Pytania pomocnicze - TWO.09

Pompa zębata dobrze nadaje się do tłoczenia oleju, ponieważ zapewnia stabilny przepływ i potrafi wytworzyć odpowiednie ciśnienie. Jest prosta, trwała i niezawodna.

Układ smarowania doprowadza olej do współpracujących części silnika, zmniejszając tarcie i zużycie. Dodatkowo olej odbiera ciepło, usuwa zanieczyszczenia i chroni elementy przed korozją.

Typowe elementy to zbiornik oleju, filtry, chłodnica oleju, zawory regulacyjne, przewody oraz manometry lub czujniki ciśnienia.

Hydrofor służy do utrzymywania ciśnienia w instalacji wodnej, np. wody sanitarnej lub technicznej. Nie tłoczy oleju smarowego do elementów silnika.

Pompa zębata w układzie smarowania tłoczy olej pod odpowiednim ciśnieniem. Pompa wtryskowa paliwa podaje precyzyjne dawki paliwa do wtryskiwaczy silnika.

Zbyt niskie ciśnienie oleju może doprowadzić do niedostatecznego smarowania łożysk, wału korbowego, tłoków i innych części. Grozi to przegrzaniem, zatarciem lub poważną awarią silnika.

Widoczny jest szczelinomierz wsuwany między elementy mechanizmu zaworowego oraz śruba regulacyjna z przeciwnakrętką. Taki zestaw narzędzi jest typowy dla ustawiania luzu zaworowego.

Luz zaworowy kompensuje rozszerzalność cieplną elementów rozrządu. Dzięki niemu zawory mogą się prawidłowo domykać po nagrzaniu silnika.

Zbyt mały luz może powodować niedomykanie zaworu, spadek sprężania, przegrzewanie gniazda i wypalenie zaworu. Jest to szczególnie groźne dla zaworów wylotowych.

Zbyt duży luz powoduje głośną, stukową pracę rozrządu oraz opóźnione i skrócone otwarcie zaworu. Może to pogorszyć napełnianie cylindra i osiągi silnika.

Każdy silnik ma inne wymiary, materiały i warunki pracy, dlatego wymagany luz może być różny. Stosowanie wartości katalogowych zapewnia poprawną pracę rozrządu.

Najczęściej sprawdza się go, gdy tłok danego cylindra znajduje się w pobliżu górnego martwego położenia suwu sprężania. Wtedy zawory są zamknięte, a elementy rozrządu nie są naciskane przez krzywki.

Wkrętakiem obraca się śrubę regulacyjną, zmieniając luz. Kluczem płaskim luzuje się i dokręca przeciwnakrętkę, która zabezpiecza ustawienie przed samoczynną zmianą.

Charakterystyczne są laski popychaczy dochodzące od kadłuba do dźwigienek zaworowych w głowicy. Sam wałek rozrządu nie jest widoczny w głowicy, bo znajduje się niżej, w kadłubie silnika.

Dźwigienki zaworowe przenoszą ruch z popychaczy na zawory. Dzięki nim zawory dolotowe i wylotowe otwierają się w odpowiednich chwilach cyklu pracy silnika.

W układzie z wałkiem w kadłubie zawory są sterowane przez popychacze i dźwigienki. W układzie z wałkiem w głowicy wałek znajduje się bezpośrednio nad zaworami i sterowanie jest krótsze oraz bardziej bezpośrednie.

Silnik dwusuwowy z rozrządem szczelinowym wykorzystuje okna w tulei cylindrowej, a nie klasyczne zawory grzybkowe w głowicy. Na rysunku widać zawory i mechanizm dźwigienek, typowe dla rozrządu zaworowego.

Zawór dolotowy doprowadza powietrze lub mieszankę do cylindra, a zawór wylotowy odprowadza spaliny. Ich otwieranie i zamykanie musi być zsynchronizowane z ruchem tłoka.

Luz zaworowy to szczelina między elementami mechanizmu sterującego zaworem. Zbyt mały luz może powodować niedomykanie zaworu, a zbyt duży hałas, uderzenia i pogorszenie pracy rozrządu.

Głowica chłodzona cieczą ma kanały lub płaszcz wodny wewnątrz odlewu. Głowica chłodzona powietrzem ma zwykle wyraźne żebra chłodzące na zewnętrznej powierzchni.

