Pytania pomocnicze - SPO.03

Gdy podopieczny nie jest w stanie bezpiecznie przejść większego dystansu, szybko się męczy, odczuwa silny ból albo ma duże ryzyko upadku. Balkonik i kule wymagają większej sprawności chodu oraz siły kończyn.

Sprzęt ślizgowy służy głównie do przesuwania osoby w łóżku lub ułatwiania transferu, np. z łóżka na wózek. Nie jest środkiem lokomocji do poruszania się po korytarzu czy poza domem.

Powinien sprawdzić hamulce, podnóżki, stabilność wózka, ułożenie podopiecznego oraz bezpieczeństwo drogi przejazdu. Należy też upewnić się, że podopieczny czuje się stabilnie i komfortowo.

Obuwie ortopedyczne poprawia ustawienie stóp i komfort chodzenia, ale nie zastępuje środka transportu. Jeśli problemem jest znaczne ograniczenie chodu, potrzebny może być wózek.

Może wzrosnąć ryzyko odleżyn, przykurczów, obrzęków kończyn dolnych i spadku ogólnej sprawności. Dlatego ważna jest zmiana pozycji, kontrola skóry i aktywność dostosowana do możliwości.

Ból, sztywność i ograniczenie ruchomości utrudniają chodzenie, wstawanie, ubieranie się, higienę i przygotowanie posiłków. Wymaga to dobrania odpowiedniego wsparcia oraz sprzętu pomocniczego.

Powinien usuwać przeszkody z otoczenia, zapewnić stabilne obuwie, dobre oświetlenie, asekurację przy chodzeniu i odpowiednio dobrany sprzęt pomocniczy. Ważna jest też obserwacja bólu i pogorszenia sprawności.

Organizm po długim leżeniu gorzej toleruje nagłą zmianę pozycji. Stopniowa pionizacja zmniejsza ryzyko zawrotów głowy, omdlenia i upadku.

Najpierw unosi się tułów na poduszkach, potem opuszcza nogi, sadza pacjenta na brzegu łóżka, pomaga stanąć przy łóżku, a dopiero na końcu rozpoczyna krótki spacer.

Niepokojące są zawroty głowy, bladość, potliwość, osłabienie, duszność, nudności, chwiejność i zasłabnięcie. W takiej sytuacji należy przerwać czynność.

Należy usunąć przeszkody, zablokować łóżko lub wózek, przygotować stabilne obuwie i zapewnić miejsce do bezpiecznego podparcia. Ważna jest też asekuracja pacjenta.

Pacjent może nie tolerować pozycji stojącej po długim leżeniu. Najpierw trzeba sprawdzić jego reakcję podczas siedzenia i stania przy łóżku.

Należy zatrzymać pionizację, asekurować pacjenta i pomóc mu przyjąć bezpieczną pozycję. Trzeba obserwować stan chorego i poinformować personel medyczny.

Opiekun asekuruję pacjenta, ocenia jego równowagę i samopoczucie oraz zapobiega upadkowi. Nie powinien zostawiać podopiecznego samego.

Pozycja Fowlera polega na ułożeniu pacjenta w pozycji wysokiej lub półsiedzącej, z uniesioną górną częścią tułowia. Najczęściej uzyskuje się ją przez podniesienie wezgłowia łóżka.

Stosuje się ją m.in. przy duszności, chorobach układu oddechowego, po niektórych zabiegach oraz podczas karmienia osoby leżącej. Ułatwia oddychanie i zmniejsza ryzyko zachłyśnięcia.

Uniesienie tułowia zmniejsza ucisk narządów jamy brzusznej na przeponę. Dzięki temu klatka piersiowa może łatwiej się rozszerzać podczas wdechu.

Należy zabezpieczyć pacjenta przed zsuwaniem się, podeprzeć plecy i kończyny oraz sprawdzić komfort ułożenia. Trzeba też obserwować oddech, kolor skóry i samopoczucie podopiecznego.

W pozycji Fowlera tułów jest uniesiony, a pacjent znajduje się w pozycji wysokiej lub półsiedzącej. W ułożeniu na wznak pacjent leży płasko na plecach.

Wózek sanitarny zapewnia stabilną pozycję siedzącą, zmniejsza ryzyko upadku i jest przystosowany do kontaktu z wodą. Ułatwia także opiekunowi bezpieczne wykonanie kąpieli.

