Pytania pomocnicze - BUD.13

Trawers służy do bezpiecznego podnoszenia walca, rozkładając obciążenie na odpowiednie punkty zaczepowe. Pomaga utrzymać stabilność maszyny podczas unoszenia.

Przypadkowe elementy mogą nie mieć odpowiedniej wytrzymałości i mogą ulec uszkodzeniu. Może to doprowadzić do upadku maszyny lub wypadku.

Informacje te znajdują się w instrukcji obsługi lub DTR maszyny. Producent podaje tam punkty podnoszenia, masę maszyny i zalecany osprzęt.

Trawers służy do pionowego podnoszenia maszyny, np. dźwigiem. Drążek holowniczy służy do ciągnięcia lub przemieszczania maszyny po podłożu.

Najczęściej jest to belka lub rama umieszczona nad maszyną, połączona z punktami zaczepowymi zawiesi. Wskazuje na przygotowanie maszyny do podnoszenia.

Najważniejsze zagrożenia to zerwanie zawiesia, przechylenie maszyny, uszkodzenie punktów zaczepowych oraz przebywanie ludzi w strefie niebezpiecznej.

Należy osobno sprawdzić ograniczenie długości i masy. Ostateczny wynik to mniejsza z dwóch uzyskanych liczb całkowitych.

Trzy spycharki zmieściłyby się prawdopodobnie pod względem długości, ale ich masa wyniosłaby 74,1 t, czyli przekroczyłaby ładowność platformy 52 t.

Masę w kilogramach dzieli się przez 1000. Masa 24 700 kg to 24,7 t.

Długość w milimetrach dzieli się przez 1000. Długość 5950 mm to 5,95 m.

Do ustawienia maszyn jedna za drugą bierze się całkowitą długość maszyny, czyli w tym przypadku 5950 mm, a nie długość samego podwozia.

Ładowność to maksymalna masa ładunku, jaką można bezpiecznie umieścić na platformie. Nie wolno jej przekraczać.

Nie można załadować części maszyny, dlatego bierze się tylko pełną liczbę sztuk mieszczących się w ograniczeniu masy lub długości.

Polega na ocenie gruntu za pomocą wzroku, dotyku, zapachu i prostych prób terenowych. Pozwala wstępnie rozpoznać rodzaj i cechy gruntu bez badań laboratoryjnych.

Można ocenić m.in. barwę, wilgotność, zapach, obecność części organicznych, przybliżone uziarnienie oraz spoistość gruntu.

Ponieważ barwę określa się bezpośrednio wzrokowo, bez użycia aparatury laboratoryjnej. Jest to typowa cecha opisowa gruntu.

Krzywą granulacji wyznacza się na podstawie analizy sitowej lub areometrycznej. Jest to wynik badania laboratoryjnego, a nie samej obserwacji gruntu.

Nie w sposób dokładny. Wytrzymałość na ścinanie wyznacza się specjalistycznymi badaniami, np. aparatem bezpośredniego ścinania lub trójosiowego ściskania.

Ocena makroskopowa daje szybkie, orientacyjne rozpoznanie gruntu. Badania laboratoryjne pozwalają uzyskać dokładne parametry liczbowe potrzebne do projektowania i kontroli robót.

Barwa może ostrzegać przed obecnością humusu, substancji organicznych lub zawodnienia. Pomaga podjąć decyzję, czy grunt wymaga dokładniejszych badań.

Pyły mają drobne cząstki i łatwo podciągają wodę kapilarnie. Podczas zamarzania woda zwiększa objętość, powodując wysadziny mrozowe.

Wysadziny mrozowe to wypiętrzenia gruntu spowodowane zamarzaniem wody w jego porach. Mogą prowadzić do uszkodzeń nawierzchni drogowej.

Potrzebny jest grunt podatny na wysadziny, obecność wody oraz temperatura poniżej 0°C. Szczególnie niebezpieczne są grunty drobnoziarniste o dużej kapilarności.

