Pytania pomocnicze - SPO.03

Do modyfikowalnych czynników należą palenie tytoniu, nadciśnienie, wysoki cholesterol, cukrzyca, otyłość, mała aktywność fizyczna, niezdrowa dieta i nadmierny stres.

Palenie uszkadza ściany naczyń krwionośnych, nasila miażdżycę i zmniejsza ilość tlenu dostarczanego do tkanek. W efekcie serce jest bardziej narażone na niedokrwienie.

Nadmiar cholesterolu, szczególnie LDL, sprzyja odkładaniu się blaszek miażdżycowych w tętnicach. Zwężone tętnice wieńcowe gorzej doprowadzają krew do mięśnia sercowego.

Przy nadciśnieniu serce musi pompować krew przeciw większemu oporowi. Długotrwale prowadzi to do przeciążenia serca i uszkodzenia naczyń.

Cukrzyca uszkadza naczynia krwionośne i przyspiesza rozwój miażdżycy. Dlatego osoby z cukrzycą mają większe ryzyko niedokrwienia serca i zawału.

Typowe objawy to ucisk lub ból w klatce piersiowej, duszność, osłabienie, zimne poty i ból promieniujący do lewej ręki, żuchwy lub pleców. Objawy nasilające się przy wysiłku wymagają szczególnej uwagi.

Może zachęcać do zdrowej diety, regularnej aktywności dostosowanej do stanu zdrowia, kontroli ciśnienia, przyjmowania leków zgodnie z zaleceniami i rezygnacji z palenia.

Afazja czuciowa polega głównie na zaburzeniu rozumienia mowy. Osoba słyszy dźwięki, ale ma trudność z nadaniem im znaczenia.

W afazji czuciowej główny problem dotyczy rozumienia mowy. W afazji ruchowej osoba zwykle rozumie wypowiedzi, ale ma trudności z mówieniem i formułowaniem słów.

Nie musi mieć uszkodzonego słuchu. Problem dotyczy przetwarzania i rozumienia mowy w mózgu, a nie samego odbierania dźwięków przez ucho.

Może odpowiadać nieadekwatnie do pytania, sprawiać wrażenie, że nie rozumie poleceń, mówić płynnie, ale niezrozumiale lub używać niewłaściwych słów.

Należy mówić spokojnie, krótko i prostymi zdaniami, wspierać wypowiedź gestem lub obrazkiem oraz upewniać się, czy podopieczny zrozumiał komunikat.

Udar może uszkodzić obszary mózgu odpowiedzialne za mowę i jej rozumienie. Skutkiem mogą być różne typy afazji, w tym afazja czuciowa.

Skala Lawtona służy do oceny złożonych, instrumentalnych czynności życia codziennego, czyli IADL. Ocenia m.in. robienie zakupów, korzystanie z telefonu, przygotowywanie posiłków i gospodarowanie pieniędzmi.

ADL to podstawowe czynności samoobsługowe, np. jedzenie, mycie, ubieranie się. IADL to bardziej złożone czynności potrzebne do samodzielnego życia, np. zakupy, gotowanie, sprzątanie czy załatwianie spraw urzędowych.

Do oceny podstawowych czynności życia codziennego stosuje się m.in. Skalę Barthel oraz Skalę Katza. Nie są one przeznaczone głównie do oceny złożonych aktywności IADL.

Skala Nortona służy do oceny ryzyka powstania odleżyn. Nie ocenia samodzielności seniora w złożonych czynnościach życia codziennego.

Są to czynności takie jak robienie zakupów, przygotowywanie posiłków, korzystanie z transportu, prowadzenie gospodarstwa domowego, przyjmowanie leków i zarządzanie finansami.

Wynik pomaga określić, w których obszarach senior potrzebuje wsparcia. Ułatwia planowanie opieki, aktywizacji i działań podtrzymujących samodzielność.

Paraplegia to porażenie lub znaczne ograniczenie sprawności kończyn dolnych. Najczęściej powoduje trudności w chodzeniu i samodzielnym przemieszczaniu się.

Ponieważ uszkodzenie dotyczy funkcji ruchowych kończyn dolnych. Osoba często potrzebuje wózka inwalidzkiego lub pomocy przy transferze.