Wózek sanitarny jest odporny na wilgoć, łatwy do dezynfekcji i często ma siedzisko z otworem sanitarnym. Zwykły wózek inwalidzki nie jest przeznaczony do kąpieli pod prysznicem.

Należy zapewnić przestrzeń do manewrowania wózkiem, usunąć przeszkody, zastosować matę antypoślizgową i przygotować środki higieniczne. Ważne jest też sprawdzenie temperatury wody i zapewnienie intymności.

Trzeba sprawdzić hamulce, stabilność konstrukcji, podłokietniki, podnóżki i stan siedziska. Wózek nie powinien się przesuwać podczas transferu ani kąpieli.

Wózek pokojowy służy głównie do przemieszczania się w pomieszczeniach i nie jest przystosowany do kontaktu z wodą. Może być niestabilny, trudny do dezynfekcji i niebezpieczny w łazience.

Asekuracja chroni podopiecznego przed upadkiem i urazem podczas przesiadania się na wózek sanitarny. Opiekun powinien działać spokojnie, informować o kolejnych czynnościach i dostosować pomoc do możliwości osoby.

Wózek sanitarny należy umyć, osuszyć i w razie potrzeby zdezynfekować. Pozwala to zachować higienę i ograniczyć ryzyko zakażeń.

Po jedzeniu na protezie i pod nią pozostają resztki pokarmowe. Mogą one powodować namnażanie bakterii, nieprzyjemny zapach, podrażnienia i stany zapalne jamy ustnej.

Opiekun powinien umyć ręce, założyć rękawiczki jednorazowe i używać czystych przyborów. Ważne jest także bezpieczne obchodzenie się z protezą, aby jej nie upuścić ani nie uszkodzić.

Bardzo gorąca woda może odkształcić materiał protezy. Uszkodzona lub źle dopasowana proteza może powodować ból, otarcia i trudności w jedzeniu.

Należy zadbać także o higienę jamy ustnej podopiecznego: dziąseł, języka, podniebienia i błony śluzowej. Sama czysta proteza nie wystarczy, jeśli jama ustna pozostaje zaniedbana.

Niepokojące są zaczerwienienie, obrzęk, bolesność, otarcia, krwawienie, pleśniawki oraz nieprzyjemny zapach mimo higieny. Takie objawy należy zgłosić osobie odpowiedzialnej za opiekę lub personelowi medycznemu.

Proteza powinna być przechowywana w czystym, podpisanym pojemniku, zgodnie z zaleceniami dentysty lub producenta. Nie należy zostawiać jej luzem ani zawijać w chusteczki.

Osoba z niedowładem może mieć ograniczone czucie, wolniej reagować na ból lub trudniej samodzielnie zmienić pozycję. Zbyt gorąca woda grozi oparzeniem, a zbyt zimna wychłodzeniem.

Najlepiej użyć termometru kąpielowego lub sprawdzić wodę wewnętrzną stroną przedramienia. Woda powinna być przyjemnie ciepła, nie gorąca.

Najważniejsze zagrożenia to poślizgnięcie, upadek podczas transferu, oparzenie, wychłodzenie oraz utrata równowagi. Dlatego konieczne jest przygotowanie bezpiecznego otoczenia i asekuracja.

Należy usunąć przeszkody, przygotować matę antypoślizgową, ręczniki, środki higieniczne i sprzęt pomocniczy. Ważne jest też zapewnienie intymności i odpowiedniej temperatury pomieszczenia.

Rodzaj płynu ma znaczenie pomocnicze, ale nie decyduje o bezpieczeństwie. Priorytetem jest zapobieganie urazom, zwłaszcza oparzeniom i upadkom.

Opiekun powinien asekurować podopiecznego, stosować właściwą technikę przenoszenia i korzystać ze sprzętu pomocniczego, jeśli jest dostępny. Celem jest bezpieczne przemieszczenie bez przeciążania podopiecznego i opiekuna.

Dreszcze oznaczają, że podopieczny odczuwa zimno, a organizm próbuje wytworzyć ciepło. Przykrycie kocem poprawia komfort cieplny i zmniejsza uczucie chłodu.

Ciepłe napoje pomagają ogrzać organizm i poprawiają komfort podopiecznego. Można je podać, jeśli podopieczny może bezpiecznie pić i nie ma przeciwwskazań.

Zimne płyny mogą nasilić uczucie chłodu i dyskomfort. W fazie dreszczy celem jest ogrzanie podopiecznego, a nie ochładzanie.