Żwiry i pospółki mają większe ziarna i dobrą przepuszczalność, więc woda łatwiej odpływa. Nie tworzą warunków sprzyjających powstawaniu soczewek lodowych.

Stosuje się wymianę gruntu, stabilizację, odwodnienie lub warstwy mrozoochronne. Celem jest ograniczenie dostępu wody i zmniejszenie podatności podłoża na przemarzanie.

Im większa kapilarność, tym łatwiej grunt podciąga wodę ku strefie przemarzania. To zwiększa ryzyko tworzenia lodu i powstawania wysadzin.

Próbę wałeczkowania stosuje się głównie do gruntów spoistych, np. glin, iłów i pyłów. Grunty niespoiste, takie jak piaski, zwykle nie dają się uformować w trwały wałeczek.

Oznacza to, że grunt ma właściwości spoiste i zawiera drobne frakcje, zwłaszcza ilaste. Taki grunt może wykazywać plastyczność przy odpowiedniej wilgotności.

Próba wałeczkowania jest oceną makroskopową zachowania gruntu podczas formowania. Oznaczenie wilgotności polega na określeniu zawartości wody w gruncie, zwykle metodą suszenia i ważenia próbki.

Pozwala szybko rozpoznać grunt spoisty i ocenić jego zachowanie bez specjalistycznego sprzętu. Dzięki temu można wstępnie zdecydować, czy grunt nadaje się do dalszych robót ziemnych.

Grunt niespoisty, np. piasek, zwykle rozsypuje się i nie tworzy trwałego wałeczka. Wynika to z braku spójności między ziarnami.

Zbyt suchy grunt kruszy się, a zbyt mokry może się mazać i tracić kształt. Najlepiej ocenia się grunt przy wilgotności umożliwiającej formowanie próbki.

Grunty sypkie mają pory między ziarnami, przez które zaczyn lub zaprawa cementowa może się rozchodzić. Po związaniu cementu ziarna zostają zespolone, co zwiększa nośność gruntu.

Grunty sypkie, np. piaski i żwiry, nie wykazują spójności i łatwo przepuszczają wodę. Grunty spoiste, np. iły i gliny, mają drobne cząstki, są plastyczne i słabo przepuszczalne.

Grunty ilaste mają bardzo małe pory i niską przepuszczalność. Zaprawa cementowa nie może się w nich równomiernie rozprowadzić.

Celem jest wzmocnienie podłoża, zwiększenie jego nośności oraz ograniczenie odkształceń lub przepuszczalności. Metoda polega na wypełnieniu pustek materiałem wiążącym.

Typowe przykłady to piaski, żwiry i pospółki. Są to grunty niespoiste, w których zaczyn cementowy może wnikać między ziarna.

Grunty organiczne są zwykle bardzo ściśliwe, słabe i nietrwałe jako podłoże budowlane. Zawartość substancji organicznych utrudnia skuteczne i trwałe wzmocnienie cementem.

Stabilizacja gruntu polega na wymieszaniu gruntu ze spoiwem, np. cementem lub wapnem, w celu poprawy jego nośności, trwałości i odporności na wodę.

Stabilizator rozdrabnia i miesza grunt ze spoiwem na określoną głębokość. Przygotowuje warstwę do późniejszego zagęszczenia.

Stabilizator miesza grunt ze spoiwem, a walec zagęszcza już przygotowaną warstwę. Są to różne etapy robót.

Równiarka służy głównie do profilowania i wyrównywania powierzchni, natomiast stabilizator do mieszania gruntu ze spoiwem.

Najczęściej stosuje się cement, wapno lub spoiwa hydrauliczne. Dobór zależy od rodzaju gruntu i wymagań projektowych.

Zagęszczanie zapewnia odpowiednią gęstość i nośność warstwy. Sama stabilizacja miesza materiał, ale nie zastępuje procesu zagęszczania.

