospicjum może zapewniać opiekę domową lub stacjonarną, natomiast poradnia medycyny paliatywnej udziela konsultacji ambulatoryjnych. Obie formy należą do opieki paliatywnej.

Sanatorium służy głównie rehabilitacji i leczeniu uzdrowiskowemu osób w stabilnym stanie zdrowia. Nie jest miejscem specjalistycznego leczenia bólu w zaawansowanej chorobie nowotworowej.

Spacery mają umiarkowaną intensywność, można dostosować ich tempo i długość do możliwości osoby starszej. Pozwalają poprawiać wydolność bez nadmiernego obciążenia organizmu.

Należy unikać aktywności intensywnych, takich jak bieganie, forsowny fitness czy ciężki trening siłowy. Mogą one nasilić duszność i przeciążyć układ krążeniowo-oddechowy.

Opiekun powinien obserwować oddech, tempo marszu, zmęczenie, kolor skóry, zawroty głowy i ewentualny ból w klatce piersiowej. W razie pogorszenia należy przerwać aktywność.

Należy zatrzymać aktywność, posadzić osobę w wygodnej pozycji ułatwiającej oddychanie i zapewnić spokój. Jeśli objawy nie ustępują lub są silne, trzeba wezwać pomoc medyczną.

Duszność wysiłkowa pojawia się podczas aktywności fizycznej, a spoczynkowa występuje nawet bez wysiłku. Duszność spoczynkowa jest zwykle bardziej niepokojącym objawem.

Należy zaczynać od krótkich odcinków, wybierać płaski teren, robić przerwy i unikać pośpiechu. Długość i tempo spaceru powinny być zwiększane stopniowo.