Pytania pomocnicze - TLO.03
Wykonywanie obsługi technicznej płatowca i jego instalacji oraz zespołu napędowego statków powietrznych
Pytania pomocnicze rozwijające tematy z pytań egzaminacyjnych. Każde pytanie ma krótką odpowiedź, która pomaga utrwalić wiedzę i przygotować się do egzaminu. Łącznie: 620.
Strona 8 z 10.
Dlaczego pompy hydraulicznej uznanej za niewłaściwą do naprawy nie wolno ponownie zabudować na statku powietrznym?
Ponieważ utraciła status części zdatnej do zabudowy. Nawet jeśli chwilowo działa poprawnie, nie ma potwierdzonej niezawodności i zgodności z wymaganiami obsługowymi.
Co oznacza, że agregat lotniczy jest niezdatny do zabudowy?
Oznacza to, że nie spełnia wymagań technicznych lub formalnych pozwalających na montaż na statku powietrznym. Może być uszkodzony, bez wymaganych dokumentów albo wycofany z eksploatacji.
Jaki jest cel segregacji części lotniczych w organizacji obsługowej?
Segregacja zapobiega pomyleniu części zdatnych, niezdatnych, naprawialnych i złomowanych. Chroni przed przypadkowym montażem elementu niebezpiecznego dla lotu.
Jak należy oznaczyć część przeznaczoną wyłącznie do szkolenia?
Powinna być wyraźnie oznaczona jako część szkoleniowa, np. informacją, że nie nadaje się do lotu. Musi być przechowywana oddzielnie od części eksploatacyjnych.
Czy część niezdatna do naprawy może być rozebrana w celach dydaktycznych?
Tak, jeśli została wyłączona z eksploatacji i przeznaczona do szkolenia. Może służyć do nauki budowy, demontażu, rozpoznawania uszkodzeń i procedur obsługowych.
Dlaczego aktualne parametry działania nie wystarczają do dopuszczenia części lotniczej do montażu?
W lotnictwie liczy się nie tylko chwilowe działanie, ale też pełna zgodność z dokumentacją, historią obsługową, resursami i dopuszczeniem do użytkowania. Brak takiego potwierdzenia wyklucza montaż.
Co oznacza prawidłowy zakręt samolotu?
To zakręt wykonywany bez ześlizgu i wyślizgu, z właściwą koordynacją przechylenia oraz steru kierunku. W zakręcie poziomym samolot dodatkowo utrzymuje stałą wysokość.
Dlaczego w zakręcie siła nośna nie równoważy wyłącznie ciężaru?
Ponieważ samolot jest przechylony, a wektor siły nośnej również się pochyla. Siła nośna musi zapewnić zarówno utrzymanie wysokości, jak i zmianę kierunku lotu.
Jakie siły balansuje siła nośna w prawidłowym zakręcie poziomym?
Balansuje siłę ciężkości oraz siłę odśrodkową. Dlatego całkowita siła nośna w zakręcie jest większa niż w locie prostym poziomym.
Co dzieje się ze współczynnikiem obciążenia podczas zwiększania przechylenia?
Współczynnik obciążenia rośnie. Im większy kąt przechylenia w zakręcie poziomym, tym większa siła nośna jest potrzebna do utrzymania wysokości.
Dlaczego prędkość przeciągnięcia wzrasta w zakręcie?
W zakręcie poziomym samolot musi wytworzyć większą siłę nośną niż w locie prostym. Większe obciążenie powoduje wzrost prędkości, przy której może dojść do przeciągnięcia.
Jaką rolę pełni składowa pozioma siły nośnej w zakręcie?
Składowa pozioma siły nośnej powoduje zmianę kierunku ruchu samolotu. To ona umożliwia wykonanie zakrętu.
Co się stanie, jeśli w zakręcie poziomym siła nośna będzie zbyt mała?
Samolot zacznie tracić wysokość albo może zbliżyć się do przeciągnięcia. Aby temu zapobiec, trzeba zwiększyć siłę nośną, np. przez odpowiednie zwiększenie kąta natarcia.
Na czym polega prawo Pascala?
Ciśnienie wywierane na ciecz zamkniętą w układzie rozchodzi się jednakowo we wszystkich kierunkach. Dzięki temu zmiana ciśnienia w jednym miejscu oddziałuje na cały układ hydrauliczny.
Dlaczego podnośnik hydrauliczny może podnieść duży ciężar przy użyciu małej siły?
Mała siła działająca na mały tłok wytwarza ciśnienie w cieczy. To samo ciśnienie działa na większy tłok, a dzięki jego większej powierzchni powstaje większa siła podnosząca.
