Pytania pomocnicze - TLO.01
Wykonywanie obsługi technicznej wyposażenia awionicznego i elektrycznego statków powietrznych
Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 635.
Strona 6 z 10.
Jak działa bramka logiczna AND?
Bramka AND daje na wyjściu stan 1 tylko wtedy, gdy wszystkie jej wejścia mają stan 1. Dla dwóch wejść oznacza to, że y = 1 wyłącznie dla a = 1 i b = 1.
Jak rozpoznać symbol graficzny bramki AND?
Symbol bramki AND ma prostą lewą stronę z wejściami oraz zaokrągloną prawą stronę z wyjściem. Kształtem przypomina literę D.
Czym różni się bramka AND od bramki OR?
AND wymaga stanu 1 na wszystkich wejściach, aby wyjście było równe 1. OR wymaga stanu 1 na co najmniej jednym wejściu.
Czym różni się bramka AND od bramki NAND?
Bramka NAND jest negacją bramki AND. Daje 0 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia mają stan 1, a w pozostałych przypadkach daje 1.
Czym różni się bramka AND od bramki XOR?
Bramka AND daje 1, gdy wszystkie wejścia są równe 1. Bramka XOR daje 1 wtedy, gdy wejścia są różne, np. 0 i 1 albo 1 i 0.
Jak wygląda tabela prawdy dla dwuwejściowej bramki AND?
Dla wejść 00, 01 i 10 wyjście wynosi 0. Tylko dla wejść 11 wyjście wynosi 1.
Co oznacza, że prostownik jest wtórnym źródłem prądu?
Oznacza to, że prostownik nie wytwarza energii samodzielnie, lecz przetwarza energię z innego źródła, najczęściej z prądnicy prądu przemiennego.
Jaką funkcję pełni prostownik w układzie elektroenergetycznym statku powietrznego?
Zamienia napięcie przemienne AC na napięcie stałe DC, dzięki czemu można zasilać odbiorniki wymagające prądu stałego, np. 28 V DC.
Dlaczego odpowiedzią nie jest akumulator?
Akumulator magazynuje energię i może zasilać instalację awaryjnie lub pomocniczo, ale w pokazanym układzie wtórnym źródłem prądu powstałym z przetwarzania AC na DC jest prostownik.
Jaka jest różnica między prądnicą a prostownikiem?
Prądnica wytwarza energię elektryczną z energii mechanicznej. Prostownik jedynie przekształca prąd przemienny na prąd stały.
Co oznaczają wartości 115/200 V AC, 400 Hz w instalacji lotniczej?
To typowe trójfazowe napięcie przemienne stosowane w lotnictwie. Wartość 400 Hz oznacza częstotliwość znacznie większą niż w sieci energetycznej 50 Hz.
Dlaczego w samolotach stosuje się napięcie 28 V DC?
Napięcie 28 V DC jest powszechnie używane do zasilania wielu odbiorników pokładowych, układów sterowania, przekaźników i urządzeń awionicznych.
Jaką rolę pełnią szyny rozdziału energii w takim schemacie?
Szyny rozdziału energii przekazują napięcie do poszczególnych odbiorników. Mogą występować osobne szyny dla prądu przemiennego AC i prądu stałego DC.
Do czego służy regulator napięcia w lotniczym układzie elektrycznym?
Regulator napięcia utrzymuje napięcie generatora lub alternatora na stałym poziomie. Chroni instalację i odbiorniki przed zbyt wysokim lub zbyt niskim napięciem.
Czym jest stos węglowy w regulatorze napięcia?
Stos węglowy to pakiet wielu krążków węglowych pracujących jako rezystor o zmiennej rezystancji. W typowym regulatorze z pytania egzaminacyjnego ma około 110 krążków.
Jak zmienia się rezystancja stosu węglowego przy większym docisku krążków?
Przy większym docisku rezystancja stosu maleje. Dzięki temu może wzrosnąć prąd wzbudzenia generatora.
Jak regulator napięcia wpływa na prąd wzbudzenia generatora?
Regulator zmienia rezystancję w obwodzie wzbudzenia. W ten sposób zwiększa lub zmniejsza prąd wzbudzenia, a więc także napięcie wyjściowe generatora.
Dlaczego liczba krążków węglowych jest istotna w pytaniach egzaminacyjnych?