Nie. Paraplegia dotyczy głównie kończyn dolnych, a nie narządów mowy, dlatego mówienie zwykle pozostaje zachowane.

Ważne są podjazdy, brak progów, szerokie drzwi, dostępna toaleta, miejsce do manewrowania wózkiem oraz bezpieczne ciągi komunikacyjne.

Opiekun powinien pomagać w przemieszczaniu się, asekurować transfery, dbać o bezpieczeństwo i wspierać samodzielność podopiecznego.

Mogą pojawić się odleżyny, przykurcze, osłabienie mięśni, zaburzenia krążenia oraz problemy wynikające z ograniczonej aktywności ruchowej.

Skala Katza służy do oceny samodzielności podopiecznego w podstawowych czynnościach życia codziennego, czyli ADL. Pomaga określić zakres potrzebnej pomocy opiekuńczej.

W skali Katza ocenia się m.in. kąpiel, ubieranie się, korzystanie z toalety, przemieszczanie się, kontrolę zwieraczy oraz spożywanie posiłków.

Korzystanie z toalety jest podstawową czynnością samoobsługową, niezbędną do codziennego funkcjonowania. Dlatego jest oceniane w skali Katza.

ADL to podstawowe czynności samoobsługowe, np. jedzenie, mycie się, ubieranie i korzystanie z toalety. IADL to bardziej złożone czynności instrumentalne, np. zarządzanie finansami, używanie telefonu czy prowadzenie gospodarstwa domowego.

Zarządzanie finansami, realizowanie prac domowych i używanie telefonu należą do czynności instrumentalnych IADL. Nie są one oceniane w skali Katza, lecz np. w skali Lawtona.

Gdy podopieczny traci samodzielność w podstawowych czynnościach, np. wymaga pomocy przy toalecie, ubieraniu lub jedzeniu. Wynik skali pomaga zaplanować odpowiedni zakres wsparcia.

Za refundację wyrobów medycznych odpowiada Narodowy Fundusz Zdrowia. To NFZ potwierdza zlecenia i finansuje zakup zgodnie z obowiązującymi limitami.

Pieluchy anatomiczne to wyrób chłonny stosowany głównie u osób z nietrzymaniem moczu lub stolca. Pomagają utrzymać higienę, komfort i zapobiegać podrażnieniom skóry.

PFRON wspiera osoby z niepełnosprawnościami, ZUS zajmuje się ubezpieczeniami społecznymi, a PZU jest firmą ubezpieczeniową. Zlecenia na refundowane wyroby medyczne potwierdza NFZ.

Zlecenie powinno zostać potwierdzone przez NFZ lub w systemie NFZ. Następnie pacjent może zrealizować je w aptece albo sklepie medycznym mającym umowę z NFZ.

Opiekun pomaga w utrzymaniu higieny, regularnej zmianie wyrobu chłonnego i obserwacji skóry. Powinien też wspierać podopiecznego z poszanowaniem intymności i godności.

Wilgoć, ucisk i kontakt skóry z moczem lub kałem zwiększają ryzyko podrażnień, odparzeń i odleżyn. Konieczna jest regularna zmiana pieluch, higiena skóry i stosowanie preparatów ochronnych.

Rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza pracownik socjalny, zwykle w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o pomoc.

Pozwala ustalić rzeczywistą sytuację życiową, zdrowotną, rodzinną i materialną osoby. Dzięki temu można dobrać odpowiednią formę pomocy.

Zbiera się dane dotyczące m.in. dochodów, warunków mieszkaniowych, stanu zdrowia, samodzielności, relacji rodzinnych i możliwości uzyskania wsparcia od bliskich.

Nie. Orzeczenie może być ważnym dokumentem pomocniczym, ale podstawą oceny sytuacji jest rodzinny wywiad środowiskowy wraz z wnioskiem osoby ubiegającej się o przyjęcie.

Wywiad pielęgniarki dotyczy głównie stanu zdrowia i potrzeb pielęgnacyjnych. Rodzinny wywiad środowiskowy obejmuje szerszą ocenę sytuacji społecznej, rodzinnej, materialnej i mieszkaniowej.

Jest to formalne zgłoszenie potrzeby przyjęcia do placówki pomocy społecznej. Stanowi jeden z dokumentów rozpoczynających procedurę kierowania.