Jaki wzór opisuje zależność między siłą, ciśnieniem i powierzchnią tłoka?
Podstawowy wzór to p = F / S, gdzie p oznacza ciśnienie, F siłę, a S powierzchnię. W układzie hydraulicznym stosuje się zależność F1/S1 = F2/S2.
Dlaczego w hydraulice stosuje się ciecz, a nie gaz?
Ciecze są praktycznie nieściśliwe, dlatego dobrze przenoszą ciśnienie. Gazy są ściśliwe, więc część energii zostałaby zużyta na ich sprężanie.
Jakie układy statku powietrznego mogą wykorzystywać zasadę działania wynikającą z prawa Pascala?
Prawo Pascala wykorzystują między innymi układy hydrauliczne hamulców, podwozia oraz sterowania niektórymi powierzchniami sterowymi. Dotyczy też naziemnych podnośników i urządzeń obsługowych.
Czym prawo Pascala różni się od prawa Boyle’a-Mariotte’a?
Prawo Pascala dotyczy przenoszenia ciśnienia w zamkniętym płynie, szczególnie w hydraulice. Prawo Boyle’a-Mariotte’a opisuje zależność ciśnienia i objętości gazu przy stałej temperaturze.
Dlaczego podkładka zaginana jest elementem jednorazowego użytku?
Podczas zaginania i odginania języczków materiał ulega trwałemu odkształceniu. Ponowne użycie może spowodować pęknięcie podkładki lub nieskuteczne zabezpieczenie połączenia.
Jaką funkcję pełni zabezpieczenie połączenia śrubowego w statku powietrznym?
Chroni śrubę lub nakrętkę przed samoczynnym odkręceniem pod wpływem drgań, obciążeń i zmian temperatury. Ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo eksploatacji.
Po czym rozpoznać podkładkę zaginaną na połączeniu śrubowym?
Ma widoczne języczki lub skrzydełka, z których jedno albo kilka jest zagiętych na nakrętkę, łeb śruby lub element konstrukcji. Zagięcie mechanicznie blokuje obrót.
Co należy zrobić z podkładką zaginaną po demontażu połączenia?
Należy ją wymienić na nową. Nie wolno jej ponownie prostować i używać, jeśli dokumentacja nie przewiduje inaczej.
Jakie inne metody zabezpieczania połączeń śrubowych są stosowane w lotnictwie?
Stosuje się m.in. zawleczki, drutowanie zabezpieczające, nakrętki samohamowne, podkładki sprężyste, podkładki zaginane oraz zabezpieczenia chemiczne, jeśli dopuszcza je dokumentacja.
Dlaczego w lotnictwie nie wolno dowolnie dobierać sposobu zabezpieczenia śruby?
Rodzaj zabezpieczenia musi być zgodny z dokumentacją techniczną statku powietrznego. Nieprawidłowy dobór może zmienić wytrzymałość, niezawodność lub możliwość kontroli połączenia.
Czym różni się okres magazynowania od okresu eksploatacji podzespołu?
Okres magazynowania dotyczy czasu przechowywania części przed użyciem. Okres eksploatacji dotyczy czasu użytkowania części po dopuszczeniu jej do pracy lub zabudowie.
Co oznacza zapis shelf storage life w dokumentacji technicznej?
Oznacza maksymalny dopuszczalny czas przechowywania części w magazynie. Po jego przekroczeniu część może utracić zdatność do użycia zgodnie z dokumentacją producenta.
Co oznacza eksploatacja podzespołu według stanu technicznego?
Eksploatacja według stanu technicznego oznacza, że część może być używana, dopóki spełnia wymagania kontroli i nie wykazuje niedopuszczalnych uszkodzeń lub zużycia.
Dlaczego mimo eksploatacji według stanu technicznego producent podaje maksymalny limit czasu?
Niektóre materiały starzeją się niezależnie od widocznego stanu, np. guma, tworzywa i przewody elastyczne. Dlatego producent określa graniczny czas użytkowania, po którym część trzeba wycofać.
Który limit należy zastosować przy pytaniu o ostateczne wycofanie z eksploatacji?
Należy zastosować limit dotyczący service life, czyli okresu eksploatacji. W podanym przykładzie jest to maksymalnie 12 lat.
Czy pięcioletni okres magazynowania oznacza, że część trzeba wycofać z eksploatacji po 5 latach pracy?
Nie. Pięć lat dotyczy magazynowania przed użyciem, a nie maksymalnego czasu eksploatacji. Czas eksploatacji w przykładzie wynosi maksymalnie 12 lat.