Siłownik obrotowy zamienia energię hydrauliczną oleju pod ciśnieniem na ruch obrotowy trzonu sterowego. Dzięki temu następuje wychylenie płetwy steru.

Siłownik wykonuje ruch mechaniczny i wychyla ster. Zawór sterujący tylko kieruje przepływem oleju hydraulicznego do odpowiedniej części układu.

Wskaźnik położenia steru pokazuje aktualny kąt wychylenia steru, zwykle w stopniach na lewo i prawo od położenia środkowego. Nie jest elementem wykonawczym.

Zadajnik pozwala ustawić żądany kąt wychylenia steru. Układ nadążny porównuje wartość zadaną z rzeczywistą i steruje maszynką do osiągnięcia właściwego położenia.

Dwa zespoły pompowe zwiększają niezawodność układu. W razie awarii jednego agregatu drugi może nadal zapewnić możliwość sterowania statkiem.

Najczęściej stosuje się olej hydrauliczny. Jest on tłoczony przez pompy do siłownika i przenosi energię potrzebną do wychylenia steru.

Od jej sprawności zależy możliwość zmiany kursu i wykonywania manewrów. Utrata sterowania może doprowadzić do kolizji, wejścia na mieliznę lub utraty kontroli nad jednostką.

Służy do ogrzewania powietrza doprowadzanego do spalania. Wykorzystuje ciepło spalin, dzięki czemu zwiększa sprawność kotła i poprawia jakość spalania.

Odzyskuje część ciepła ze spalin wylotowych. Mniej energii jest tracone do atmosfery, a kocioł zużywa mniej paliwa do wytworzenia tej samej ilości pary.

Podgrzewacz powietrza ogrzewa powietrze do spalania, natomiast podgrzewacz wody, czyli ekonomizer, ogrzewa wodę zasilającą kocioł. Oba elementy odzyskują ciepło ze spalin.

Zwykle znajduje się w kanale spalinowym, w końcowej części drogi spalin, przed wylotem do komina. Często jest rysowany jako pakiet kanałów lub rurek wymiennika ciepła.

Zabrudzenie pogarsza wymianę ciepła i zwiększa opory przepływu spalin lub powietrza. Może to obniżyć sprawność kotła i pogorszyć warunki spalania.

Ciepło oddają gorące spaliny przepływające z komory paleniskowej w kierunku komina. Odbiorcą ciepła jest powietrze kierowane do palnika.

Wpływa na zapłon, stabilność płomienia i całkowitość spalania paliwa. Zbyt niska temperatura powietrza może pogarszać spalanie i zwiększać zadymienie.

Turbosprężarka ma dwie części wirnikowe osadzone na wspólnym wale: turbinę spalinową i sprężarkę powietrza. Charakterystyczne są spiralne obudowy po obu stronach oraz kanały przepływu spalin i powietrza.

Turbosprężarka zwiększa ciśnienie powietrza doprowadzanego do cylindrów. Dzięki temu do komory spalania trafia więcej tlenu, co umożliwia spalenie większej dawki paliwa i zwiększenie mocy silnika.

Wentylator jedynie przetłacza powietrze, zwykle przy niewielkim wzroście ciśnienia. Turbosprężarka jest napędzana energią spalin i spręża powietrze doładowujące do silnika.

Jeden wirnik należy do turbiny napędzanej spalinami, a drugi do sprężarki tłoczącej powietrze. Oba są połączone wspólnym wałem, więc energia spalin napędza sprężanie powietrza.

Przez część turbinową przepływają spaliny z silnika. Przez część sprężarkową przepływa powietrze zasysane z atmosfery i kierowane dalej do układu dolotowego.

Mogą wystąpić spadek ciśnienia doładowania, wzrost temperatury spalin, dymienie silnika, hałas wirnika lub wycieki oleju. Objawy te wskazują na pogorszenie sprawności doładowania albo uszkodzenie łożysk i uszczelnień.

Wał turbosprężarki obraca się z bardzo dużą prędkością, dlatego łożyska muszą być stale smarowane i chłodzone olejem. Brak smarowania może szybko doprowadzić do zatarcia lub uszkodzenia wirnika.