Egzamin często sprawdza rozpoznanie konkretnego elementu ze zdjęcia i znajomość jego budowy. Dla regulatora ze stosem węglowym należy zapamiętać wartość około 110 krążków.
Jakie objawy mogą wskazywać na niesprawność regulatora napięcia?
Typowe objawy to niestabilne napięcie, przeładowanie akumulatora, niedoładowanie instalacji lub wahania wskazań przyrządów elektrycznych.
Na jakiej zasadzie działa przetwornik reluktancyjny?
Działa na zasadzie zmiany reluktancji obwodu magnetycznego. Przemieszczające się zęby koła zmieniają strumień magnetyczny, co indukuje impulsy napięciowe w cewce.
Dlaczego przetwornik reluktancyjny nadaje się do pomiaru prędkości obrotowej?
Każdy ząb koła generuje impuls, a częstotliwość impulsów zależy od prędkości obrotowej. Im większa prędkość wirnika, tym większa częstotliwość sygnału.
Co oznacza RPM w układach pomiarowych silnika lotniczego?
RPM oznacza liczbę obrotów na minutę. W silnikach turbinowych często wskazuje się prędkość wybranych zespołów wirnikowych jako procent wartości nominalnej.
Jaką rolę pełni koło zębate w pomiarze przetwornikiem reluktancyjnym?
Koło zębate okresowo zmienia warunki magnetyczne w czujniku. Dzięki temu na wyjściu czujnika powstaje ciąg impulsów odpowiadających przejściom kolejnych zębów.
Czym różni się przetwornik reluktancyjny od pojemnościowego?
Przetwornik reluktancyjny wykorzystuje zmiany pola magnetycznego i reluktancji. Przetwornik pojemnościowy działa na podstawie zmian pojemności elektrycznej, np. odległości lub powierzchni elektrod.
Po co w układzie obrotomierza stosuje się przetwornik częstotliwość/napięcie?
Zamienia częstotliwość impulsów z czujnika na napięcie stałe proporcjonalne do prędkości obrotowej. Takie napięcie może sterować wskaźnikiem analogowym lub układem pomiarowym.
Jakie objawy może dawać uszkodzony czujnik reluktancyjny prędkości obrotowej?
Może powodować brak wskazań RPM, niestabilne wskazania albo błędne wartości prędkości obrotowej. Przyczyną może być przerwa w cewce, uszkodzenie przewodów, zabrudzenie lub niewłaściwa szczelina czujnika.
Jak działa wysokościomierz barometryczny?
Mierzy ciśnienie statyczne atmosfery i przelicza je na wysokość. Im większa wysokość, tym niższe ciśnienie, co powoduje odkształcenie elementu pomiarowego.
Czym jest puszka aneroidowa w wysokościomierzu?
To sprężysta, zwykle falista kapsuła reagująca na zmiany ciśnienia. Jej odkształcenie jest przekazywane przez mechanizm na wskazówkę przyrządu.
Dlaczego elementy sprężyste wysokościomierza wykonuje się z brązu berylowego?
Brąz berylowy ma bardzo dobre właściwości sprężyste, odporność na zmęczenie materiału i korozję. Dzięki temu membrana lub puszka może pracować wielokrotnie bez trwałego odkształcenia.
Jak zmienia się ciśnienie atmosferyczne wraz ze wzrostem wysokości?
Ciśnienie atmosferyczne maleje wraz ze wzrostem wysokości. Wysokościomierz wykorzystuje tę zależność do określania wysokości lotu.
Jak ruch puszki aneroidowej zamienia się na ruch wskazówki?
Niewielkie odkształcenie puszki jest wzmacniane przez układ dźwigni, sektorów zębatych i kół zębatych. Mechanizm ten obraca wskazówkę na skali wysokości.
Jakie ciśnienie jest doprowadzane do wysokościomierza barometrycznego?
Do wysokościomierza doprowadzane jest ciśnienie statyczne z instalacji przyrządów pilotażowych. Nie powinno być ono zakłócone wpływem prędkości opływu powietrza.
Czym różni się wysokościomierz barometryczny od radiowysokościomierza?
Wysokościomierz barometryczny określa wysokość z ciśnienia atmosferycznego względem nastawionego poziomu odniesienia. Radiowysokościomierz mierzy rzeczywistą wysokość nad terenem za pomocą fal radiowych.
Jakie usterki mogą powodować błędne wskazania wysokościomierza barometrycznego?