Kąpiel lub ochładzanie można rozważać przy wysokiej gorączce, ale nie w fazie dreszczy. Takie działania powinny być zgodne z procedurami i stanem podopiecznego.

Spirytus może podrażnić skórę, powodować nadmierne wychłodzenie i jest metodą niezalecaną w opiece. Szczególnie u osób starszych skóra jest delikatna i podatna na uszkodzenia.

Przede wszystkim należy zmierzyć temperaturę ciała oraz obserwować stan ogólny. W razie potrzeby kontroluje się także tętno, oddech, ciśnienie i poziom świadomości.

Gdy towarzyszy im wysoka gorączka, duszność, splątanie, sinica, silne osłabienie, ból w klatce piersiowej lub nagłe pogorszenie stanu. Szczególną ostrożność należy zachować u osób starszych i przewlekle chorych.

Zmiana pozycji zmniejsza długotrwały ucisk na skórę i tkanki. Dzięki temu ogranicza się ryzyko powstania odleżyn oraz poprawia krążenie.

Najbardziej narażone są miejsca, gdzie kości znajdują się blisko skóry, np. okolica krzyżowa, pięty, łokcie, łopatki, biodra i kostki.

Wczesnym objawem może być zaczerwienienie skóry, które nie blednie po odciążeniu. Mogą pojawić się także ocieplenie, obrzęk, tkliwość lub ból.

Pomocne są materace przeciwodleżynowe, poduszki, wałki, kliny oraz ochraniacze na pięty. Nie zastępują one jednak regularnej zmiany pozycji.

Osoba z niedowładem często ma ograniczoną ruchomość i nie może samodzielnie zmieniać pozycji. Może mieć też zaburzone czucie, przez co nie odczuwa ucisku lub bólu.

Należy zabezpieczać kończyny po stronie niedowładu, nie ciągnąć za porażoną rękę i układać ciało stabilnie. Ważne jest też zapewnienie komfortu i bezpieczeństwa podopiecznego.

Podczas zmiany pozycji pacjent może niekontrolowanie przesunąć się lub przetoczyć. Zabezpieczenie krawędzi łóżka barierką zmniejsza ryzyko upadku.

Ich główną funkcją jest ochrona pacjenta przed zsunięciem się lub upadkiem z łóżka. Są elementem zapewniania bezpieczeństwa w opiece.

Barierki ochronne zabezpieczają przed upadkiem z łóżka. Drabinki przyłóżkowe służą głównie do samodzielnego podciągania się i zmiany pozycji przez pacjenta, który ma zachowaną sprawność rąk.

Większa masa ciała wymaga większej siły i lepszej organizacji pracy. Zwiększa się też ryzyko urazu pacjenta oraz przeciążenia układu mięśniowo-szkieletowego opiekuna.

Powinien ustawić łóżko na odpowiedniej wysokości, zabezpieczyć hamulce, podnieść barierkę po stronie przeciwnej i przygotować potrzebny sprzęt pomocniczy.

Taki pacjent nie jest w stanie samodzielnie kontrolować pozycji ciała ani zareagować na utratę równowagi. Opiekun musi więc przewidywać ryzyko i stosować zabezpieczenia.

Skala Norton służy do oceny ryzyka wystąpienia odleżyn u pacjenta, zwłaszcza unieruchomionego lub długotrwale leżącego.

Stały ucisk na te same okolice ciała utrudnia krążenie krwi w tkankach. To może prowadzić do niedotlenienia skóry i powstania odleżyn.

Ocenia się stan fizyczny, stan psychiczny, aktywność, możliwość poruszania się oraz kontrolę oddawania moczu i stolca.

Niski wynik oznacza większe ryzyko powstania odleżyn. Wymaga to wdrożenia profilaktyki przeciwodleżynowej.

Skala Norton ocenia ryzyko odleżyn, a skala Barthel ocenia poziom samodzielności pacjenta w podstawowych czynnościach życia codziennego.

Skala Norton dotyczy ryzyka odleżyn, natomiast skala Lawtona ocenia samodzielność w bardziej złożonych czynnościach życia codziennego, takich jak zakupy czy korzystanie z telefonu.

Należy regularnie zmieniać pozycję ciała, stosować sprzęt przeciwodleżynowy, obserwować skórę, dbać o higienę oraz zapobiegać uciskowi i tarciu.