Jaką funkcję pełni zawór zwrotny w instalacji pneumatycznej statku powietrznego?
Zawór zwrotny przepuszcza powietrze tylko w jednym kierunku i blokuje jego cofanie się. Chroni układ przed przepływem przeciwnym do roboczego.
Czym różni się zawór zwrotny od zaworu odcinającego?
Zawór zwrotny działa samoczynnie i zapobiega przepływowi wstecznemu. Zawór odcinający służy do celowego zamknięcia lub otwarcia przepływu.
Dlaczego cofanie się powietrza w układzie pneumatycznym jest niepożądane?
Może powodować spadki ciśnienia, zakłócenia pracy odbiorników oraz niekontrolowany przepływ między sekcjami instalacji. Może też obciążać elementy, które nie są przeznaczone do pracy w takim kierunku.
Jak działa zawór zwrotny przy prawidłowym kierunku przepływu?
Ciśnienie robocze pokonuje opór elementu zamykającego i otwiera zawór. Powietrze może wtedy swobodnie przepływać przez zawór.
Jak działa zawór zwrotny przy próbie przepływu wstecznego?
Element zamykający zostaje dociśnięty do gniazda zaworu. W ten sposób przepływ w przeciwnym kierunku zostaje zablokowany.
Do czego służy zawór bezpieczeństwa i dlaczego nie jest poprawną odpowiedzią w tym pytaniu?
Zawór bezpieczeństwa otwiera się przy nadmiernym ciśnieniu, aby zabezpieczyć instalację przed uszkodzeniem. Nie służy głównie do blokowania przepływu wstecznego.
Po czym można rozpoznać, że element wykonano ze stopu odlewniczego aluminium?
Wskazówką jest złożony, masywny kształt elementu, powierzchnia typowa dla odlewu oraz oznaczenie materiałowe, np. AK7. Takie elementy zwykle powstają przez zalewanie formy ciekłym stopem.
Co oznacza symbol AK7 na elemencie aluminiowym?
AK7 oznacza stop aluminium z krzemem, zaliczany do odlewniczych stopów aluminium. W praktyce egzaminacyjnej symbol ten należy kojarzyć z odpowiedzią: stop odlewniczy.
Czym różni się stop odlewniczy aluminium od stopu kujnego?
Stop odlewniczy jest przeznaczony do wykonywania części przez odlewanie w formach. Stop kujny jest przeznaczony do obróbki plastycznej, np. kucia, walcowania lub tłoczenia.
Dlaczego do odlewów aluminiowych często dodaje się krzem?
Krzem poprawia lejność stopu, czyli ułatwia wypełnianie formy ciekłym metalem. Poprawia też właściwości użytkowe wielu odlewów aluminiowych.
Jakie części lotnicze mogą być wykonywane z odlewniczych stopów aluminium?
Mogą to być obudowy, korpusy, pokrywy, króćce, uchwyty i elementy o skomplikowanym kształcie. Odlewanie jest korzystne wtedy, gdy wykonanie części z blachy lub odkuwki byłoby trudne.
Dlaczego odpowiedź „potrójny” lub „podwójny” nie jest najlepsza w tym pytaniu?
Pytanie dotyczy klasy technologicznej stopu, czyli sposobu jego zastosowania i wytwarzania elementu. Oznaczenie AK7 oraz wygląd odlewu wskazują na stop odlewniczy, a nie na liczbę składników stopowych.
Po czym rozpoznać wyposażenie do defektoskopii magnetycznej?
Typowe wyposażenie to jarzmo magnetyczne lub elektromagnes oraz środki do obserwacji wskazań, np. proszek magnetyczny albo zawiesina w aerozolu. Na zdjęciach często widać przewody, uchwyty elektromagnesu i puszki ze środkami kontrolnymi.
Dlaczego metoda magnetyczna działa tylko na materiałach ferromagnetycznych?
Metoda wymaga namagnesowania badanego elementu. Materiały ferromagnetyczne, np. stale konstrukcyjne, przewodzą strumień magnetyczny, a nieciągłości powodują lokalny wyciek pola, który ujawnia wadę.
Jakie wady najczęściej wykrywa defektoskopia magnetyczna?
Najlepiej wykrywa pęknięcia powierzchniowe i płytkie wady podpowierzchniowe. Jest szczególnie przydatna przy kontroli elementów stalowych narażonych na zmęczenie.
Czym metoda magnetyczna różni się od penetracyjnej?
Metoda magnetyczna wymaga materiału ferromagnetycznego i ujawnia wady przez zaburzenia pola magnetycznego. Metoda penetracyjna wykorzystuje ciecz wnikającą w pęknięcia otwarte na powierzchnię i może być stosowana na wielu materiałach nieporowatych.