Typowe przyczyny to nieszczelność instalacji ciśnienia statycznego, zatkanie portu statycznego, uszkodzenie mechanizmu lub błędna nastawa ciśnienia odniesienia.
Czym różni się TAS od IAS?
IAS to prędkość odczytana bezpośrednio z prędkościomierza. TAS to prędkość rzeczywista względem masy powietrza, skorygowana o gęstość powietrza zależną od wysokości i temperatury.
Dlaczego na dużej wysokości TAS jest większa od IAS?
Na większej wysokości powietrze ma mniejszą gęstość. Przy tym samym ciśnieniu dynamicznym samolot musi poruszać się szybciej względem powietrza, dlatego TAS rośnie względem IAS.
Jakie ciśnienia wykorzystuje prędkościomierz lotniczy?
Prędkościomierz wykorzystuje ciśnienie całkowite z rurki Pitota oraz ciśnienie statyczne z instalacji statycznej. Różnica tych ciśnień odpowiada ciśnieniu dynamicznemu.
Do czego służy ciśnienie dynamiczne w pomiarze prędkości?
Ciśnienie dynamiczne jest związane z ruchem statku powietrznego względem powietrza. Na jego podstawie prędkościomierz wyznacza prędkość przyrządową.
Jaką rolę może pełnić puszka aneroidowa w prędkościomierzu TAS?
Puszka aneroidowa reaguje na zmiany ciśnienia statycznego, czyli pośrednio na wysokość lotu. Może służyć do korekcji wskazania prędkości o wpływ gęstości powietrza.
Czym różni się CAS od IAS?
CAS to prędkość IAS poprawiona o błędy przyrządu i błędy położenia instalacji pomiarowej. W praktyce CAS jest dokładniejszym odpowiednikiem wskazania prędkościomierza.
Do czego pilot lub system awioniczny wykorzystuje TAS?
TAS jest używana do planowania nawigacji, obliczania czasu przelotu, zużycia paliwa i określania wpływu wiatru. Nie służy bezpośrednio do oceny przeciągnięcia tak jak IAS.
Dlaczego miliwoltomierz magnetoelektryczny może współpracować z termoparą?
Termopara generuje bardzo małe napięcie zależne od temperatury, zwykle rzędu miliwoltów. Miliwoltomierz magnetoelektryczny może mierzyć takie napięcie i być wyskalowany bezpośrednio w jednostkach temperatury.
Jakie zjawisko fizyczne wykorzystuje termopara?
Termopara wykorzystuje zjawisko Seebecka. Polega ono na powstawaniu napięcia elektrycznego w obwodzie z dwóch różnych metali, gdy ich złącza mają różne temperatury.
Dlaczego temperatura głowic cylindrów jest ważna w silniku tłokowym?
Informuje o obciążeniu cieplnym silnika i skuteczności chłodzenia. Zbyt wysoka temperatura może prowadzić do przegrzania, uszkodzeń i nieprawidłowego spalania.
Czym różni się pomiar temperatury głowic cylindrów od pomiaru temperatury powietrza w kabinie?
Temperatura głowic cylindrów jest wysoka i często mierzona termoparą. Temperatura powietrza w kabinie jest znacznie niższa i zwykle może być mierzona prostszymi czujnikami, np. rezystancyjnymi.
Dlaczego odpowiedzi dotyczące powietrza zewnętrznego i kabinowego są mniej prawdopodobne?
Do takich temperatur nie stosuje się typowo układu termopara–miliwoltomierz magnetoelektryczny. Ten układ kojarzy się przede wszystkim z pomiarem wysokich temperatur silnikowych.
Co oznacza skrót CHT w lotnictwie?
CHT oznacza Cylinder Head Temperature, czyli temperaturę głowic cylindrów. Jest to parametr monitorowany szczególnie w silnikach tłokowych.
Czy termopara wymaga zewnętrznego zasilania do wytworzenia sygnału pomiarowego?
Nie. Termopara sama generuje napięcie termoelektryczne wynikające z różnicy temperatur między złączami.
Czym jest koordynator zakrętu?
Koordynator zakrętu to przyrząd giroskopowy pokazujący kierunek i szybkość zakrętu samolotu. Często współpracuje ze wskaźnikiem ślizgu w postaci kulki.
Dlaczego w koordynatorze zakrętu oś ramki giroskopu jest nachylona względem osi x samolotu?