Oklepywanie może powodować wstrząsy i drgania w obrębie klatki piersiowej, co jest niewskazane u osoby z rozrusznikiem serca. Może też naruszyć komfort i bezpieczeństwo chorego.

Należy zapewnić zmianę wilgotnej odzieży i bielizny pościelowej, dbać o higienę skóry oraz podawać płyny, jeśli nie ma przeciwwskazań medycznych.

Gorączka i pocenie zwiększają utratę wody z organizmu. Podawanie płynów pomaga zapobiegać odwodnieniu i wspiera wydalanie wydzieliny z dróg oddechowych.

Można ułożyć podopiecznego w pozycji wysokiej lub półwysokiej, zachęcać do spokojnego kaszlu i głębszego oddychania oraz zapewnić odpowiednie nawodnienie.

Jest wskazana, gdy osoba leżąca jest osłabiona, spocona lub nie może samodzielnie wykonać higieny. Poprawia komfort, zapobiega odparzeniom i zmniejsza ryzyko infekcji skóry.

Powinien obserwować temperaturę, nasilenie kaszlu, ilość i wygląd wydzieliny, duszność, osłabienie oraz ogólny stan chorego. Niepokojące objawy należy zgłosić personelowi medycznemu.

Pozycja wysoka ułatwia oddychanie i odkrztuszanie wydzieliny. Zmniejsza też ryzyko zalegania wydzieliny oraz powikłań oddechowych.

Brak ruchu osłabia pracę mięśni nóg, które normalnie pomagają przepychać krew żylną do serca. Zastój krwi sprzyja powstawaniu skrzepów.

Do powikłań krążeniowych należą m.in. zakrzepy żylne, obrzęki kończyn oraz spadki ciśnienia przy pionizacji. W pytaniu egzaminacyjnym prawidłową odpowiedzią są zakrzepy żylne.

Zakrzepy żylne są problemem układu krążenia. Zaniki mięśniowe i przykurcze dotyczą głównie układu ruchu, czyli mięśni i stawów.

Niepokojące są jednostronny obrzęk nogi, ból łydki, ocieplenie skóry, zaczerwienienie lub zasinienie. Objawy należy zgłosić personelowi medycznemu.

Może pomagać w zmianie pozycji, wykonywaniu zaleconych ćwiczeń, stopniowej pionizacji oraz dbaniu o nawodnienie. Wszystkie działania powinny być zgodne z zaleceniami personelu.

Pionizacja pobudza układ krążenia, zmniejsza skutki bezruchu i wspiera powrót do większej samodzielności. Musi być wprowadzana stopniowo, ponieważ może wystąpić hipotonia ortostatyczna.

Pilna pomoc jest konieczna przy nagłej duszności, bólu w klatce piersiowej, zasłabnięciu lub krwiopluciu. Mogą to być objawy groźnej zatorowości płucnej.

Ponieważ po udarze mogą występować niedowłady, zaburzenia napięcia mięśniowego i równowagi. Nieprawidłowo dobrane ćwiczenia mogą zaszkodzić lub zwiększyć ryzyko upadku.

Opiekun wspiera podopiecznego w wykonywaniu zaleconych czynności i ćwiczeń, dba o bezpieczeństwo oraz obserwuje reakcje chorego. Nie zastępuje fizjoterapeuty w planowaniu rehabilitacji.

Fizjoterapeuta zajmuje się usprawnianiem ruchowym, chodem, równowagą i ćwiczeniami. Logopeda pomaga przy zaburzeniach mowy, komunikacji oraz połykania.

Pielęgniarka pomaga w sprawach pielęgnacyjnych i medycznych, np. kontroli stanu skóry, leków, parametrów życiowych, ran lub profilaktyki powikłań. Nie jest głównym specjalistą od doboru ćwiczeń rehabilitacyjnych.

Ćwiczenia należy przerwać przy duszności, bólu w klatce piersiowej, zawrotach głowy, nagłym osłabieniu, silnym bólu, zaburzeniach świadomości lub pogorszeniu stanu neurologicznego.

Kinezyterapia to leczenie ruchem, czyli ćwiczenia dobrane do możliwości chorego. Po udarze może obejmować ćwiczenia kończyn, równowagi, pionizację i naukę chodu.