Czym metoda magnetyczna różni się od wiroprądowej?
Metoda wiroprądowa wykorzystuje prądy indukowane w materiale przewodzącym, np. aluminium. Metoda magnetyczna bazuje na namagnesowaniu i jest przeznaczona głównie dla materiałów ferromagnetycznych.
Jaką rolę pełni proszek magnetyczny lub zawiesina magnetyczna?
Cząstki magnetyczne gromadzą się w miejscach wycieku pola magnetycznego, czyli przy nieciągłościach materiału. Dzięki temu wada staje się widoczna jako wskazanie na powierzchni.
Dlaczego badania NDT są ważne w obsłudze statków powietrznych?
Pozwalają wykrywać uszkodzenia bez demontażu niszczącego i bez uszkadzania części. Dzięki temu można ocenić stan techniczny elementów krytycznych dla bezpieczeństwa lotu.
Dlaczego drgania są niebezpieczne dla połączeń w konstrukcji płatowca?
Drgania mogą powodować luzowanie łączników, fretting, pękanie zmęczeniowe oraz stopniową utratę sztywności połączenia.
Czym łącznik z mechaniczną blokadą trzpienia różni się od zwykłego nita jednostronnego?
Ma konstrukcyjny mechanizm blokujący trzpień po osadzeniu. W zwykłym rozwiązaniu trzpień może być utrzymywany głównie przez tarcie, co jest mniej pewne przy drganiach.
W jakich miejscach płatowca stosuje się łączniki odporne na wibracje?
Stosuje się je w rejonach narażonych na zmienne obciążenia, drgania od zespołu napędowego, przepływu powietrza lub pracy mechanizmów pokładowych.
Dlaczego nie wolno samodzielnie zamieniać typu łącznika w konstrukcji lotniczej?
Każdy łącznik ma określoną wytrzymałość, sposób pracy i wymagania montażowe. Zamiana bez dokumentacji może naruszyć zdatność konstrukcji.
Na co zwraca się uwagę podczas kontroli połączeń narażonych na drgania?
Sprawdza się luzy, pęknięcia, ślady frettingu, uszkodzenia łbów, nieprawidłowe osadzenie oraz brakujące lub uszkodzone elementy blokujące.
Co oznacza mechaniczna blokada trzpienia w łączniku?
Oznacza, że trzpień po montażu jest unieruchomiony przez element konstrukcyjny, np. zamek, tuleję lub pierścień, a nie tylko przez siłę tarcia.
Jaką funkcję pełni przegub osiowy w głowicy wirnika śmigłowca?
Umożliwia obrót łopaty wokół jej osi podłużnej, czyli zmianę kąta nastawienia łopaty. Dzięki temu można sterować siłą nośną wirnika.
Czym różni się kąt nastawienia łopaty od kąta natarcia?
Kąt nastawienia to geometryczne ustawienie łopaty względem płaszczyzny obrotu. Kąt natarcia zależy dodatkowo od kierunku napływu powietrza, więc zmienia się także wraz z prędkością i warunkami lotu.
Dlaczego w wirniku bezprzegubowym nadal potrzebna jest zmiana kąta nastawienia łopat?
Zmiana kąta nastawienia jest konieczna do sterowania siłą nośną wirnika. Bez niej pilot nie mógłby skutecznie sterować wznoszeniem, opadaniem ani przechyleniami śmigłowca.
Jakie ruchy łopaty zastępuje sprężystość elementów w wirniku bezprzegubowym?
Sprężystość może zastępować klasyczne ruchy machania oraz wyprzedzania i opóźniania łopaty. Dzięki temu głowica może mieć mniej typowych przegubów mechanicznych.
Gdzie na schemacie głowicy wirnika najczęściej szukać przegubu osiowego?
Przegub osiowy znajduje się przy nasadzie łopaty, w rejonie jej mocowania do głowicy. Jest związany z osią podłużną łopaty i mechanizmem zmiany skoku.
Jakie elementy układu sterowania wpływają na zmianę skoku łopat?
Na zmianę skoku wpływają m.in. tarcza sterująca, popychacze, dźwignie i elementy łożyskujące łopatę. Przenoszą one ruch sterowania na obrót łopaty wokół osi podłużnej.
Jakie skutki może mieć uszkodzenie elementów przegubu osiowego?
Może spowodować nieprawidłową zmianę kąta nastawienia łopaty, wzrost drgań i pogorszenie sterowności. W skrajnych przypadkach stanowi poważne zagrożenie bezpieczeństwa lotu.