Nachylenie osi pozwala przyrządowi reagować zarówno na odchylanie w zakręcie, jak i na początkowe przechylenie samolotu. Dzięki temu wskazanie pojawia się szybciej niż w prostym zakrętomierzu.
Co oznacza oś x samolotu?
Oś x to oś podłużna samolotu, biegnąca wzdłuż kadłuba od ogona do nosa. Obrót wokół niej to przechylenie, czyli roll.
Czym różni się koordynator zakrętu od klasycznego wskaźnika zakrętu?
Klasyczny wskaźnik zakrętu pokazuje głównie prędkość odchylania. Koordynator zakrętu dzięki pochylonej osi giroskopu reaguje także na przechylenie przy wejściu w zakręt.
Co oznacza napis 2 MIN na tarczy koordynatora zakrętu?
Oznacza zakręt standardowy, w którym samolot wykonuje pełny obrót 360° w czasie 2 minut. Odpowiada to prędkości zakrętu 3° na sekundę.
Jaką funkcję pełni kulka we wskaźniku ślizgu?
Kulka pokazuje, czy zakręt jest skoordynowany. Gdy znajduje się pośrodku, siły działające na samolot są zrównoważone i nie występuje istotny ślizg ani ześlizg.
Jak rozpoznać na egzaminie, że chodzi o koordynator zakrętu?
Najczęściej na tarczy widoczny jest napis TURN COORDINATOR oraz symbol małego samolotu. W dolnej części przyrządu może znajdować się kulka wskaźnika ślizgu.
Na czym polega system binarny?
System binarny to system liczbowy o podstawie 2, wykorzystujący tylko cyfry 0 i 1. Jest powszechnie stosowany w elektronice cyfrowej i komputerach.
Dlaczego w elektronice cyfrowej używa się liczb binarnych?
Ponieważ układy cyfrowe łatwo rozróżniają dwa stany: niski i wysoki, czyli logiczne 0 i 1. Upraszcza to zapis, przetwarzanie i przesyłanie informacji.
Jakie są kolejne wagi bitów w liczbie binarnej?
Licząc od prawej strony, kolejne wagi to potęgi liczby 2: 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64 itd.
Jak zamienić liczbę binarną 1010 na dziesiętną?
Należy dodać wagi przy jedynkach: 8 + 2 = 10. Zatem 1010₂ = 10₁₀.
Co oznacza indeks dolny przy zapisie liczby, np. 110010₂?
Indeks dolny informuje, w jakim systemie liczbowym zapisana jest liczba. Zapis 110010₂ oznacza liczbę w systemie binarnym.
Jaki błąd najczęściej popełnia się przy konwersji binarnej na dziesiętną?
Najczęstszy błąd to liczenie wag od lewej strony zamiast od prawej. Wagi bitów zawsze zaczynają się od 2^0 po prawej stronie liczby.
Na czym polega jednokierunkowość transmisji w ARINC 429?
Oznacza to, że dane na danej linii płyną tylko od nadajnika TX do odbiorników RX. Do transmisji w drugą stronę potrzebna jest osobna para przewodów i osobny tor nadawczy.
Ile odbiorników RX można maksymalnie podłączyć do jednego nadajnika TX w ARINC 429?
Maksymalnie można podłączyć 20 odbiorników RX. Jest to jedna z charakterystycznych wartości standardu ARINC 429.
Dlaczego w ARINC 429 stosuje się ekranowaną skrętkę przewodów?
Ekranowana skrętka ogranicza wpływ zakłóceń elektromagnetycznych. Jest to szczególnie ważne w instalacjach lotniczych, gdzie pracuje wiele urządzeń radiowych i elektrycznych.
Czy w ARINC 429 na jednej linii może pracować wielu nadajników?
Nie. Typowa linia ARINC 429 ma jeden nadajnik TX i maksymalnie 20 odbiorników RX. Wielu nadajników na jednej linii mogłoby powodować konflikty transmisji.
Jaką długość ma słowo danych w standardzie ARINC 429?
Słowo danych ARINC 429 ma 32 bity. Zawiera m.in. etykietę danych, pole danych, informacje statusowe i bit parzystości.
Jakie są typowe prędkości transmisji w ARINC 429?
Typowe prędkości to 12,5 kb/s dla transmisji wolnej oraz 100 kb/s dla transmisji szybkiej. Dobór prędkości zależy od rodzaju przesyłanych danych i urządzeń.