Należy szukać szerokiego urządzenia roboczego z bębnem mieszającym lub frezującym, które pracuje bezpośrednio w gruncie. Taka maszyna nie ma typowego zbiornika do wody ani lemiesza równiarki.

Ponieważ tworzą zwartą, stosunkowo szczelną przegrodę, która ogranicza napływ wody i zapobiega osuwaniu się gruntu do wykopu.

Ścianka szczelna zabezpiecza wykop przed parciem gruntu i częściowo przed napływem wody. Zwykłe deskowanie głównie podtrzymuje ściany wykopu, ale nie jest przeznaczone do pracy w silnie nawodnionym gruncie.

Grodzice stalowe to profilowane elementy stalowe łączone zamkami, z których wykonuje się ścianki szczelne. Po połączeniu tworzą ciągłą przegrodę w gruncie.

Największe zagrożenia to osuwanie się ścian wykopu, napływ wody, rozluźnienie gruntu oraz utrata stateczności dna i skarp wykopu.

Można zastosować odwodnienie, np. igłofiltry, pompy odwadniające lub drenaż. Dobór metody zależy od rodzaju gruntu, głębokości wykopu i poziomu wód gruntowych.

Może być niewystarczająca przy dużym nawodnieniu gruntu, ponieważ standardowa obudowa płytowa nie tworzy szczelnej bariery przeciw wodzie.

Woda płynąca rowem może wymywać grunt z dna i skarp, powodując erozję oraz utratę drożności rowu. Umocnienie stabilizuje powierzchnię i wydłuża trwałość odwodnienia.

Najważniejsze są spadek podłużny rowu, rodzaj gruntu, ilość wody i prędkość przepływu. Im większy spadek, tym mocniejsze powinno być umocnienie.

Obsiew trawą sprawdza się tylko przy małych spadkach i spokojnym przepływie wody. Przy 12% woda płynie zbyt szybko i może zniszczyć warstwę roślinną.

Bruk układany na sucho nie ma trwale wypełnionych spoin, dlatego woda może wypłukiwać materiał spod kamieni. Bruk na zaprawie cementowej jest stabilniejszy i bardziej odporny na rozmywanie.

Zaprawa cementowa wypełnia spoiny między elementami bruku i wiąże je w stabilną całość. Dzięki temu woda nie wypłukuje łatwo podsypki ani gruntu.

Darniowanie stosuje się przy mniejszych spadkach i umiarkowanym przepływie wody. Nie jest odpowiednie do rowów o dużym spadku podłużnym, np. 12%.

Może dojść do rozmycia dna, obsunięcia skarp, zamulenia rowu i pogorszenia odwodnienia drogi. W efekcie woda może zalegać przy jezdni lub uszkadzać korpus drogi.

Należy wybrać odpowiedni wiersz robót oraz kolumnę odpowiadającą warunkom zadania, np. kategorii gruntu i pojemności łyżki koparki. W tym przypadku dla łyżki 0,25 m³ i gruntu kat. I-II odczytuje się 28,00 r-g.

Tablica podaje nakłady na 100 m³ gruntu, a wykop ma 1000 m³. Stosunek 1000 m³ do 100 m³ wynosi 10, więc nakład jednostkowy trzeba pomnożyć przez 10.

r-g oznacza roboczogodzinę, czyli pracę jednego robotnika przez jedną godzinę. Jest to jednostka nakładu pracy ludzi.

Z tablicy odczytuje się 28,00 r-g na 100 m³. Dla 1000 m³: 28,00 × 10 = 280,00 r-g.

r-g to roboczogodzina, czyli nakład pracy ludzi. m-g to maszynogodzina, czyli nakład pracy maszyny przez jedną godzinę.

Potrzebne są: objętość wykopu, kategoria gruntu, pojemność łyżki koparki oraz informacja, że chodzi o robotników wykonujących prace pomocnicze.

Najczęstszy błąd to odczytanie wartości z niewłaściwej kolumny, np. dla innej pojemności łyżki, albo brak przeliczenia nakładu z 100 m³ na 1000 m³.